Қазақстан жаһандық бәсекеде жаңа кезеңге қадам басты. Енді мемлекет тек инвестиция үшін емес, интеллект үшін де күресуге дайын.
Әлем елдері талантты мамандарды тарту үшін жарысып жатқанда, Қазақстан да «Алтын виза» енгізу арқылы халықаралық еңбек нарығындағы позициясын күшейтпек, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл бастама жай ғана көші-қон реформасы емес. Бұл — елдің болашағына арналған ұзақмерзімді ставка.
Әлем өзгерді: енді мұнай емес, ми маңызды
Соңғы жылдары әлемдік экономика түбегейлі өзгерді. Егер бұрын мемлекеттер табиғи ресурспен мақтанса, қазір технология, білім және адами капитал бірінші орынға шықты. IT мамандары, инженерлер, ғалымдар, қаржыгерлер мен жасанды интеллект саласындағы сарапшылар — бүгінгі ең құнды ресурс.
Сондықтан көптеген мемлекет таланттарды тартуға арналған арнайы бағдарламаларды іске қосып жатыр. Мысалы, БАӘ, Сингапур, Канада және Португалия секілді елдер шетелдік мамандарға жеңілдетілген виза, салықтық артықшылықтар және ұзақмерзімді тұру мүмкіндігін ұсынып келеді.
Енді бұл қатарға Қазақстан да қосылмақ.
«Алтын виза» деген не?
Қазақстанда енгізілуі жоспарланып отырған «Алтын виза» — жоғары білікті мамандарға, инвесторларға және кәсіпкерлерге арналған арнайы көші-қон режимі.
Бұл жүйе шетелден келетін таланттарға елде ұзақ уақыт өмір сүріп, жұмыс істеуге және бизнес жүргізуге мүмкіндік береді. Яғни, мемлекет экономикаға нақты пайда әкелетін адамдарға ерекше жағдай жасауды көздеп отыр.
Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау бірінші вице-министрі Ербол Тұяқбаевтың айтуынша, жаңа саясат көші-қон рәсімдерін толық цифрландыруды да қамтиды. Оның ішінде:
- QazETA бірыңғай цифрлық платформасы;
- e-Residency модулі;
- e-Residency Invest бағдарламасы;
- және «Алтын виза» жүйесі бар.
Жоспар бойынша «Алтын виза» 2026 жылдың соңына дейін іске қосылуы мүмкін.
Қазақстан кімдер үшін тартымды бола алады?
Сарапшылардың пікірінше, Қазақстанның әлеуеті жоғары. Әсіресе Орталық Азиядағы ең ірі экономика ретінде ел халықаралық мамандар үшін жаңа хабқа айнала алады.
Бүгінде көптеген шетелдік мамандар тұрақтылық, қауіпсіздік, цифрлық қызметтердің дамуы және өмір сүру құнына қарай ел таңдайды. Бұл тұрғыда Қазақстанның бірқатар артықшылығы бар:
- Еуропа мен Азия арасындағы стратегиялық орналасу;
- цифрлық мемлекеттік қызметтердің дамуы;
- АХҚО сияқты халықаралық платформалардың болуы;
- салыстырмалы түрде қолжетімді өмір сүру деңгейі;
- жас әрі мобильді еңбек нарығы.
Әсіресе IT, fintech, жасанды интеллект, логистика және инженерия салаларында кадр тапшылығы байқалады. Сондықтан шетелдік мамандарды тарту экономика үшін нақты қажеттілікке айналып отыр.
Бұл қазақстандықтарға қалай әсер етеді?
Көпшілікті мазалайтын сұрақ — шетелдік мамандардың келуі жергілікті кадрларға кедергі болмай ма?
Сарапшылар керісінше әсер болуы мүмкін екенін айтады. Себебі халықаралық мамандар жаңа тәжірибе, технология және кәсіби мәдениет алып келеді. Бұл жергілікті мамандардың бәсекеге қабілеттілігін арттырады.
Сонымен қатар халықаралық көші-қон ұйымы өкілдерінің айтуынша, мұндай реформалар қазақстандық жастарды болашақ еңбек нарығына бейімдеуге де көмектеседі.
Қарапайым тілмен айтқанда, әлемдік деңгейдегі мамандармен бірге жұмыс істеген адам тезірек дамиды.
Қазақстан өңірлік таланттар орталығына айнала ала ма?
Бұл — ең маңызды сұрақтардың бірі.
Қазіргі жағдайда Орталық Азияда халықаралық таланттарды жүйелі түрде тартатын мемлекеттер көп емес. Сондықтан Қазақстан уақытты тиімді пайдаланса, өңірдегі басты интеллектуалдық орталыққа айналу мүмкіндігі бар.
Әсіресе Астана мен Алматы халықаралық кәсіби орта қалыптастыруға жақындап келеді. Соңғы жылдары шетелдік IT-мамандардың, стартап өкілдерінің және цифрлық кәсіпкерлердің саны артқаны байқалады.
Ендігі мәселе — сол адамдарды елде ұзақ уақыт ұстап қалу.
Бәсеке енді адамдар үшін жүреді
XXI ғасырдағы басты бәсеке — территория немесе ресурс үшін емес, талант үшін болады деген болжам жиі айтылады. Қазақстан да бұл трендтен шет қалмайтынын көрсетті.
«Алтын виза» іске қосылса, бұл тек көші-қон саласындағы өзгеріс емес, елдің жаңа экономикалық философиясының бастамасы болуы мүмкін.
Өйткені болашақ экономикасын мұнай емес, адамдар жасайды.
