Қазақстан Республикасы Премьер-министрінің орынбасары – ұлттық экономика министрі Серік Жұманғарин Иран Ислам Республикасы Жол және қаланы дамыту министрі Фарзане Садек бастаған делегациямен екіжақты кездесу өткізді, деп хабарлайды DKNews.kz.
Тараптар Иран президентінің 2025 жылғы желтоқсанда Қазақстанға жасаған ресми сапары барысында қол жеткізілген келісімдерді іске асыру мәселелерін талқылады. Кездесу барысында «Солтүстік-Оңтүстік» халықаралық көлік дәлізін дамыту, порт инфрақұрылымын кеңейту, өзара сауда көлемін арттыру және көлік-логистикалық байланысты нығайту мәселелеріне ерекше назар аударылды.
Сауда айналымын арттыру мақсаты қойылды
Кездесуді ашқан Серік Жұманғарин Иранның Қазақстан үшін маңызды сауда-экономикалық серіктес екенін атап өтті.
«Ынтымақтастықты нығайту – мемлекет басшылары алға қойған стратегиялық міндет. 2025 жылы Қазақстан мен Иран арасындағы тауар айналымы 26,4%-ға артып, $430,2 млн-ға жеткен. Бұл одан арғы дамуды, оның ішінде Өзара сауданы $3 млрд-қа жеткізу жөніндегі жол картасы шеңберіндегі және Иран мен ЕАЭО арасында қол қойылған Еркін сауда туралы келісімнің арқасындағы жоғары әлеуетті көрсетеді», — деп атап өтті Серік Жұманғарин.
Фарзане Садек бұл сапардың бұрын қол жеткізілген уағдаластықтарды нақты іске асыруға бағытталғанын айтты.
«Бұл сапар бұрын қол жеткізілген уағдаластықты іс жүзінде орындауға, қазіргі геосаяси процесс кезінде екі ел үшін де ерекше маңызға ие болып отырған көлік-логистикалық ынтымақтастықты одан әрі нығайтуға арналған», — деді ол.
«Солтүстік-Оңтүстік» дәлізіне ерекше назар аударылды
Кездесуде халықаралық көлік дәліздерін дамыту мәселесі негізгі тақырыптардың бірі болды. Қазақстан мен Иран «Солтүстік-Оңтүстік» және «Шығыс-Батыс» бағыттарының тоғысқан жерінде орналасқандықтан, транзиттік әлеуеті жоғары мемлекеттер саналады.
2025 жылдың қорытындысы бойынша:
- «Солтүстік-Оңтүстік» дәлізі арқылы тасымал көлемі 12%-ға өсіп, 3,5 млн тоннаға жетті
- Екі ел арасындағы теміржол жүк тасымалы 69%-ға артты
Серік Жұманғарин көлік инфрақұрылымын жаңғырту бойынша бірлескен жол картасын әзірлеуді ұсынды. Оның айтуынша, бұл шаралар дәліздің өткізу қабілетін жылына 20 млн тоннаға дейін жеткізуге мүмкіндік береді.
Тараптар сондай-ақ Қытай, Қазақстан, Түркіменстан, Иран және Түркия арасындағы бесжақты теміржол келісімінің, сондай-ақ Қазақстан, Ресей, Түркіменстан мен Иран арасындағы тарифтік келісімнің маңызын атап өтті.
Порт инфрақұрылымын дамыту мәселесі талқыланды
Келіссөздердің маңызды бағытының бірі теңіз порттарын дамыту болды.
Иран тарапы Бендер-Аббас қаласындағы Шахид Раджаи портында Қазақстанға жер телімін бөлу жөніндегі келісу рәсімдері аяқталғанын хабарлады. Қажетті рәсімдерден кейін аумақ қазақстандық тараптың пайдалануына беріледі.
Сонымен қатар Иран Қазақстанға Чабахар портында жұмыс істеу мүмкіндігін ұсынуға дайын екенін жеткізді. Бұл порт Қазақстан үшін Оңтүстік және Оңтүстік-Шығыс Азия нарықтарына тікелей шығуға мүмкіндік береді.
Фарзане Садектің айтуынша:
- Захедан – Чабахар теміржол желісінің құрылысы 90%-дан астам аяқталған
- Нысанды пайдалануға беру алдағы айларға жоспарланған
- Жоба іске қосылғаннан кейін Чабахар порты Үнді мұхитын, Орталық Азияны және Еуропаны байланыстыратын халықаралық теміржол желісіне қосылады
Өз кезегінде Қазақстан Иран компанияларына Ақтау және Құрық порттарындағы логистикалық инфрақұрылымды пайдалану мүмкіндігін қарастыруға дайын екенін мәлімдеді.
Бұл неге маңызды?
Қазақстан үшін Иран бағыты халықаралық сауда маршруттарын әртараптандыруда маңызды рөл атқарады. «Солтүстік-Оңтүстік» дәлізін дамыту қазақстандық экспорттаушыларға Парсы шығанағы елдері, Үндістан және Оңтүстік Азия нарықтарына шығуға мүмкіндік береді.
Сондай-ақ порттар мен теміржол инфрақұрылымын дамыту транзит көлемін арттырып, Қазақстанның Еуразиядағы маңызды көлік-логистикалық хаб ретіндегі позициясын күшейтуге ықпал етеді.
Кездесу қорытындысында тараптар жоғары деңгейде қол жеткізілген келісімдерді іске асыруды жеделдетуге, инвестициялық жобаларды үйлестіруге және көлік-логистикалық инфрақұрылымды бірлесіп дамытуға дайын екенін растады.
