Ипотеканың ең жоғары мөлшерлемесі сараланады: қазақстандықтар нені білуі керек

Қазақстанда ипотека рәсімдеуді жоспарлап жүрген азаматтар үшін маңызды жаңалық жарияланды, деп хабарлайды DKNews.kz.

Енді тұрғын үй несиесінің жылдық тиімді сыйақы мөлшерлемесінің (ЖТСМ) ең жоғары шегі барлық қарыз алушы үшін бірдей болмайды. Ол ипотеканың тәуекел деңгейіне қарай сараланып белгіленеді.

Бұл өзгеріс Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі мен Ұлттық банк қабылдаған бірлескен қаулыда көзделген.

Ипотекадағы басты өзгеріс қандай?

Қазіргі таңда ипотекалық тұрғын үй қарыздары бойынша ЖТСМ-нің ең жоғары шекті мөлшері – 25%.

Алайда 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап бұл тәсіл өзгереді. Енді мөлшерлеменің шекті деңгейі LTV коэффициентіне байланысты анықталады.

LTV (Loan-to-Value) – несие сомасының кепілге қойылған тұрғын үй құнына қатынасын көрсететін көрсеткіш. Қарапайым тілмен айтқанда, сатып алушы бастапқы жарнаны неғұрлым көп төлесе, LTV соғұрлым төмен болады.

Жаңа тәртіп бойынша:

• LTV коэффициенті 0,7-ге дейін (қоса алғанда) болса – ЖТСМ-нің ең жоғары шегі 20% болады;
• LTV коэффициенті 0,7-ден жоғары болса – ең жоғары шек 25% деңгейінде сақталады.

Бұл қарапайым қазақстандық үшін нені білдіреді?

Сараланған тәсіл бірінші кезекте бастапқы жарнасы жоғары азаматтарға тиімді болуы мүмкін.

Мысалы, егер сатып алушы баспананың құнының 30%-дан астамын өз қаражатынан төлесе, онда оның LTV көрсеткіші төмендейді. Мұндай жағдайда банктер үшін тәуекел де азаяды. Сондықтан дәл осы санаттағы ипотекалар үшін ЖТСМ-нің шекті деңгейі 20%-ға дейін төмендетіледі.

Ал бастапқы жарнасы аз немесе мүлде жоқ ипотекалар үшін бұрынғыдай 25% шегі сақталады.

Өзгеріс қашан күшіне енеді?

Маңызды жайт – жаңа талаптар бірден енгізілмейді.

2027 жылғы 1 қаңтарға дейін ипотекалық тұрғын үй қарыздары бойынша қолданыстағы 25% шекті мөлшер өзгеріссіз сақталады.

Бұл банктерге жаңа жүйеге дайындалуға, ал азаматтарға ипотекалық жоспарларын алдын ала есептеуге мүмкіндік береді.

Басқа несиелерге әсер ете ме?

Жоқ.

Қабылданған өзгерістер тек ипотекалық тұрғын үй қарыздарына қатысты. Агенттік мәліметінше, басқа банктік қарыздар мен микрокредиттер бойынша ЖТСМ-нің шекті мөлшерлері бұрынғы деңгейде қалады.

Неліктен бұл маңызды?

Сарапшылардың пікірінше, мұндай тәсіл халықаралық тәжірибеде кеңінен қолданылады. Себебі кепіл құнына қатысты тәуекелі төмен ипотекаларға жеңілірек шарттар ұсыну қаржы нарығының тұрақтылығын арттырады әрі жауапты несие алуды ынталандырады.

Бастапқы жарнаны көбірек жинаған азаматтар үшін бұл болашақта тиімдірек ипотекалық ұсыныстардың пайда болуына жол ашуы мүмкін.

Қазақстанның Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі қабылдаған жаңа қаулы ипотекалық нарықтағы тәуекелдерді дәлірек бағалауға және несие беру талаптарын икемдірек етуге бағытталған. Сондықтан алдағы уақытта баспана алуды жоспарлаған азаматтарға тек пайыздық мөлшерлемені ғана емес, бастапқы жарна көлемін де мұқият есептеу бұрынғыдан да маңызды болмақ.