Қазақстанда алдағы референдум тек саяси науқан ғана емес. Сарапшылардың айтуынша, бұл — елдің болашағын айқындайтын шешімдердің бірі. Әсіресе жастар үшін. Себебі жаңа Конституцияның қағидаттарымен өмір сүретін де, оны іске асыратын да — бүгінгі студенттер мен жас мамандар.
Бұл туралы саяси шолушы Ғазиз Әбішев Қазақстан стратегиялық зерттеулер институтының «Конституциялық реформа және қоғамдық диалог: болашақты қалыптастыру» атты сараптамалық алаңында айтты, деп хабарлайды DKNews.kz.
Жаңа Конституция – жастардың болашағына арналған құжат
Сарапшының айтуынша, Конституция тек заңгерлер мен саясаткерлер үшін жазылған құжат емес. Ол – әр азаматтың өміріне әсер ететін ұзақ мерзімді бағдар.
«Ата Заң қазақстандық жастар үшін өте маңызды. Өйткені алдағы уақытта жас ұрпақ өз өмірін жаңа Конституция айқындап берген қағидаттар аясында құратын болады», – деді Ғазиз Әбішев.
Яғни бүгін қабылданатын шешімдер ертеңгі еңбек нарығына, білім беру жүйесіне, ғылым мен инновацияның дамуына және азаматтардың құқықтарына тікелей ықпал етеді.
Сарапшының пікірінше, жаңа Конституция жастарға бірнеше маңызды мүмкіндік береді:
- білім мен ғылымды дамытуға кең жол ашады;
- азаматтардың құқықтары мен еркіндіктерін қорғауды күшейтеді;
- қоғам мен мемлекет арасындағы диалогты нығайтады;
- азаматтардың ел басқару процесіне қатысуын арттырады.
Басқаша айтқанда, бұл құжат жастардың тек кәсіби емес, азаматтық тұрғыдан да қалыптасуына әсер етеді.
Бұрынғы реформалар мен бүгінгі өзгерістердің айырмашылығы
Ғазиз Әбішев конституциялық реформалардың қалай қабылданғанына да тоқталды. Оның айтуынша, бұрын мұндай маңызды өзгерістер көбіне саяси институттардың ішінде ғана шешілетін.
Мысалы, 2007 және 2016 жылдары Конституцияға енгізілген ауқымды түзетулер Парламент деңгейінде қаралып, сол жерде қабылданған.
«Депутаттар жиналып, өзгерістерді қабылдай беретін еді. Ал халық Конституцияның өзгергенін тіпті байқамай да қалатын», – дейді сарапшы.
Ал бүгінгі жағдайда жағдай өзгеше. Енді азаматтардың өзі сайлау учаскесіне барып, бюллетень арқылы өз таңдауын білдіре алады.
Бұл – елдің саяси мәдениеті мен азаматтық жауапкершілігінің жаңа кезеңі.
Қоғамдық диалогтың нәтижесі
Саяси шолушы жаңа Конституция жобасының дайындалу процесіне де ерекше назар аударды. Оның айтуынша, бұл құжат жоғарыдан берілген дайын нұсқа емес.
Керісінше, көптеген ұсыныстар қоғамдық талқылаулар кезінде айтылып, сарапшылар мен азаматтардың пікірлері ескерілген.
Яғни құжат белгілі бір топтың емес, кең қоғамдық диалогтың нәтижесінде қалыптасқан.
Бұл тәсіл қоғамдағы сенімді арттыруға және азаматтардың мемлекет істеріне қатысуын күшейтуге бағытталған.
«Жастар ел тағдырына жауапкершілік алуы керек»
Сөз соңында Ғазиз Әбішев жастардың саяси белсенділігіне ерекше тоқталды. Оның пікірінше, елдің болашағына бейжай қарамау – жаңа буынның басты міндеттерінің бірі.
«Жастар қазірдің өзінде елді басқаруды үйренуі керек, мемлекеттің тағдырын өз қолына алып, осы референдумға қатысуы қажет. Және өздері ең дұрыс деп санайтын шешімді қабылдауы тиіс», – деді ол.
Сарапшылардың айтуынша, референдумға қатысу – тек дауыс беру ғана емес. Бұл әр азаматтың елдің дамуына ықпал ету мүмкіндігі.
Ал жастар үшін бұл – болашаққа әсер ететін шешім қабылдаудың алғашқы үлкен қадамдарының бірі.
