Қазақстанда мемлекеттік қызметтің жаңа кезеңі басталғалы тұр.
Енді шенеуніктің басты міндеті қағаз толтыру емес, азаматтың мәселесін шешу болмақ. Мемлекеттік аппараттың жұмыс тәсілі, кадр іріктеу жүйесі, тіпті қызметкердің беделіне дейін қайта қаралады, деп хабарлайды DKNews.kz.
Ақмола облысында өткен брифингте ҚР Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің облыстық департамент басшысы Нұрқат Батырқұлов жаңа заңдағы негізгі өзгерістерді таныстырды. Бұл түзетулер жай ғана формальді жаңарту емес — мемлекеттік қызметтің философиясын өзгертуге бағытталған қадам.
Мемлекеттік қызметтің жаңа миссиясы: «халыққа қызмет»
Соңғы жылдары қоғамда мемлекеттік қызметкерлерге қатысты сын көбейді. Азаматтар шенеуніктердің жабықтығына, бюрократияға және формализмге жиі шағымданады. Жаңа заң дәл осы мәселелерді шешуге бағытталған.
Енді мемлекеттік қызметтің басты қағидаты — сервистік модель. Қарапайым тілмен айтқанда, мемлекеттік орган өзін «бақылаушы» емес, халыққа қызмет көрсететін құрылым ретінде ұстауы тиіс.
Бұл өзгеріс қағаз жүзіндегі ұран емес. Заңда мемлекеттік қызметшінің мінез-құлқына дейін нақты талаптар енгізіліп отыр. Азаматпен сөйлесу әдебі, қызмет көрсету сапасы, қолжетімділік — бәрі бағаланатын көрсеткішке айналады.
Сарапшылардың айтуынша, бұл модель әлемнің дамыған елдерінде әлдеқашан қалыптасқан. Қазақстан енді осы тәжірибеге жүйелі түрде көшпек.
Мемлекеттік қызметке кіру енді толық цифрланады
Ең үлкен жаңалықтардың бірі — кадр іріктеу процесінің толық цифрлық форматқа көшуі.
Бұған дейін конкурс рәсімдерінің ашықтығына қатысты сұрақ көп болатын. Кей кандидаттар процестің әділ өтетініне күмәнданатын. Енді іріктеу «Е-қызмет» жүйесі арқылы жүргізіледі.
Бұл нені өзгертеді?
Біріншіден, адами фактор азаяды.
Екіншіден, конкурс процестері ашық болады.
Үшіншіден, жас мамандар үшін мемлекеттік қызметке кіру жеңілдей түседі.
Цифрлық формат әсіресе өңірлердегі жастар үшін маңызды. Бұрын көптеген рәсімге офлайн қатысу қажет болса, енді процестің басым бөлігі онлайн өтеді.
Жас мамандарды «дайындап» алады
Қазақстанда мемлекеттік қызметке кадр дайындаудың жаңа институты енгізіледі.
Яғни, университет бітірген жас маман бірден күрделі мемлекеттік жүйеге кіріп кетпейді. Алдымен оған қажетті құзыреттерді үйрететін арнайы даярлық бағдарламалары болады.
Бұл бизнес секторындағы trainee немесе management program жүйесіне ұқсайды.
Мақсат — кабинетке жай дипломы бар адам емес, нақты дағдысы бар маман әкелу.
Себебі қазіргі мемлекеттік аппаратқа тек заң білетін емес, коммуникация жасай алатын, цифрлық жүйемен жұмыс істейтін, тез шешім қабылдайтын кадрлар қажет.
«Мінсіз бедел» институты: шенеуніктің репутациясы басты назарда
Жаңа заңдағы ең көп талқыланатын өзгерістердің бірі — мінсіз бедел институтының енгізілуі.
Бұл норма мемлекеттік қызметкердің тек кәсіби жұмысын емес, оның жалпы этикасын да бағалауға мүмкіндік береді.
Яғни енді мемлекеттік қызметші үшін:
- әдеп сақтау,
- қоғаммен дұрыс коммуникация,
- мүдделер қақтығысын болдырмау,
- мемлекеттік қызмет беделіне нұқсан келтірмеу
сияқты талаптар әлдеқайда маңызды болады.
Қоғамда соңғы жылдары шенеуніктердің даулы әрекеттері жиі сынға ұшырады. Әлеуметтік желідегі бір видеоның өзі үлкен резонанс тудыратын кезеңде мемлекеттік аппарат репутациялық тәуекелді күшейтіп бақылауға көшіп отыр.
Жалақы жүйесі де өзгереді
Заңда «Б» корпусы қызметкерлері үшін көлденең ілгерілету тетігі енгізіледі.
Бұрын қызметкердің табысы көбіне тек лауазымына байланысты болса, енді кәсіби деңгейі де ескеріледі. Яғни бір орында отырып-ақ маман өзінің құзыреті арқылы жоғары деңгейге көтеріліп, жалақысын арттыра алады.
Бұл өзгеріс әсіресе тәжірибелі мамандарды жүйеде ұстап қалуға бағытталған.
Тек жазалау емес, алдын алу
Жаңа тәсілдің тағы бір ерекшелігі — тәртіптік саясаттың өзгеруі.
Енді мемлекеттік қызметкерге қатысты шара қолданғанда:
- құқықбұзушылықтың ауырлығы,
- жеңілдететін жағдайлар,
- қызметкердің әрекетіне әсер еткен факторлар
ескеріледі.
Сонымен бірге тек жазалау емес, профилактикаға басымдық беріледі. Мысалы:
- профилактикалық әңгімелесу,
- құзыреттілікті тексеру,
- тәуекелдің алдын алу шаралары енгізіледі.
Бұл жүйе мемлекеттік аппаратты «қорқыту» емес, кәсіби дамыту логикасына жақындатады.
Мемлекеттік аппарат жаңа форматқа өтеді
Сарапшылар бұл реформаларды соңғы жылдардағы мемлекеттік қызмет саласындағы ең маңызды өзгерістердің бірі деп бағалап отыр.
Өйткені әңгіме тек заңдағы түзету туралы емес. Бұл — мемлекеттік аппараттың мәдениетін өзгерту әрекеті.
Қазақстан цифрлық, ашық әрі азаматқа жақын мемлекеттік жүйе құруға талпынып жатыр. Бірақ оның нәтижесі заңның өзіне емес, оны қалай іске асыратынына байланысты болмақ.
Бір нәрсе анық: енді мемлекеттік қызметте тек диплом мен тәжірибе жеткіліксіз. Жаңа кезеңде кәсібилікпен қатар бедел, ашықтық және азаматпен жұмыс істеу қабілеті шешуші рөл атқарады.
