Қазақстанда жасанды интеллект пен цифрлық инфрақұрылым саласындағы ең ірі жобалардың бірі басталуға жақын, деп хабарлайды DKNews.kz.
Премьер-министр Олжас Бектенов Павлодар облысында жүзеге асырылып жатқан «Деректерді өңдеу орталықтары алқабы» жобасының дайындық барысын тексеріп, жауапты органдарға жұмысты жеделдетуді тапсырды.
Жоба Екібастұз қаласында салынады. Қазірдің өзінде құрылыс алаңында геодезиялық жұмыстар аяқталған, инженерлік зерттеулер жүргізіліп жатыр. Болашақ модульдік орталықтарға арналған шұңқырлар дайындалып, техника мен мамандар тартылған. Ал толыққанды құрылыс жұмыстары 2026 жылдың маусымында басталмақ.
Қазақстан неге «деректер алқабын» салып жатыр?
Әлемде жасанды интеллектінің дамуы дата-орталықтарға деген сұранысты бірнеше есе өсірді. ChatGPT секілді жүйелер, бұлтты сервистер, цифрлық банкинг, онлайн сауда — бәрі қуатты серверлер мен үздіксіз жұмыс істейтін инфрақұрылымды қажет етеді.
Сондықтан бүгінде АҚШ, БАӘ, Сауд Арабиясы, Сингапур және Қытай сияқты елдер ірі data center хабтарын құруға миллиардтаған доллар құйып жатыр. Қазақстан да бұл трендтен шет қалмай, Орталық Азиядағы цифрлық торапқа айналуды көздейді.
Екібастұздың таңдалуы да кездейсоқ емес. Қала энергетикалық әлеуетімен танымал. Ірі электр станциялары орналасқан өңір дата-орталықтар үшін аса маңызды тұрақты энергия көзін қамтамасыз ете алады. Себебі заманауи AI серверлері орасан көп электр энергиясын тұтынады.
Жобаға халықаралық ойыншылар қызығушылық танытып отыр
Кеңес барысында Премьер-министрдің орынбасары, цифрлық даму және жасанды интеллект министрі Жаслан Мәдиев жобаға қатысуы мүмкін халықаралық компаниялар пулы қалыптасқанын айтты.
Әңгіме гиперскейлерлер — әлемдік деңгейдегі алып бұлтты платформалар мен AI инфрақұрылымын дамытатын технологиялық компаниялар туралы болып отыр. Мұндай ойыншылардың келуі Қазақстанға тек инвестиция емес, жаңа технологиялар мен халықаралық тәжірибе де әкелуі мүмкін.
Ал Қазақтелеком басшысы Бағдат Мусин жобаның техникалық бағыты туралы баяндады. Павлодар облысының әкімі Асайын Байханов инженерлік инфрақұрылымды дайындау жұмыстары жүріп жатқанын жеткізді.
Бұл тек серверлер емес: AI-экожүйе қалыптасады
Билік жобаны жай ғана серверлік орталық ретінде қарастырмайды. Жоспар бойынша, alem.ai базасында толыққанды AI-экожүйе қалыптасуы керек.
Оған мыналар кіреді:
- жасанды интеллект бойынша зерттеулер;
- IT-мамандар даярлау;
- стартаптарды қолдау;
- халықаралық компаниялармен бірлескен бағдарламалар;
- бұлтты есептеулер мен деректерді өңдеу саласындағы жаңа шешімдер.
Яғни Екібастұз алдағы жылдары көмір мен энергетика орталығынан бөлек, цифрлық технологиялар хабына айналуы мүмкін.
Қазақстан үшін қандай пайда бар?
Сарапшылардың пікірінше, мұндай жобалардың бірнеше стратегиялық артықшылығы бар.
Біріншіден, бұл — экономиканы әртараптандыру. Мұнай мен шикізатқа тәуелділікті азайту үшін Қазақстанға жоғары технологиялық сектор қажет.
Екіншіден, мыңдаған жаңа жұмыс орны ашылады. Әсіресе инженерлер, IT-мамандар, киберқауіпсіздік сарапшылары мен дата-инженерлерге сұраныс өседі.
Үшіншіден, елдің цифрлық тәуелсіздігі күшейеді. Қазіргі таңда көптеген сервистердің деректері шетелдік серверлерде сақталады. Ал өз дата-орталықтарының болуы ақпараттық қауіпсіздік тұрғысынан маңызды.
Бір айдан кейін нақты нәтиже сұралады
Кеңес қорытындысында Олжас Бектенов барлық жауапты органдар мен даму институттарына жұмысты жеделдетуді тапсырды. Премьер-министр бір ай ішінде жобаның нақты нәтижелері туралы есеп беруді талап етті.
