Қазақстан даласында ғасыр бұрын жоғалып кеткен жабайы жануар қайтадан еркін жортуға жақындап келеді.
Эколог күні қарсаңында елімізге Чехиядан кертағының (Пржевальский жылқысының) кезекті тобы жеткізілді, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл – әлемде сақталып қалған жалғыз жабайы жылқы түрін тарихи мекеніне қайтаруға бағытталған халықаралық бағдарламаның маңызды кезеңдерінің бірі.
Арнайы әуе рейсімен жеткізілген жануарлар алдымен Қостанай қаласының халықаралық әуежайына қонды. Одан кейін олар арнайы жабдықталған көліктермен Қостанай облысындағы «Алтын Дала» мемлекеттік табиғи резерватына жөнелтілді.
Алдағы айларда кертағылар реинтродукция орталығында бейімделу кезеңінен өтеді. Мамандар олардың денсаулығын бақылап, жаңа ортаға үйренуіне жағдай жасайды. Осыдан кейін жануарлар Қазақстанның кең даласына жіберіледі.
Бір кездері қазақ даласының символы болған
Көпшілік біле бермейді: кертағы Қазақстан аумағында мыңдаған жыл бойы мекендеген. Алайда XX ғасырдың ортасына қарай бұл ерекше жануар жабайы табиғаттан толық жойылып кеткен.
Бүгінде оның тағдыры табиғатты қорғау саласындағы ең табысты халықаралық жобалардың бірі ретінде аталады. Себебі әлемде жойылып кеткен деп саналған түр хайуанаттар бақтарындағы бірнеше дарақтың арқасында сақталып қалып, қайта көбейтілді.
Енді сол жануарлар өздерінің тарихи отанына оралып жатыр.
Қазақстан неге бұл жобаға ерекше мән береді?
Мамандардың айтуынша, кертағының оралуы тек бір жануар түрін сақтап қалумен шектелмейді.
Жабайы жылқылар дала экожүйесінің табиғи тепе-теңдігін қалпына келтіруге көмектеседі. Олар шөп жамылғысының жаңаруына ықпал етіп, көптеген басқа жануарлар мен өсімдіктер үшін қолайлы орта қалыптастырады.
Сондықтан бұл бастама биоалуантүрлілікті сақтау ғана емес, тұтас экожүйені қалпына келтіру жобасы ретінде қарастырылады.
Алғашқы нәтижелер көріне бастады
Қазақстан мен Прага хайуанаттар бағы арасындағы ынтымақтастық туралы меморандумға сәйкес, 2029 жылға дейін елімізге 40 кертағы жеткізу жоспарланған.
2024 және 2025 жылдары «Алтын Дала» резерватына алғашқы екі топ әкелінген болатын.
Ал биыл мамыр айында тарихи оқиға орын алды: бұрын жеткізілген жануарлардың бір бөлігі алғаш рет жабайы табиғатқа жіберілді. Бұл жобаның тәжірибелік кезеңнен нақты нәтижеге көшкенін көрсетеді.
Халықаралық деңгейдегі жоба
Кертағыны Қазақстанға қайтару жобасы Экология және табиғи ресурстар министрлігінің Орман шаруашылығы және жануарлар дүниесі комитеті, Прага хайуанаттар бағы, «Тирпарк Берлин» хайуанаттар бағы, Қазақстанның биоалуантүрлілікті сақтау қауымдастығы, Франкфурт зоологиялық қоғамы және басқа да халықаралық серіктестердің қатысуымен жүзеге асырылып жатыр.
Сарапшылардың пікірінше, егер бағдарлама сәтті аяқталса, Қазақстан Орталық Азиядағы жабайы табиғатты қалпына келтірудің ең ірі үлгілерінің біріне айналуы мүмкін.
Бір кездері қазақ даласынан жоғалып кеткен кертағы енді қайта оралып жатыр. Бұл — тек сирек жануардың тағдыры емес, тұтас табиғи мұраны келер ұрпаққа сақтап қалудың нақты көрінісі.
