Жалған тәжірибе мен тендерлер: «KazStroyOpyt LTD» ісі бойынша не белгілі

Қазақстанда мемлекеттік сатып алу саласындағы ең үлкен проблемалардың бірі – компаниялардың қағаз жүзіндегі «тәжірибесі».

Алматы қаласы бойынша Қаржылық мониторинг агенттігінің департаменті дәл осындай схемаға қатысты ірі тергеуді аяқтады, деп хабарлайды DKNews.kz.

Іс материалдарына қарағанда, кейбір компаниялар тендер ұтып алу үшін құрылыс тәжірибесін қолдан жасап келген.

Тергеу нұсқасы бойынша, «КазСтройОпыт LTD» ЖШС-нің басшысы консалтинг қызметі деген атаумен тұтас көлеңкелі жүйе құрған. Оның көмегімен құрылыс саласында нақты жұмыс атқармаған компанияларға жалған тәжірибе рәсімделген.

Жалған актілер арқылы тендерге жол ашқан

Схеманың негізгі механизмі «Электрондық депозитарий» жүйесі арқылы жүзеге асқан. Тергеу мәліметінше, жүйеге орындалған жұмыстар туралы және нысандарды пайдалануға беру жөніндегі жалған актілер енгізіліп отырған.

Соның арқасында тәжірибесі жоқ немесе жеткіліксіз компаниялар мемлекеттік сатып алуға қатысу кезінде артықшылық алған. Яғни қағаз жүзінде «ірі жобаларды орындаған» ұйымдар ретінде көрінген.

Сарапшылардың айтуынша, Қазақстандағы көптеген тендерде компанияның бұрынғы жұмыс тәжірибесі басты критерийлердің бірі саналады. Сондықтан мұндай жалған құжаттар мемлекеттік тапсырыстарға жол ашатын «алтын билетке» айналады.

Схема ашық жарнамаланған

Істің ең назар аударарлық тұстарының бірі – қызметтің жасырын емес, ашық түрде ұсынылуы. ҚМА мәліметінше, жалған тәжірибе рәсімдеу қызметтері әлеуметтік желілер мен интернет-платформаларда белсенді жарнамаланған.

Яғни тапсырыс іздеген құрылыс компаниялары мұндай «көмекті» интернет арқылы-ақ таба алған.

Бұл жағдай Қазақстандағы цифрлық бақылау жүйелерінің әлсіз тұстарын тағы бір рет көрсетті. Сарапшылардың пікірінше, электронды платформалардың болуы жемқорлықты толық жоймайды. Егер мәліметті енгізу процесі бақылаусыз қалса, цифрлық жүйе де алаяқтық құралына айналуы мүмкін.

Шенеуніктердің аты аталды

Тергеу барысында қылмыстық топ құрамында 11 адам болғаны анықталған. Бұдан бөлек, Шымкент қаласының Сәулет, қала құрылысы және жер қатынастары басқармасының лауазымды тұлғаларына заңсыз сыйақы жеткізіп отырған делдалдар да анықталған.

Тергеу нұсқасына сәйкес, олар жалған жұмыс тәжірибесін растауға көмектескен.

Бұл мемлекеттік сатып алу жүйесіндегі тағы бір қауіпті тенденцияны көрсетеді: жалған тәжірибе тек жеке компаниялардың әрекеті емес, оған кей жағдайда мемлекеттік құрылым өкілдері де араласуы мүмкін.

490 миллион теңге қалай «жуылған»?

ҚМА дерегіне сәйкес, қылмыстық табысты заңдастыру үшін бақылаудағы бірнеше заңды тұлға пайдаланылған. Солар арқылы ақша жиналып, кейін қолма-қол ақшаға айналдырылып отырған.

Алдын ала есеп бойынша, көлеңкелі айналым көлемі 490 миллион теңгеден асқан.

Тергеу барысында жалған тәжірибе алып, мемлекеттік сатып алуға қатысқан 56 компания анықталған. Енді бұл ұйымдарға қатысты материалдар уәкілетті органдарға тексеру үшін жолданды.

Неге бұл қоғам үшін қауіпті?

Мұндай схемалар тек қаржылық қылмыс емес. Оның салдары әлдеқайда кең.

Егер мемлекеттік тендерді кәсіби тәжірибесі жоқ компаниялар жеңіп алса:

• құрылыс сапасы төмендеуі мүмкін;
• әлеуметтік нысандар уақытында тапсырылмайды;
• бюджет қаражаты тиімсіз жұмсалады;
• адал компаниялар нарықтан ығыстырылады.

Яғни мәселе тек жалған құжатта емес, бүтін бір нарықтағы әділ бәсекенің бұзылуында.

Іс сотқа жолданды

Қазіргі таңда үш күдікті қамауға алынған. Тағы сегіз адамға қатысты ешқайда кетпеу туралы бұлтартпау шарасы қолданылды.

Қылмыстық іс сотқа жіберілген.

Қалған ақпарат Қылмыстық-процестік кодекстің 201-бабына сәйкес жария етілмейді.