Қазақстанда соңғы жылдары әскери тарихқа қызығушылық артып келеді. Әсіресе жастар арасында батырлар тарихын, Ұлы Отан соғысына қатысқан қазақстандықтардың ерлігін және көне түркі дәуірінің мұрасын тануға деген сұраныс көбейген.
Осы бағытта Қорғаныс министрлігінің музейлері ерекше рөл атқарып отыр. Бүгінде ел бойынша жұмыс істейтін әскери музейлерде 50 мыңнан астам тарихи жәдігер сақталған, деп хабарлайды DKNews.kz.
Ұлттық әскери-патриоттық орталық құрамындағы Астанадағы Әскери-тарихи музей, Алматыдағы Даңқ музейі және жақында ашылған Ақмола облысындағы филиал келушілерге Қазақстанның әскери тарихын жаңа қырынан таныстырады.
Родина ауылында ашылған жаңа музей несімен ерекше?
Биыл Отан қорғаушы күні қарсаңында Ақмола облысының Родина ауылында жаңа музей филиалы ашылды. Жобаның бастамашысы – «Родина» агрофирмасының бас директоры Иван Сауэр. Ал бастаманы Қорғаныс министрлігі қолдап, музей әскери-патриоттық орталықтың құрамына енгізілді.
Ауылдағы музейдің ашылуы көпшілік үшін күтпеген жаңалық болды. Өйткені мұндай ірі тарихи нысандар көбіне мегаполистерде орналасады. Бірақ дәл осы қадам өңірлердегі тарихи мәдениетті дамытуға серпін береді деген пікір бар.
Бөгенбай батырдың дулығасынан бастап Жеңіс туына дейін
Елордадағы Әскери-тарихи музейдің қорында 24 мыңнан астам жәдігер бар. Мұнда жай ғана ескі заттар емес, ел тарихындағы маңызды кезеңдерден сыр шертетін құнды мұралар сақталған.
Келушілердің назарын ерекше аударатын экспонаттардың бірі – VI–VIII ғасырларға жататын түркі жауынгерінің геральдикалық белбеуі. Сонымен қатар даңқты қолбасшы Бөгенбай батырдың дулығасы да музейдің ең бағалы жәдігерлерінің қатарында.
Ал соғыс тарихына қызығатындар үшін Рақымжан Қошқарбаев пен Григорий Булатов Рейхстагқа тіккен Жеңіс туының көшірмесі ұсынылған. Бұл – көптеген адам суретке түсетін әрі ұзақ қарайтын экспонаттардың бірі.
Музейде генерал-майор Иван Панфилов пен Қазақстанның тұңғыш Қорғаныс министрі Сағадат Нұрмағамбетовтің жеке заттары да бар. Осындай дүниелер тарихты оқулықтан емес, тірі эмоция арқылы сезінуге мүмкіндік береді.
Ашық аспан астындағы әскери техника
Музейдің тағы бір ерекшелігі – ашық аспан астындағы әскери техника алаңы. Мұнда ХХ ғасырда қолданылған қару-жарақтар мен әскери машиналар қойылған.
Балалар үшін бұл орын ерекше қызық. Себебі олар әскери техниканы жақыннан көріп қана қоймай, кейбірінің ішкі құрылымымен де таныса алады. Ал үлкендер үшін бұл – тарихпен бетпе-бет келудің бір тәсілі.
Алматыдағы Даңқ музейінде не сақталған?
Алматыдағы Даңқ музейінің қоры бұдан да ауқымды – мұнда 30 мыңнан астам жәдігер бар. Музей Қазақстанның Революциялық және жауынгерлік даңқ музейі негізінде құрылған.
Экспозициялардың арасында майданнан жазылған хаттар, сарбаздардың фотосуреттері, наградалар және соғысқа қатысқан адамдардың жеке заттары кездеседі.
Сонымен бірге музейде Шоқан Уәлихановтың өмірі мен қызметіне арналған материалдар, 1916 жылғы ұлт-азаттық көтеріліс пен азамат соғысы кезеңіне қатысты тарихи деректер де сақталған.
Неліктен мұндай музейлерге қызығушылық артып жатыр?
Соңғы уақытта тарихи контентке қызығушылықтың өсуі байқалады. Әсіресе TikTok, YouTube және Instagram платформаларында әскери тарихқа қатысты видеолар миллиондаған қаралым жинайды. Сарапшылардың пікірінше, адамдар енді тарихты құрғақ дерек ретінде емес, эмоция мен нақты тағдырлар арқылы қабылдағысы келеді.
Осы тұрғыдан алғанда әскери музейлердің рөлі күшейіп отыр. Мұнда келушілер тек экспонат көрмейді. Олар ел тарихындағы ауыр кезеңдерді, батырлардың ерлігін және тәуелсіздік жолындағы күресті сезінеді.
Қорғаныс министрлігі музейлерінің басты мақсаты да осы — жастар арасында патриотизмді күшейтіп, тарихи сананы қалыптастыру. Бүгінде бұл орындар жай ғана музей емес, жаңа буын үшін тарихпен байланыс орнататын маңызды кеңістікке айналып келеді.
