Әлемде энергияға сұраныс артып, тұрақты қуат көздеріне қажеттілік күшейіп келеді. Осындай жағдайда көптеген мемлекет атом энергетикасына қайта бет бұруда, деп хабарлайды DKNews.kz.
Қазақстан үшін де бұл мәселе тек халықаралық тренд емес, ел ішіндегі электр қуаты тапшылығымен тікелей байланысты.
Әлемде атом энергетикасына сұраныс өсіп жатыр
АЭХА деректеріне сәйкес, 2026 жылдың басында әлемнің 31 елінде жалпы қуаты 377 ГВт болатын 413 ядролық реактор жұмыс істеп тұр.
Сонымен қатар тағы 69 энергоблоктың құрылысы жүріп жатыр.
Бұл атом энергетикасына қызығушылықтың қайта күшейгенін көрсетеді.
Қандай елдер АЭС салуға кірісті
Қазір көптеген мемлекет ұлттық атом бағдарламаларын әзірлеуде немесе іске асыруды бастап кеткен.
Жаңа жобаларға кіріскен елдер:
- Польша
- Өзбекстан
- Сауд Арабиясы
- Кувейт
- Катар
- Иордания
- Индонезия
Ал алғашқы атом электр станцияларын салып жатқан елдер:
- Түркия
- Египет
- Бангладеш
Бұл тізім атом энергетикасының болашақта маңызды рөл атқаратынын аңғартады.
Еуропа бұрынғы шешімін қайта қарап жатыр
Еуропалық комиссия бірқатар елдерде азаматтық атом энергетикасынан кезең-кезеңімен бас тарту стратегиялық қателік болғанын мойындады.
Сондықтан Еуропалық одақ қазір:
- атом энергетикасына қатысты саясатын қайта қарап жатыр
- қауіпсіз ядролық технологияларды қолдауда
- жаңа инвестициялық қаржы тетіктерін енгізуде
Бұл әлемде атом энергиясына көзқарас өзгеріп жатқанын білдіреді.
Қазақстан неге бейбіт атомды таңдайды
Қазақстан үшін атом энергетикасы бірнеше маңызды себепке байланысты қарастырылып отыр.
Негізгі факторлар:
- сенімді базалық генерация көздерін көбейту
- энергия көздерін әртараптандыру
- электр қуаты тапшылығын азайту
- экономиканың өсіп келе жатқан сұранысын қамтамасыз ету
- ұзақ мерзімді энергетикалық қауіпсіздікке қол жеткізу
АЭС тәулік бойы тұрақты қуат бере алатын көз ретінде қарастырылады.
Елде қандай тапшылық бар
Қазақстанның Бірыңғай электр энергетикалық жүйесінің 2026–2032 жылдарға арналған болжамдық теңгеріміне сәйкес, резервті ескере отырып қосымша қуатқа қажеттілік 2032 жылы шамамен 2660 МВт болуы мүмкін.
Бұл жаңа генерация көздері қажет екенін көрсетеді.
Қай өңірлерде мәселе өзекті
Электр энергиясының тапшылығы әсіресе:
- оңтүстік өңірлерде
- батыс өңірлерде сезіледі
Сондықтан сарапшылар өңірлік ерекшеліктерді ескере отырып, бірнеше АЭС-ті кезең-кезеңімен салуды жүйелі шешім ретінде қарастырады.
Неліктен бұл маңызды
Қазақстан үшін атом энергетикасын дамыту мынадай нәтиже беруі мүмкін:
- жарық тапшылығының алдын алу
- өндіріс орындарын тұрақты энергиямен қамту
- импортқа тәуелділікті азайту
- көміртегі шығарындыларын төмендету
- жаңа технологиялар мен мамандар даярлау
Бұл ел экономикасының ұзақ мерзімді тұрақтылығына әсер ететін стратегиялық мәселе.
