Соңғы бес жарым жыл ішінде қазақстандықтар тұрғын үй жағдайларын жақсарту мен емделуге ақы төлеу үшін Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорындағы (БЖЗҚ) жинақтарынан 5,8 трлн теңгеден астам қаражат пайдаланған, деп хабарлайды DKNews.kz.
Ең көп қаражат 2021 жылы алынған. Сол кезде тұрғындар шамамен 2,6 трлн теңге шешіп алған.
Зейнетақы жинақтарын алу көлемі қайта өсе бастады
2022-2023 жылдары зейнетақы жинақтарын пайдалану қарқыны төмендегенімен, кейінгі жылдары қайта өсу байқалды.
2025 жылы:
- алынған қаражат көлемі 1 трлн теңгеден асты
Мамандардың айтуынша, бұл үрдіс зейнетақы жүйесінің ұзақмерзімді тұрақтылығына қатысты мәселелерді қайта көтеріп отыр.
Зейнетақы жүйесінің басты мақсаты қандай?
Мемлекет басшысы бұған дейін зейнетақы жүйесінің негізгі міндеті азаматтарды қартайған шағында лайықты табыспен қамтамасыз ету екенін бірнеше рет атап өткен.
«Мақсатымыз – бүкіл жинақты қазір үлестіріп, азаматтарды қарттық шағында лайықты зейнетақысыз қалдыру емес».
Осы жылдары қордан алынған қаражат көлемі азаматтарды болашақта зейнетақымен қамтамасыз етуге бағытталған қаражаттан айтарлықтай асып түсті.
Кейбір жылдары:
- алынған қаражат көлемі қорға түскен жарналардан да жоғары болды
Инвестициялық табысқа әсері қандай?
Сарапшылардың пікірінше, зейнетақы жинақтарын мерзімінен бұрын пайдалану инвестициялық кірістің азаюына әсер етеді.
Өйткені қордағы қаражат ұзақ мерзім бойы инвестицияланып, қосымша табыс әкеледі. Жинақтардың бір бөлігін алу сол табыстың да азаюына алып келеді.
Нәтижесінде:
- болашақтағы зейнетақы көлемі төмендеуі мүмкін
- инвестициялық кіріс азаяды
- жинақтардың ұзақмерзімді өсімі баяулайды
Қазақстан халықаралық көрсеткіштерден әлі де төмен
Қазіргі уақытта қазақстандықтардың зейнетақы жинақтарындағы инвестициялық табыстың үлесі шамамен 40 пайызды құрайды.
Ал халықаралық тәжірибеде бұл көрсеткіш:
- әдетте 80 пайыздан асады
Дамыған мемлекеттерде зейнетақы активтері экономиканың маңызды инвестициялық ресурсы саналады.
Көптеген елдерде жинақталған зейнетақы активтерінің көлемі:
- ішкі жалпы өнімнің 100 пайызынан асады
Ал Қазақстанда бұл көрсеткіш:
- ІЖӨ-нің шамамен 16 пайызы деңгейінде
қалып отыр.
Бұл нені білдіреді?
Мамандардың айтуынша, жинақтаушы зейнетақы жүйесінің басты міндеті – азаматтардың болашақтағы зейнетақысын қамтамасыз ету. Сондықтан зейнетақы активтерін сақтау және оларды Қазақстан мен халықаралық нарықтарда ұзақ мерзімді инвестициялау маңызды болып қала береді.
Бұл болашақта азаматтардың лайықты зейнетақы алуына және зейнетақы жүйесінің тұрақтылығын сақтауға мүмкіндік береді.
