Көктем жақындаған сайын елдегі ең өзекті сұрақтардың бірі – биылғы су тасқыны қалай өтеді?
Үкіметте Премьер-министрдің орынбасары Қанат Бозымбаевтың төрағалығымен өткен жиында дәл осы мәселе жан-жақты талқыланды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Негізге «Қазгидромет» РМК ұсынған жаңартылған болжамдар алынып, нақты қауіп аймақтары мен дайындық деңгейі сараланды.
Наурыз бен сәуір жылы әрі жауын-шашынды болады
Синоптиктердің мәліметінше, биылғы наурыз айы елдің басым бөлігінде жылы әрі жауын-шашынды өтпек. Ауа температурасы мен жауын-шашын мөлшері климаттық нормадан жоғары болады деп күтілуде. Сәуір де жылы болады. Әсіресе батыс өңірлерде, оңтүстік және оңтүстік-шығыстың таулы аймақтарында жауын-шашын нормадан артуы мүмкін.
Бұл нені білдіреді? Қыс бойы жиналған қар қоры, көктемгі жауын-шашын және өзендердегі мұздың еруі бір мезгілде орын алса, өзендердегі су деңгейі күрт көтерілуі ықтимал. Сондықтан алдын ала модельдеу мен инженерлік дайындық – басты назарда.
Қай өңірлерде қауіп жоғары?
Жаңартылған болжам негізінде өңірлер үш санатқа бөлінді:
Қауіп деңгейі жоғары
- Ақмола
- Солтүстік Қазақстан
- Қарағанды
- Шығыс Қазақстан
- Абай облысы
Бұл аймақтарда қар қорының молдығы мен өзендердің гидрологиялық ерекшеліктері су тасқыны қаупін арттырып отыр.
Қауіп деңгейі орташа
- Қостанай
- Батыс Қазақстан
- Ақтөбе
- Павлодар
- Түркістан
- Алматы облысы
- Ұлытау
- Жетісу облыстары
Қауіп деңгейі төмен
- Атырау
- Маңғыстау
- Қызылорда
- Жамбыл облыстары
Дегенмен, «қауіп төмен» деген сөз – мүлде қауіп жоқ дегенді білдірмейді. Табиғат тосын мінез танытса, жағдай кез келген өңірде өзгеруі мүмкін.
35 елді мекен ықтимал қауіп аймағында
Tasqyn ақпараттық жүйесінің модельдеуі нәтижесінде 35 елді мекен ықтимал қауіп аймағына енгізілді. Олардың ішінде:
- 8 – Ақмола облысында
- 1 – Абай облысында
- 8 – Солтүстік Қазақстан облысында
- 2 – Қарағанды облысында
- 2 – Ақтөбе облысында
- 13 – Батыс Қазақстан облысында
Tasqyn жүйесіне 98 гидрологиялық бекеттен қысқа және ұзақ мерзімді болжамдар түседі. Сонымен қатар Talsim-NG жүйесі 72 виртуалды гидробекет бойынша су шығынын есептеп отыр.
Модельдеу мына өзен бассейндерінде жүргізілуде:
Есіл, Нұра, Жайық, Сырдария, Шу, Талас, Тобыл және Ертіс.
Яғни бұл – жай ғана болжам емес, нақты цифрлар мен гидрологиялық есептеулерге негізделген талдау.
Инженерлік шешімдер: көпірлер мен құбырлар
Су тасқынының салдарын азайтудың бір жолы – инфрақұрылымды күшейту. Бүгінде:
- 582 су өткізу құбыры салынды
- 63 жаңа көпір тұрғызылды
- Шығыс Қазақстан мен Қостанай облыстарында 5 апатты көпірге күрделі жөндеу жүргізілді
Бұл шаралар әсіресе автожолдар мен теміржолдардың су астында қалуын болдырмауға бағытталған. Өйткені су тек үйлерге ғана емес, көлік қатынасына да қауіп төндіреді.
39 мың адам дайын тұр
Төтенше жағдайлардың алдын алу және салдарын жою үшін республикалық және өңірлік деңгейде 39 мыңнан астам адам жұмылдырылды.
Олардың қарамағында:
- 12 мыңнан астам техника
- 4 мыңнан астам су сору құралы
- 700-ге жуық жүзу құралы бар
1 наурыздан бастап ТЖМ Жедел штабы тәулік бойы жұмыс істеуде. Гидрологиялық жағдай тұрақты бақылауда.
Негізгі мәселе – алдын алу
Су тасқыны – табиғи құбылыс. Бірақ оның салдары көбіне дайындық деңгейіне байланысты. Биыл Үкімет тек болжаммен шектелмей, модельдеу, цифрлық мониторинг және инженерлік инфрақұрылым арқылы тәуекелді азайтуға басымдық беріп отыр.
Көктем – жаңару мезгілі. Бірақ табиғаттың тосын мінезіне дайын болу – бәрімізге ортақ міндет. Ең бастысы, қауіп аймақтарындағы тұрғындар ресми ақпаратқа сүйеніп, жергілікті билік пен құтқару қызметтерінің ескертулеріне бейжай қарамауы керек.
Ал алдағы апталар нақты картинаны көрсетеді. Су қалай қозғалады – модель айтады. Ал оның салдарын азайту – адамның қолында.
