Қазақстанда сирек кездесетін және онкологиялық ауруларға арналған маңызды дәрілерді өзімізде өндіру мүмкіндігі артып келеді, деп хабарлайды DKNews.kz.
Үкімет Алматы облысында құны 32,5 миллиард теңге болатын ірі биофармацевтикалық кешеннің құрылысын мақұлдады. Жоба «Алатау» арнайы экономикалық аймағында жүзеге асады.
Бұл — жай ғана жаңа зауыт емес. Сарапшылардың айтуынша, жоба Қазақстанның импорттық дәрі-дәрмекке тәуелділігін азайтып, фармацевтика саласындағы технологиялық деңгейін жаңа кезеңге шығаруы мүмкін.
Қандай зауыт салынады?
Үкімет Денсаулық сақтау министрлігі мен «Steppe pharmaceuticals» компаниясы арасындағы инвестициялық келісімді бекітті. Құжатқа Премьер-министр Олжас Бектенов қол қойған.
Жоба толық циклді биофармацевтикалық өндірісті қамтиды. Яғни кәсіпорын тек дайын өнім шығармайды, сонымен қатар ғылыми-зерттеу жұмыстарымен де айналысады.
Зауытта 20 түрлі препарат өндіру жоспарланған. Оның ішінде:
- онкологиялық ауруларға арналған дәрілер;
- сирек кездесетін дерттерді емдеуге қажетті препараттар;
- иммунобиологиялық заманауи өнімдер бар.
Бұл бағыттардың бәрі Қазақстан үшін стратегиялық маңызға ие. Себебі мұндай дәрілердің басым бөлігі қазір шетелден әкелінеді және олардың бағасы да қымбат.
Неліктен бұл маңызды?
Соңғы жылдары әлемдегі геосаяси өзгерістер мен логистикалық дағдарыстар көптеген елге дәрілік қауіпсіздіктің қаншалықты маңызды екенін көрсетті. Пандемия кезінде кей мемлекеттер дәрі-дәрмек пен вакцинаны экспорттауға шектеу қойғаны да есте.
Қазақстан да осы тәуекелдерді ескеріп, отандық өндірісті күшейтуге көшіп отыр.
Жаңа кешен іске қосылған жағдайда:
- маңызды дәрілердің бір бөлігін ел ішінде өндіруге мүмкіндік туады;
- импортқа тәуелділік азаяды;
- сирек аурулары бар пациенттерге қажетті препараттардың қолжетімділігі артуы мүмкін;
- жаңа технологиялар мен халықаралық GMP стандарттары енгізіледі.
Зауыт қашан іске қосылады?
Жоба бірнеше кезеңмен жүзеге асады.
- Кәсіпорынды іске қосу — 2031 жылға;
- жобалық қуатқа шығу — 2032 жылға;
- толық өндірістік циклге көшу — 2034 жылға жоспарланған.
Сала үшін бұл ұзақ мерзімді инвестиция саналады. Өйткені биофармацевтика — жоғары технологияны, зертханалық инфрақұрылымды және күрделі сертификаттауды талап ететін бағыт.
Ғалымдар мен мамандар да дайындалады
Жоба тек өндіріс салумен шектелмейді. Кешен жанында ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстар жүргізілмек.
Атап айтқанда:
- биоэквиваленттілік зерттеулері;
- тіркеу құжаттарын әзірлеу;
- халықаралық GMP стандарттарын енгізу;
- қазақстандық мамандарды оқыту және біліктілігін арттыру қарастырылған.
Сарапшылар мұны Қазақстанда фармацевтикалық инженерия мен биомедицина саласындағы кадрлық базаны күшейтуге жасалған қадам деп бағалап отыр.
Қанша жұмыс орны ашылады?
Алдын ала мәлімет бойынша, жаңа кешенде шамамен 60 адам тұрақты жұмыспен қамтылады.
Бір қарағанда бұл көп көрінбеуі мүмкін. Бірақ биофармацевтика саласында негізгі басымдық жұмыс санына емес, жоғары білікті кадрлар мен технологиялық өндіріс құруға беріледі.
Қазақстан фармацевикасы өсіп жатыр ма?
Үкімет мәліметінше, қазір елімізде фармацевтика саласында 8 ірі инвестициялық жоба жүзеге асырылып жатыр.
2025 жылдың қорытындысы бойынша:
- отандық фармацевтикалық өнім өндірісі 191,1 миллиард теңгеге жеткен;
- бұл көрсеткіш бір жылда 8,7 пайызға өскен;
- салаға тартылған жалпы инвестиция көлемі 390 миллиард теңгеден асқан.
Дегенмен Қазақстан нарығындағы дәрі-дәрмектің едәуір бөлігі әлі де импорт есебінен қамтамасыз етіледі. Сондықтан Алматы облысындағы жаңа жоба саладағы ең маңызды бастамалардың бірі ретінде қарастырылып отыр.
Енді не өзгереді?
Егер жоба толық жүзеге асса, Қазақстан алғаш рет күрделі биофармацевтикалық препараттарды кең көлемде өз ішінде өндіре бастайды.
Бұл ұзақ мерзімде:
- дәрі бағасының тұрақтануына;
- маңызды препараттардың тапшылығын азайтуға;
- медициналық тәуелсіздікті күшейтуге ықпал етуі мүмкін.
Алматы облысында салынатын жаңа кешен елдің фармацевтика нарығын өзгертетін стратегиялық өндірістердің біріне айналуы ықтимал.
