Қазақстанда жаңа Салық кодексін енгізу жұмыстары жалғасып жатыр.
Үкімет жанындағы арнайы жобалық кеңсе сегізінші отырысында кодексті іске асыру барысында туындаған негізгі мәселелерді қарап, алғашқы нәтижелерін шығарды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Отырысты Премьер-министрдің орынбасары – ұлттық экономика министрі Серік Жұманғарин жүргізді. Жиында жаңа салық ережелерін енгізуге байланысты жалпы 60 мәселе қаралғаны айтылды. Олардың бір бөлігі қазірдің өзінде шешімін тапса, енді бірқатарына Салық кодексіне нақты өзгерістер енгізу ұсынылып отыр.
Дәрі-дәрмектер мен медициналық бұйымдарға қатысты өзгерістер
Жобалық кеңседе қаралған маңызды тақырыптардың бірі – медицина саласындағы салықтық реттеу.
Бүгінде Қазақстанға импортталатын дәрі-дәрмектер мен медициналық бұйымдарға қосылған құн салығын (ҚҚС) қолдану тәртібі қайта қаралып жатыр. Сонымен қатар сирек кездесетін ауруларға арналған (орфандық) және әлеуметтік маңызы бар дәрілерді ҚҚС-тан босату бойынша заңға тәуелді актілерге өзгерістер енгізу жұмысы аяқталуға жақын.
Биыл 13 ақпанда Денсаулық сақтау министрлігі ҚҚС салынбайтын дәрілер мен медициналық бұйымдардың шекті бағаларын бекіту туралы бұйрық қабылдады. Бұл шешім дәрілердің бағасын тұрақтандыруға және халық үшін қолжетімділігін арттыруға бағытталған.
Квазимемлекеттік сектордағы сатып алулар қалай өзгереді
Өнеркәсіп және құрылыс, Энергетика, Қаржы министрліктері, Табиғи монополияларды реттеу комитеті және «Самұрық-Қазына» қоры арнаулы салық режимі бойынша жұмыс істейтін кәсіпкерлерден сатып алуларға қатысты жаңа қағидаларды пысықтап жатыр.
Мұндағы мақсат – квазимемлекеттік компаниялардың шығындарын арттырмай, бір мезетте:
- салық заңнамасының талаптарын сақтау
- өндірістік процестердің тиімділігін қамтамасыз ету
- нарықтағы бәсекелестікті қолдау.
Ұлттық экономика министрлігі Салық кодексінің идеологиясына сәйкес барлық өзгерістер үшін бірыңғай әдістемелік негіз дайындайды.
«Таза парақтан» әкімшілендіру
Жобалық кеңсе отырысында салық әкімшілендіруін жаңарту, салық режимдерін өзгерту, қаржы секторына қатысты мәселелер және электронды жүйелердің жұмысы да талқыланды.
Кейбір мәселелер «таза парақтан» қайта қаралып, жедел шешім қабылданған.
Салық кодексіне енгізілуі мүмкін 6 негізгі өзгеріс
Жиында Салық кодексіне түзетулер енгізуді қажет ететін бірқатар нақты ұсыныстар айтылды.
1. Мүгедектік тобы өзгерсе, шегерім қалай есептеледі?
Жеке табыс салығы бойынша шегерім мөлшері мүгедектік тобына байланысты:
- 5000 АЕК
- 882 АЕК
Алайда адамның мүгедектік тобы бір жыл ішінде өзгерсе, қандай шегерім қолданылатыны нақты көрсетілмеген.
Сондықтан “сіңіру қағидаты” бойынша ең жоғары шегерім — 5000 АЕК қолдану ұсынылып отыр.
2. Қарыздар бойынша сыйақыға электронды шот-фактура талап етілмеуі мүмкін
Қазіргі заңнама бойынша кредиттер мен қарыздар бойынша сыйақы ҚҚС-тан босатылған.
Алайда техникалық қателік салдарынан бұл операциялар электронды шот-фактура талап етілмейтін операциялар тізіміне кірмей қалған.
Енді бұл талапты алып тастап, өзгерісті 2026 жылдың 1 қаңтарынан бастап кері күшпен қолдану ұсынылуда.
3. Салық құпиясына жатпайтын мәліметтер көбейеді
Жобалық кеңсе салық құпиясы болып саналмайтын ақпарат тізімін кеңейтуді ұсынып отыр.
Оған мыналар кіруі мүмкін:
- әлеуметтік төлемдердің сомасы
- әлеуметтік төлемдер бойынша қарыз
- салық төлеушінің тіркеу деректері.
Бұл өзгеріс әкімшілендіруді цифрландыруға және әлеуметтік міндеттемелерді бақылауды жеңілдетуге бағытталған.
4. Авиацияға арналған жанармай импорты
Салық кодексі бойынша әуе тасымалы үшін әкелінетін авиациялық жанармай ҚҚС-тан босатылады.
Бірақ қазіргі редакцияда импортты дипломатиялық өкілдіктер растауы керек деген түсінбеушілік туындауы мүмкін.
Сондықтан норманы нақтылап, заңдағы ықтимал қайшылықтарды жою ұсынылды.
5. Энергетикалық сусындардың экспортына акциз салынбауы мүмкін
Қазақстанда акцизделетін тауарлар экспортталған жағдайда әдетте акциз төленбейді.
Бірақ энергетикалық сусындар ұзақмерзімді өңдеу кезінде өңдеуші кәсіпорында акциз туындауы мүмкін, тіпті өнім кейін экспортталса да.
Сондықтан экспортқа арналған өнімді акцизден босату ұсынылып отыр.
Мұндай механизм қазір мұнай өнімдері саласында қолданылып келеді.
6. Пайдалы қазбалар бойынша төлемдер қай бюджетке түседі
Қазір бірқатар нормалар арасында сәйкессіздік бар.
- Бюджет кодексі төлемді кен орны орналасқан жердегі бюджетке түсіруді қарастырады.
- Ал Салық кодексі төлемді жер қойнауын пайдаланушы тіркелген жері бойынша төлеуді талап етеді.
Сондықтан екі кодексті сәйкестендіру үшін Салық кодексіне және есептілік нысандарына өзгерістер енгізу ұсынылды.
Не өзгереді?
Жобалық кеңседе талқыланған ұсыныстар жаңа Салық кодексін толыққанды іске қосу алдында техникалық және құқықтық олқылықтарды жоюға бағытталған.
Сарапшылардың айтуынша, бұл өзгерістер:
- салық жүйесін түсінікті етеді
- әкімшілендіруді жеңілдетеді
- бизнес пен мемлекет арасындағы қатынасты ашық етуге көмектеседі.
Ал нақты түзетулер парламентте қаралғаннан кейін ғана күшіне енеді.
