Қазақстанда зейнетақы жүйесін жаңғырту бағытындағы реформалар кезең-кезеңімен жалғасып келеді. Соның ішінде жұмыс берушінің міндетті зейнетақы жарналары (ЖМЗЖ) еңбек қатынастары жүйесіне жаңа мазмұн беріп, азаматтардың болашақтағы қаржылық тұрақтылығын күшейтетін маңызды құралға айналды, деп хабарлайды DKNews.kz.
ЖМЗЖ: қызметкерге салмақ салмайтын жүйе
Жаңа тетіктің басты ерекшелігі – жарналар толықтай жұмыс беруші есебінен төленеді. Бұл қызметкерлердің жалақысына әсер етпейді және олардың табысын азайтпайды.
Осылайша, жүйе:
- қызметкердің жеке табысына қысым түсірмейді
- болашақ зейнетақы жинағын арттырады
- жұмыс берушінің әлеуметтік жауапкершілігін күшейтеді
Мұндай тәсіл, әсіресе, еңбек жолын енді бастаған жастар үшін ұзақ мерзімді қаржылық қор қалыптастыруға мүмкіндік береді.
Зейнетақы үш көзден қалыптасады
Жаңартылған модель бойынша қазақстандықтардың зейнетақысы бірнеше құрамдас бөліктен тұрады:
- мемлекеттік базалық төлем
- Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорындағы (БЖЗҚ) жеке жинақтар
- жұмыс беруші есебінен қалыптасатын шартты-жинақтаушы компонент
Бұл құрылым азаматтарға болашақта тұрақты әрі көпдеңгейлі табыс көзін қамтамасыз етуге бағытталған.
1975 жылдан кейін туғандар үшін маңызы ерекше
Жаңа жүйе әсіресе 1975 жылғы 1 қаңтардан кейін туған азаматтар үшін өзекті. Себебі олардың зейнетақысы:
- аударымдардың тұрақтылығына
- жүйеге қатысу ұзақтығына
- ресми табыс деңгейіне
тікелей байланысты болады.
Сарапшылардың айтуынша, дәл осы санат үшін жинақтау тәртібі шешуші рөл атқарады.
Мөлшерлеме кезең-кезеңімен өседі
2026 жылдан бастап ЖМЗЖ мөлшерлемесі қызметкер табысының 3,5%-ын құрайды. Жүйе бірден толық енгізілмей, біртіндеп өседі.
Жоспар бойынша:
- 2026 жыл – 3,5%
- 2028 жыл – 5%
Бұл бизнеске де, еңбек нарығына да бейімделуге уақыт береді.
Алғашқы нәтижелер: миллиондаған қызметкер қамтылды
Жүйенің тиімділігі алғашқы айлардың өзінде байқалып отыр.
2026 жылғы 1 сәуірдегі жағдай бойынша:
- 5,8 млн қызметкер қосымша зейнетақы құқықтарына ие болды
- жыл басынан бері 951 млрд теңге аударылды
Бұл көрсеткіштер жаңа тетіктің ауқымы мен қарқынын айқын көрсетеді.
Бизнес үшін де тиімді механизм
Мемлекет жұмыс берушілердің жүктемесін жеңілдету үшін салықтық ынталандырулар енгізді.
Атап айтқанда:
- ЖМЗЖ шығындары корпоративтік табыс салығын есептеу кезінде шегеріледі
- компаниялар үшін ашық әлеуметтік саясат жүргізу тиімді бола түседі
- қызметкерлерді ұзақ мерзімге ұстап қалу мүмкіндігі артады
Бұл шаралар бизнесті әлеуметтік жауапкершілікті күшейтуге бағыттайды.
Ұзақ мерзімді тұрақтылыққа қадам
Жалпы алғанда, ЖМЗЖ енгізу – зейнетақы жүйесін әртараптандыруға және азаматтардың қаржылық қауіпсіздігін арттыруға бағытталған қадам.
Жаңа модель:
- тәуекелдерді бөледі
- қосымша табыс көзін қалыптастырады
- болашақ зейнеткерлердің әл-ауқатын жақсартуға ықпал етеді
Ал сарапшылар бұл реформаның нақты нәтижесі бірнеше жыл ішінде толық көрінетінін айтады.
