Қазақстанда мемлекеттік тілді дамытуға қатысты жаңа міндеттер белгіленді.
Үкімет жанындағы Мемлекеттік тіл саясатын жүзеге асыру жөніндегі комиссияның жаңартылған құрамдағы алғашқы отырысында қазақ тілін оқыту жүйесін жаңғырту, цифрлық контентті көбейту және жасанды интеллекттің қазақ тілінде сапалы жұмыс істеуін қамтамасыз ету мәселелері көтерілді, деп хабарлайды DKNews.kz.
Қазақ тілі мектеп қабырғасынан бастап цифрлық технологияларға дейінгі барлық салада жаңа кезеңге қадам басып келеді. Астанада өткен Үкімет жанындағы Мемлекеттік тіл саясатын жүзеге асыру жөніндегі комиссияның отырысында дәл осы бағыттағы маңызды бастамалар мен алдағы жоспарлар талқыланды.
Премьер-министрдің орынбасары – мәдениет және ақпарат министрі Аида Балаеваның төрағалығымен өткен жиынға мемлекеттік органдардың өкілдері, Парламент депутаттары, қоғамдық ұйымдардың жетекшілері және белгілі тіл мамандары қатысты.
Қазақ тілін оқыту тәсілі өзгереді
Отырыста көтерілген негізгі мәселелердің бірі – мемлекеттік тілді оқыту әдістемесін жетілдіру болды. Комиссия мүшелері балабақша мен мектептің тілдік дағдыларды қалыптастырудағы шешуші рөлін атап өтті.
Осыған байланысты әр жас санатына арналған лексикалық және грамматикалық минимумдарды әзірлеу және бекіту міндеті қойылды. Сонымен қатар балалар мен ересектердің қазақ тілін тиімді меңгеруіне көмектесетін заманауи цифрлық құралдарды енгізу жоспарланып отыр.
Сарапшылардың пікірінше, бұл қадам қазақ тілін оқытудың бірыңғай әрі түсінікті жүйесін қалыптастыруға мүмкіндік береді.
Қазақша контентке сұраныс артып келеді
Жиында жарияланған мәліметтер мемлекеттік тілдің ақпарат кеңістігіндегі үлесі тұрақты өсіп келе жатқанын көрсетті.
Қазір бұқаралық ақпарат құралдарындағы қазақ тіліндегі онлайн-контенттің үлесі 78 пайызға жеткен. Ал интернет-ресурстардағы қазақ тіліндегі материалдардың үлесі шамамен 60 пайызды құрайды. Сонымен бірге отандық телевизиялық өнімдердің 70 пайыздан астамы мемлекеттік тілде эфирге шығуда.
Соңғы жылдары әсіресе жастар арасында қазақ тіліндегі цифрлық контентке деген қызығушылықтың айтарлықтай артқаны байқалады. Сарапшылар мұны әлеуметтік желілердегі қазақтілді аудиторияның кеңеюімен және сапалы контенттің көбеюімен байланыстырады.
БАҚ пен киноға қойылатын талап күшейеді
Отырыс барысында Аида Балаева мемлекеттік тіл саясаты талаптарының бұқаралық ақпарат құралдарында сақталуын тұрақты бақылауда ұстауды тапсырды.
Сондай-ақ қазақ тіліндегі контенттің сапасы мен бәсекеге қабілеттілігін арттыру бойынша нақты міндеттер жүктелді. Оның ішінде:
- ақпарат құралдарындағы тіл тазалығын сақтау;
- стиль мәдениеті мен тілдік әдеп нормаларын күшейту;
- отандық фильмдерді прокатқа шығару кезінде тілдік талаптардың сақталуын бақылауды күшейту.
Мамандардың айтуынша, қазіргі кезеңде қазақ тіліндегі өнімнің саны ғана емес, сапасы да негізгі көрсеткіштердің біріне айналып отыр.
Disney мен Pixar фильмдері өңірлерге де жетуі тиіс
Комиссия отырысында балаларға арналған қазақ тіліндегі дубляж мәселесі де көтерілді.
Халықаралық қазақ тілі қоғамы қазақ тіліне аударылған Disney, Pixar және Sony студияларының фильмдерін еліміздің барлық өңірлерінде кеңінен көрсету бастамасын ұсынды.
Аида Балаева бұл жобалардың тек Астана, Алматы және Шымкент қалаларында ғана емес, облыс орталықтары мен ауылдық жерлердегі көрермендер үшін де қолжетімді болуын қамтамасыз етуді тапсырды.
Бұл бастама қазақ тіліндегі сапалы балалар контентінің географиясын кеңейтуге мүмкіндік береді деп күтілуде.
Қазақ тілі мен жасанды интеллект: жаңа бағыт
Отырыста ерекше назар аударылған тақырыптардың бірі – жасанды интеллект жүйелерінің қазақ тілінде сапалы жұмыс істеуі болды.
Комиссия мүшелері Мемлекет басшысының тапсырмасымен жүзеге асырылып жатқан жобалардың барысын тыңдады. Атап айтқанда, OpenAI компаниясымен бірлесіп іске асырылып жатқан ChatGPT моделін қазақ тіліндегі сапалы мазмұнмен толықтыру жұмыстары талқыланды.
Сарапшылардың бағалауынша, бұл бағыт қазақ тілінің цифрлық кеңістіктегі орнын күшейтіп қана қоймай, болашақта мемлекеттік тілдің жаңа технологиялар дәуірінде толыққанды қолданылуына жол ашады.
Мемлекеттік тілдің келесі кезеңі қандай болады?
Комиссия отырысының қорытындысы қазақ тілін дамыту саясаты енді тек білім беру немесе құжат айналымымен шектелмейтінін көрсетті. Мемлекеттік тілдің болашағы мектептен бастап медиаға, кинодан жасанды интеллектке дейінгі кең ауқымды қамтып отыр.
Сарапшылардың пікірінше, дәл осы бағыттардағы жүйелі жұмыс қазақ тілінің қоғамдағы ғана емес, цифрлық әлемдегі де ықпалын күшейтетін негізгі факторға айналмақ.
