Қарыз алу — қаржылық жоспарлау мен жауапкершілікті талап ететін процесс. Қарыз шартын қабылдаған кезде оның барлық талаптарын мұқият зерттеп, қабылдағаныңызға көз жеткізіңіз. Қарыз алушы шарттың барлық талаптарын қабылдағаннан кейін оның орындалуы үшін толық жауапкершілік алады, деп хабарлайды DKNews.kz.
Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі қарыз алушыларға төмендегі негізгі тармақтарды тексеруді ұсынады:
1. Шарттың титулдық беті
Шарттың титулдық беті — оның негізгі мәліметтерін қамтитын алғашқы бет. Мұнда келесі ақпарат болуы тиіс:
- Қарыз сомасы мен мерзімі
- Сыйақы мөлшерлемесі және ЖТСМ (жылдық тиімді сыйақы мөлшерлемесі)
- Өтеу әдісі
- Мерзімінен бұрын өтеу шарттары
- Айыппұлдар мен өсімпұлдардың мөлшері
Барлық осы тармақтарды мұқият тексеріңіз, себебі олар қарызды төлеу процесінің қалай өтетінін анықтайды.
2. Кредиттің толық құны
Қарыз алушы шарттың толық құнын бағалауы керек. Ол тек негізгі қарызды емес, ай сайынғы төлемдерді, комиссияларды және сақтандыру сыйлықақыларын да қамтиды. Толық құнды есептеу — артық төлемдер мен қосымша шығындарды болдырмауға көмектеседі.
3. Ең қолайлы өтеу әдісін таңдау
Қарызды өтеу әдісі де маңызды. Екі негізгі әдіс бар:
- Аннуитеттік (теңтөлемдер) – әр ай сайын бірдей төлемдер жасалады.
- Сараланған (төлемдер азаяды) – алғашқы төлемдер жоғары болуы мүмкін, бірақ уақыт өте келе төлемдер азаяды.
Әр әдістің өзіндік артықшылықтары мен кемшіліктері бар, сондықтан сізге ыңғайлы әдісті таңдау маңызды.
4. Кредит беру мерзімі
Есіңізде болсын, кредиттеу мерзімі ұзақ болған сайын, артық төлем көлемі де артады. Сондықтан қарыздың мерзімінен бұрын өтелуі шарттары мен комиссияларды нақтылап сұраңыз. Бұл сіздің қаржылық жағдайыңызға қалай әсер ететінін түсінуге көмектеседі.
5. Айыппұлдар мен комиссиялар
Кейде төлемдер кешіктірілуі мүмкін немесе шартты орындамау жағдайлары туындауы мүмкін. Сондықтан:
- Төлем мерзімін кешіктіргені үшін айыппұлдар мен өсімпұлдар
- Шарттың талаптарын өзгерткені үшін комиссиялар
секілді жағдайларды алдын ала тексеріңіз.
6. Дербес деректер
Шартқа қол қоймас бұрын өз деректеріңіздің дұрыс көрсетілгенін тексеріңіз. Сондай-ақ, оларды өңдеу және үшінші тұлғаларға беру тәртібімен танысқаныңыз жөн. Бұл ақпараттың қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін маңызды.
7. Шартқа қосымшалар
Шартқа қосымша ретінде төлем кестесі мен жадынама қоса беріледі. Олар шарттың ажырамас бөлігі болып табылады, сондықтан оларды мұқият оқып, барлық маңызды мәліметтерді тексеріңіз.
Қаржы ұйымының өкілінен сұрау
Шартқа қол қоймас бұрын қаржы ұйымының өкіліне барлық сұрақтарыңызды қойыңыз. Қажет болған жағдайда қосымша кеңес алыңыз. Бұл сіздің қаржылық міндеттемелеріңізді түсінуіңізге және кейіннен қиындықтарды болдырмауға көмектеседі.
Кредиттің төленбеуі мен салдары
Қарызды уақытылы төлемеу кредиттік тарихыңызға теріс әсер етуі мүмкін. Төлемдерді уақытында орындамау айыппұлдардың есептелуіне, берешектің өсуіне және қаржылық қызметтерге қолжетімділіктің шектелуіне әкелуі мүмкін.
