Қазақстанда жылына 10 миллион тоннаға дейін мұнай өңдей алатын жаңа ірі мұнай өңдеу зауытының құрылысына дайындық басталды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл — елдегі төртінші ірі МӨЗ болмақ. Әзірге зауыттың нақты қай өңірде салынатыны белгісіз, бірақ билік жобаны стратегиялық маңызды қадам деп отыр.
Жаңа кешен тек мұнай өңдейтін кәсіпорын емес, болашақта тұтас мұнай-химия кластеріне айналуы мүмкін. Яғни, мұнда тек жанармай өндіріліп қана қоймай, пластик, химиялық компоненттер және жоғары қосылған құны бар өнімдер шығарылуы ықтимал.
Неліктен Қазақстанға тағы бір МӨЗ керек?
Соңғы жылдары Қазақстанда бензин мен дизельге сұраныс айтарлықтай өсті. Әсіресе көлік саны көбейіп, логистика мен өндіріс дамыған сайын ішкі нарыққа түсетін салмақ артып келеді.
Қазір елде үш ірі мұнай өңдеу зауыты жұмыс істейді:
- Атырау МӨЗ,
- Павлодар МӨЗ,
- Шымкент МӨЗ.
Алайда сарапшылардың айтуынша, алдағы 10-15 жылда олардың қуаты жеткіліксіз болуы мүмкін. Әсіресе авиаотын, дизель және мұнай-химия өнімдеріне сұраныс өседі деп болжанып отыр.
Сол себепті жаңа зауыт салу мәселесі бірнеше жылдан бері айтылып келген. Енді жоба нақты іске асыру кезеңіне өтті.
Зауыт қайда салынады?
Қазір мамандар бірнеше нұсқаны қарап жатыр. Орналасатын жерді таңдауда мына факторлар ескеріледі:
- мұнай құбырларына жақындық,
- теміржол және логистика,
- өнім өткізу нарықтары,
- экологиялық талаптар,
- су мен электр инфрақұрылымы.
Алдын ала мәлімет бойынша, зауыт Қашаған мен Теңіз кен орындарының мұнайын өңдеуге бейімделуі мүмкін. Бұл Қазақстандағы ең ірі мұнай жобалары саналады.
Бұл қарапайым халыққа не береді?
Көпшілікті ең алдымен бір сұрақ қызықтырады: жаңа МӨЗ бензин бағасын арзандата ма?
Сарапшылардың пікірінше, қысқа мерзімде баға күрт төмендеуі екіталай. Бірақ жаңа зауыт ішкі нарықтағы тапшылық тәуекелін азайтып, импортқа тәуелділікті төмендетуі мүмкін.
Бұдан бөлек:
- жанармай сапасы артады,
- мұнай-химия өндірісі дамиды,
- жаңа жұмыс орындары ашылады,
- экспорт көлемі ұлғаяды.
Яғни жоба тек мұнай өңдеу емес, тұтас индустриялық экожүйе қалыптастыруға бағытталған.
Қазақстан шикізат елінен өңдеуші елге айнала ала ма?
Соңғы жылдары билік экономиканы тек шикізат сатуға тәуелді етпеу туралы жиі айтып жүр. Жаңа МӨЗ — осы саясаттың нақты қадамдарының бірі.
Қазір Қазақстан көбіне шикі мұнай экспорттайды. Ал дамыған елдер негізгі табысты дайын өнімнен табады. Мысалы, мұнайдан тек бензин емес, жүздеген химиялық өнім шығарылады.
Сондықтан жаңа зауыт:
- терең өңдеуді дамытуға,
- технология тартуға,
- ғылым мен өндірісті байланыстыруға мүмкіндік береді.
Жобаға қазақстандық университеттер мен ғылыми орталықтар да қатыспақ. Олар жаңа технологиялар мен катализаторларды әзірлеумен айналысады.
Құрылысы қашан басталады?
Алдағы алты ай ішінде халықаралық инженерлік топ алдын ала техникалық-экономикалық зерттеу жүргізеді. Осыдан кейін Үкімет:
- нақты орынды,
- зауыт конфигурациясын,
- инвестиция көлемін,
- құрылыс мерзімін анықтайды.
Егер жоба мақұлданса, келесі кезеңде халықаралық инвесторлар тартылады.
Қазақстан үшін бұл жай ғана өндіріс нысаны емес. Бұл — елдің энергетикалық қауіпсіздігіне, өнеркәсіптік дамуына және болашақ экономикасына қатысты үлкен стратегиялық жоба.
