Алматыда қоғамда жиі айтыла бермейтін, бірақ мыңдаған адамның өміріне әсер етіп жатқан мәселе ашық талқыға түсті.
“Stop сталкинг” атты қалалық қауіпсіздік форумы мазасыз қудалау, психологиялық қысым және оның алдын алу жолдарына арналды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл жай ғана жиын емес. Бұл – “үнсіз” қылмыстың шынайы ауқымын мойындау және оған қарсы нақты қадам жасау алаңы болды.
Сталкинг деген не? Жай мазасыздық па, әлде қылмыс па?
Көпшілік сталкингті “біреудің артынан қалмай жүру”, “артық көңіл бөлу” деп қабылдауы мүмкін. Алайда сарапшылардың айтуынша, бұл – жүйелі түрде жасалатын психологиялық қысым. Үнемі қоңырау шалу, әлеуметтік желіде бақылау, жұмыс орнына келу, қорқыту, бопсалау – мұның бәрі сталкингтің заманауи түрлеріне жатады.
Форумда айтылғандай, мәселенің қауіптілігі – оның біртіндеп күшеюінде. Алғашында жай мазасыз хабарлама болып көрінген әрекет уақыт өте келе нақты қауіпке айналуы мүмкін.
Құқықтық норма – қорғану құралы
Жиынға құқық қорғау органдары, прокуратура, сот жүйесі өкілдері, білім беру ұйымдары, психологтар мен әлеуметтік қызмет мамандары қатысты. Олар жаңа құқықтық нормаларды іске асыру тетіктерін талқылады.
Алматы қаласы полиция департаменті профилактикалық жұмысты үйлестіру басқармасының бастығы Жандос Кавлиев сталкингке дер кезінде әрекет етудің маңызын атап өтті:
– Сталкинг – жай ғана мазасыз назар емес, ол адамға елеулі салдар әкелуі мүмкін психологиялық қысымның бір түрі. Біздің міндет – құқық бұзушылық болғаннан кейін ғана әрекет ету емес, оның алдын алу. Арнайы құқықтық норманың енгізілуі полицияға азаматтарды ерте кезеңде қорғауға және қудалауды дер кезінде тоқтатуға мүмкіндік береді, – деді ол.
Оның айтуынша, басты бағыттардың бірі – профилактика және азаматтарға көмекке жүгіну алгоритмін түсіндіру.
Неге бұл тақырып дәл қазір өзекті?
Цифрландыру дәуірінде қудалау тек көшеде емес, онлайн кеңістікте де жүреді. Әлеуметтік желілер, мессенджерлер, геолокация мүмкіндіктері – бәрі де бақылау құралына айналуы ықтимал.
Форумда нақты оқиғаларға негізделген кейстер қарастырылып, психологиялық қысымның алдын алу жолдары талқыланды. Сарапшылардың айтуынша, жәбірленушілердің көбі алғашқы кезеңде шағымдануға қорқады немесе мәселені “өзім шешемін” деп ойлайды. Ал бұл – жағдайды күрделендіретін фактор.
Жәбірленуші не істеуі керек?
Мамандар бірнеше маңызды қағиданы атап өтті:
- Қудалау жүйелі сипат алса, оны елемеуге болмайды;
- Барлық дәлелдерді (хабарламалар, қоңыраулар, скриншоттар) сақтау қажет;
- Учаскелік полицияға немесе құқық қорғау органдарына дер кезінде жүгіну керек;
- Психологиялық көмек алудан ұялмау маңызды.
Полиция өкілдерінің айтуынша, ведомствоаралық ынтымақтастық күшейтіледі. Яғни, құқық қорғау органдары әлеуметтік қызметтермен және психологтармен бірлесіп жұмыс істейді.
Үнсіз қалмау – басты қадам
Форум қорытындысында қатысушылар ақпараттық-түсіндіру жұмыстарын күшейту және сталкингке қатысты бірыңғай әрекет ету тәжірибесін қалыптастыру қажеттігін атап өтті.
Бүгінде сталкинг – “жеке мәселе” емес, қоғамдық қауіпсіздікке төнген қауіп.
Сарапшылардың айтуынша, ең маңыздысы – қоғамның бұл құбылысты дұрыс түсінуі. Себебі қорқыту мен жүйелі қысым ешқашан “махаббаттың белгісі” болмаған және болмайды.
Алматыда өткен “Stop сталкинг” форумы бір нәрсені айқын көрсетті: қауіпсіздік – тек полицияның міндеті емес, ол – әр азаматтың құқықтық сауаттылығынан басталады.
