Қазақстанда жеңіл өнеркәсіпті дамытуға бағытталған жаңа қадам жасалмақ.
Үкіметте өткен экономикалық өсуді қамтамасыз ету жөніндегі штаб отырысында саладағы қазіргі жағдай талқыланып, оны жүйелі түрде дамыту үшін арнайы бағдарлама әзірлеу туралы шешім қабылданды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Жиынға ҚР Премьер-министрінің орынбасары – ұлттық экономика министрі Серік Жұманғарин төрағалық етті. Талқылауға салалық қауымдастықтар мен жеңіл өнеркәсіптің ірі кәсіпорындарының басшылары қатысты.
Сала өсіп келеді, бірақ әлеуеті одан да жоғары
Соңғы жылдары Қазақстандағы жеңіл өнеркәсіп біртіндеп дамып келеді. Өнеркәсіп және құрылыс министрлігінің мәліметінше, 2025 жылдың қорытындысы бойынша саладағы өндіріс көлемі 13,2 пайызға өсіп, 260 миллиард теңгеге жеткен. Бұл жоспарланған 3 пайыздық өсімнен әлдеқайда жоғары.
Дегенмен, жалпы өңдеу өнеркәсібіндегі жеңіл өнеркәсіптің үлесі әлі де аз – шамамен 0,8 пайыз ғана. Сарапшылардың айтуынша, бұл салада үлкен әлеует бар.
Саланың құрылымына қарасақ, өндірістің басым бөлігі тоқыма секторына тиесілі – 60 пайыздан астам. Киім өндірісі шамамен 32 пайызды құраса, аяқ киім мен былғары өнімдерінің үлесі 6,5 пайыз ғана.
Тағы бір маңызды ерекшелік – кәсіпорындардың 97 пайыздан астамы шағын бизнеске жатады. Яғни, бұл сала шағын және орта кәсіпкерлікті дамытуға тікелей әсер етеді.
Мақта – үлкен мүмкіндіктің кілті
Қазақстан үшін жеңіл өнеркәсіптің негізгі ресурстарының бірі – мақта.
2025 жылы елімізде рекордтық көрсеткіш тіркеліп, 466 мың тонна мақта жиналған. Оның нәтижесінде:
- 116 мың тоннадан астам мақта талшығы
- 500 тонна иірілген жіп
- 5,2 миллион шаршы метр мата
- 28,6 миллион дана дайын тоқыма өнімдері өндірілді.
Алайда сарапшылардың пікірінше, бұл шикізат толық өңделіп жатқан жоқ.
Өнеркәсіп және құрылыс вице-министрі Олжас Сапарбековтің айтуынша, бір тонна мақта талшығын толық өңдеу арқылы шамамен 1650 дайын тоқыма өнімін шығаруға болады. Егер Қазақстан шикізатты толық өңдеу тізбегін іске қоса алса, саланың қосылған құны 1,67 миллиард долларға дейін жетуі мүмкін.
Бұл өз кезегінде 5 мыңға дейін жаңа жұмыс орнын ашуға мүмкіндік береді.
Қазірдің өзінде жаңа жобалар іске асуда
Салада бірнеше маңызды өндірістік жобалар іске қосылып жатыр. Олардың қатарында:
- KazFeltec – оқшаулағыш материалдар өндірісі
- Талшықтекс – тоқылған полипропилен геокенеп өндірісі
- Түркістан тоқыма – мақта-мата иірілген жіп өндірісі
Бұл жобалар жеңіл өнеркәсіптің алдағы бірнеше жылдағы дамуына негіз болуы мүмкін.
Бірақ шешуді қажет ететін мәселелер бар
Соған қарамастан, салада бірқатар жүйелі мәселелер сақталып отыр. Олардың ішінде:
- шикізатты терең өңдеу деңгейінің төмендігі
- өндірісті жаңғырту қажеттілігі
- мемлекеттік сатып алуды жетілдіру
- кәсіпорындарға қаржылық қолдауды кеңейту
Кәсіпкерлердің айтуынша, егер мемлекет тарапынан тұрақты әрі болжамды жағдай жасалса, олар өндірісті кеңейтіп, жаңа жұмыс орындарын ашуға дайын.
Түркістан – жеңіл өнеркәсіптің орталығына айналуы мүмкін
Үкімет отырысында бұл саланың әлеуметтік маңызы ерекше екені атап өтілді.
Серік Жұманғариннің айтуынша, жеңіл өнеркәсіп әсіресе халық тығыз орналасқан өңірлер үшін маңызды. Мысалы, Түркістан облысында еліміздегі ең көп жеңіл өнеркәсіп кәсіпорындары орналасқан.
Саланы дамыту арқылы өңір тұрғындарын жұмыспен қамтып, тұрақты табыс көзін қалыптастыруға болады.
Жаңа бағдарлама не береді?
Үкіметтің шешімі бойынша енді Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі бизнес-қоғамдастықпен бірге жеңіл өнеркәсіпті дамытудың кешенді бағдарламасын әзірлейді.
Бұл құжатта:
- базалық кәсіпорындар анықталады
- олардың қазіргі көрсеткіштері бағаланады
- нақты даму мақсаттары белгіленеді
- жаңа жұмыс орындарын ашу міндеттемелері қарастырылады
Яғни, жаңа бағдарлама тек өндірісті арттыруға емес, жергілікті халықты жұмыспен қамтуға да бағытталмақ.
Қазақстан үшін жаңа мүмкіндік
Сарапшылардың пікірінше, егер Қазақстан мақта мен теріні толық өңдеу, синтетикалық талшық өндірісін дамыту және жоғары қосылған құны бар өнім шығаруды жолға қоя алса, жеңіл өнеркәсіп экономиканың маңызды драйверіне айналуы мүмкін.
Бұл сала тек экономикалық пайда ғана емес, мыңдаған адамға жұмыс беретін әлеуметтік маңызы бар индустрия ретінде де ерекше рөл атқара алады.
