Қазақстандықтардың қаржы ұйымдарына қатысты шағымдары азайғанымен, олардың басым бөлігі әлі де банктер мен несиеге байланысты мәселелерге қатысты, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл туралы Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің 2026 жылғы 1 маусымдағы қорытындысында айтылды.
2026 жылдың мамыр айында Агенттік жеке және заңды тұлғалардан түскен 13,2 мың өтінішті қараған. Бұл сәуірмен салыстырғанда 24,2 пайызға аз. Алайда өтініштердің мазмұны халықты алаңдатқан негізгі проблемалардың өзгермегенін көрсетіп отыр.
Банктерге қатысты шағымдар әлі де бірінші орында
Статистикаға сәйкес, барлық қаралған өтініштердің:
- 49,3 пайызы – банк секторына;
- 33,6 пайызы – микроқаржы ұйымдарына;
- 8,7 пайызы – коллекторлық агенттіктерге қатысты болған.
Ең жиі көтерілген мәселе – несие бойынша берешекті реттеу. Мұндай өтініштердің үлесі 48 пайызды құрады. Сонымен қатар азаматтар заңнаманы түсіндіруді сұрап немесе құқықтық кеңес алу үшін де жиі жүгінген.
Бұл көрсеткіштер көптеген қазақстандық үшін негізгі мәселе бұрынғыдай несие жүктемесі болып отырғанын көрсетеді.
Агенттік қандай шаралар қабылдады?
Мамыр айында анықталған заң бұзушылықтар бойынша Агенттік қаржы ұйымдарына қатысты бірқатар қадағалау және әкімшілік шараларын қолданды.
Жалпы:
- 20 ұсынымдық қадағалап ден қою шарасы қабылданды;
- 4 жазбаша нұсқама берілді;
- 22 әкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттама жасалып, олардың негізінде 21 әкімшілік айыппұл салынды.
Айыппұлдардың жалпы көлемі 10,6 миллион теңгені құрады.
Банктерге қатысты
- 11 ұсынымдық шара;
- 2 жазбаша нұсқама;
- 4 әкімшілік айыппұл.
Микроқаржы ұйымдарына қатысты
- 2 жазбаша нұсқама;
- 2 әкімшілік айыппұл.
Сақтандыру ұйымдарына қатысты
- 9 ұсынымдық шара;
- 15 әкімшілік айыппұл.
Ипотекалық бағдарлама мыңдаған отбасының баспанасын сақтап қалды
Агенттік ипотекалық тұрғын үй қарыздарын қайта қаржыландыру бағдарламасын жалғастырып келеді. Бағдарлама бірнеше бағыт бойынша жүзеге асырылып, оның мақсаты – азаматтардың жалғыз баспанасын сақтап қалуға және несие ауыртпалығын азайтуға көмектесу.
Бірінші бағыт
2004–2020 жылдары рәсімделген ипотекалық қарыздар бойынша:
- 33,3 мың несие қайта қаржыландырылды;
- жалпы сома 213,4 миллиард теңгені құрады.
Екінші бағыт
2016 жылдың 1 қаңтарына дейін берілген валюталық ипотекалық қарыздар бойынша:
- 16,2 мың қарыз қайта қаржыландырылды немесе теңгеге ауыстырылды;
- жалпы көлемі 114,4 миллиард теңге болды.
Үшінші бағыт
Халықтың әлеуметтік осал топтарына жататын азаматтарға қосымша қолдау көрсетілді.
2026 жылғы 1 маусымдағы жағдай бойынша:
- 10,6 мың қарыз алушыға көмек берілді;
- жалпы көлемі 101,1 миллиард теңгені құрады.
Қолдау аясында қарыздың бір бөлігі азайтылып, жеңілдетілген төлем кестелері ұсынылып, кей жағдайда банк балансындағы жалғыз тұрғын үй қайтадан қарыз алушының меншігіне қайтарылды.
Негізгі қорытынды
Өтініштер санының азаюы қаржы нарығындағы жағдайдың тұрақтана бастағанын білдіруі мүмкін. Дегенмен статистика қазақстандықтардың ең үлкен мәселесі әлі де несие міндеттемелері мен банктермен қарым-қатынас екенін көрсетеді.
Сонымен бірге Агенттіктің қадағалау шаралары мен ипотекалық қарыздарды қайта қаржыландыру бағдарламасы мыңдаған азаматтың қаржылық жүктемесін азайтып, жалғыз баспанасын сақтап қалуға мүмкіндік беріп отыр. Бұл көрсеткіштер қаржы нарығында тұтынушылардың құқықтарын қорғау жұмысы әлі де өзекті екенін айқын аңғартады.
