Қазақстанда емханалар жұмысының қағидаты біртіндеп өзгеріп жатыр.
Бұрын жүйе қарапайым еді: адам емханаға тіркелсе болды — ол нақты барды ма, жоқ па, оған қарамастан мемлекет сол адам үшін қаржы төлейтін, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бірақ бұл тәсілдің әлсіз тұстары уақыт өте анық көрінді.
Көрінбейтін пациенттер: 4 миллион адам қайда кеткен?
Ресми деректерге сүйенсек, 4 миллионнан астам қазақстандық (шамамен 22%) емханаға мүлде жүгінбеген. Бірақ соған қарамастан, олар үшін қаржы бөлініп отырған.
Яғни, қағаз жүзінде бәрі жақсы: халық тіркелген, ақша төленген. Ал іс жүзінде — адамдар дәрігерге тек жағдайы қиындағанда ғана келеді.
Салдары ауыр:
- Әр 10 науқастың 7-еуі ауруханаға шұғыл түрде түседі
- Көп жағдайды ертерек, емхана деңгейінде шешуге болатын еді
- Ауру асқынып кеткен соң ғана ем басталады
Бұл — жүйенің профилактикаға емес, «өрт сөндіруге» жұмыс істегенін көрсетеді.
Енді не өзгереді?
Жаңа ереже бойынша, егер адам бір жылдан астам уақыт емханаға бармаса, оған бөлінетін қаржы аздап қысқарады.
Маңыздысы — бұл жазалау емес.
Емханалар негізгі қаржысын сақтап қалады. Бірақ енді олар үшін бір нәрсе өзгереді:
Пациентпен байланыс орнату — міндетке айналады.
Яғни емханалар:
- тексеруге шақырады
- скринингтерді еске салады
- созылмалы ауруларды бақылауға алады
- «жоғалып кеткен» пациенттерді қайта жүйеге қосуға тырысады
Пациент үшін бұл нені білдіреді?
Қарапайым тілмен айтқанда — сізді енді «ұмытып кетпейді».
Бұрын:
Барсаң – емдейді, бармасаң – ешкім іздемейді
Енді:
Бармасаң – өздері шақырады
Бұл бірнеше маңызды нәтижеге әкелуі мүмкін:
- Аурулар ерте анықталады
- Емдеу жеңіл әрі арзан болады
- Ауыр жағдайлар азаяды
- Ауруханалардағы кезек қысқарады
Дәрігерлер де басқаша жұмыс істей бастайды
Жүйедегі тағы бір маңызды өзгеріс — дәрігерлердің еңбекақысына қатысты.
Енді олар тек қабылдау саны үшін емес, нақты нәтиже үшін қосымша ақы алады.
Мысалы:
- онкологияны ерте анықтау
- туберкулезді уақытында табу
- созылмалы ауруларды бақылауда ұстау
- ана мен бала өлімін азайту
Яғни жүйе біртіндеп «қабылдау өткіздім» дегеннен
«науқастың жағдайын жақсарттым» дегенге ауысып жатыр.
Емханаларға да тиімді ме?
Иә — егер олар белсенді жұмыс істесе.
Жаңа модель бойынша, бір учаскеге бөлінетін қаржы:
- бұрын: шамамен 344 мың теңге
- қазір: 700 мың теңгеге дейін өсуі мүмкін
Бірақ бұл ақша тек шартпен беріледі:
пациенттермен нақты жұмыс болса ғана.
Неге кейбір жекеменшік емханалар қарсы?
Жүйе өзгерген сайын бәрі бірдей қуана бермейді.
Кейбір жекеменшік клиникалар бұл реформамен келіспей, тіпті сотқа жүгінген. Себебі:
- «пассивті» пациенттерден түсетін табыс азаяды
- бұрынғыдай тек тіркелген адамдар санына сүйену мүмкін болмайды
Бірақ мемлекет ұстанымы анық:
Қаржы нақты көрсетілген медициналық қызметке бағытталуы керек.
Тағы қандай өзгерістер бар?
Реформа тек қаржымен шектелмейді. Соңғы жылдары:
- Жоспарлы ауруханаға жату үшін қажет тексерулер саны азайды
- Дәрігерлер артық қағаз жұмыстан босатылды
- Пациент қабылдауға уақыт көбейді
- Мейіргерлердің рөлі артты
Бұл — жүйені жеңілдетіп, адамға жақындату әрекеті.
Қорытынды: жүйе қайда бет алды?
Қазақстанның денсаулық сақтау жүйесі біртіндеп маңызды өзгеріске бет бұрып жатыр.
Бұрын:
- бастысы — тіркелген адам саны
Енді:
- бастысы — нақты нәтиже
Бұл өзгерістің түпкі мақсаты қарапайым:
- адамдар ауырмай тұрып анықтау
- асқынуды болдырмау
- өмір сапасын жақсарту
Ал бұл іске асса, ең үлкен пайда — пациентке тиеді.
