Балқашта мектептегі білім беру бұрынғыдай тек оқулықпен шектелмейді.
Оқушылар енді жылыжайды күн панельдерімен басқарады, микроклиматты датчиктер арқылы бақылайды, Python тілінде бағдарламалайды, ал өз жобалары үшін миллиондаған теңге көлемінде грант ұтып алады, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл – жай ғана үйірме немесе факультатив емес. Бұл – балалардың мектеп қабырғасында жүріп-ақ инженер, бағдарламашы, зерттеуші және эколог ретінде қалыптасуына мүмкіндік беретін жаңа білім беру моделі. Осындай өзгерістердің өзегіне айналған жоба – Balkhash STEAM Serpini.
Білім берудегі өзгеріс нақты нәтижеге айналды
Жоба 2024 жылдан бері «Коунрад» Қоры мен Орталық Азияның Еуразия Қорының қолдауымен жүзеге асырылып келеді.
Екі жылдың ішінде:
- 535 оқушы STEAM бағытындағы элективті курстардан өтті;
- 67 педагог арнайы даярлықтан өтті;
- Балқаштың 15 мектебі жобаға қосылды;
- оқушылардың бес командасы өз идеяларын жүзеге асыруға грант жеңіп алды.
Бұл тек статистика емес. Бұл – өз күшіне сенген, халықаралық деңгейдегі ойлау мәдениетін меңгеріп жатқан жаңа буынның қалыптасуы.
Сабақ енді тек тақта алдында өтпейді
Жобаның алғашқы жылында сарапшылар мен мұғалімдер бірігіп жаңа оқу бағдарламаларын әзірледі. Мектеп кабинеттері қажетті құрал-жабдықтармен толықтырылып, оқушылар робототехника, инженерия, 3D модельдеу, Python бағдарламалау, экологиялық зерттеулер мен жобалық жұмыстарды меңгере бастады.
2025 жылдың мамырында өткен STEAM фестивалі осы жұмыстың алғашқы нәтижесін көрсетті.
Бірақ ең қызығы одан кейін басталды.
Оқушылар идея ұсынып қана қоймай, оны іске асыра бастады
Бағдарламаның екінші кезеңінде мектеп оқушылары алғаш рет өз жобаларын қорғап, грант алуға мүмкіндік алды.
Олар бірнеше ай бойы экоинжиниринг, тұрақты технологиялар, мектеп фермерлігі және деректерді өңдеу бағыттары бойынша оқып, кейін өз шешімдерін әзірледі.
2026 жылғы ақпанда өткен STEAM фестивалінде Балқаштағы 15 мектептің командалары 19 жобаны таныстырды.
Солардың ішінен бес команда жеңімпаз атанып, әрқайсысы 1,5 миллион теңгеге дейін грант иеленді.
– STEAM тәсілін дамыту мектептерімізді айтарлықтай өзгертті. Қазір оқушылар теорияны жаттап қана қоймай, қаламыз үшін маңызды нақты жобаларды жасап жатыр, – дейді Балқаш қалалық білім бөлімінің маманы Берлібек Мағза.
Балалардың қолымен жасалған ақылды жылыжай
Жобалардың ішіндегі ең жарқын мысалдардың бірі – Ә. Ермеков атындағы мектеп-лицейдегі жылыжай.
Бұл жерде барлық жүйе оқушылардың қатысуымен жаңартылды.
Енді жылыжай:
- күн панельдері арқылы энергия алады;
- фитошамдар өсімдіктерге қажетті жарықты қамтамасыз етеді;
- температура көтерілсе, терезелер автоматты түрде ашылады;
- екі жүз түп өсімдік автоматты суару жүйесімен суарылады;
- барлық процесті Raspberry Pi шағын компьютері басқарады.
Ең маңыздысы – бұл жүйені инженерлер емес, мектеп оқушылары өздері жасап, орнатуға қатысқан.
Команданың бес мүшесі – оқушылар.
Олар автоматикамен жұмыс істеуді, жаңартылатын энергия көздерін пайдалануды және жобаны толық басқаруды іс жүзінде үйреніп жатыр.
– Жылыжай STEAM пәндерін оқып-үйренудің нақты алаңына айналды. Бұған дейін бұл кеңістікте негізінен гүлдер өсірілетін, бірақ климаттық жағдайлар мен тұрақты күтімнің болмауы тұрақты гүлденуді қиындататын. Жобаға қатысқаннан кейін мектеп жаңа білім беру ортасын құру мүмкіндігіне ие болды, – дейді жоба жетекшісі Валерия Подшивалова.
Мұнда мұғалім де, студент те, оқушы да бір команда
Жобаның ерекшелігі – әртүрлі буынның бірге жұмыс істеуі.
Физика пәнінің мұғалімі Евгения Ким энергетика және қауіпсіздік мәселелері бойынша кеңес береді.
Колледж студенті Арсений Подшивалов датчиктерді баптайды.
10-сынып оқушысы Леонид Зайцев құрастыру және монтаж жұмыстарын жүргізсе, 8-сынып оқушысы Ксения Оралбекова ғылыми зерттеу бағытына жауап береді.
Бұл мектеп жобасынан гөрі шағын инженерлік зертханаға көбірек ұқсайды.
Ақылды мектептер қалыптасып келеді
Грант жеңіп алған басқа мектептердің жобалары да күнделікті өмірдегі нақты мәселелерді шешуге бағытталған.
№1 жалпы білім беретін мектепте заттар интернеті технологиялары негізінде оқу кабинеттерінің микроклиматын бақылайтын интеллектуалды жүйе құрылды. Датчиктер температура, ауа сапасы мен басқа да көрсеткіштерді талдап, энергияны тиімді пайдалануға мүмкіндік береді.
Ә. Бөкейханов атындағы №15 мектеп-лицейінде автоматтандырылған тамшылатып суару жүйесі енгізілді. Бұл технология суды үнемдеп қана қоймай, табиғи ресурстарға түсетін салмақты азайтады.
№12 мектепте жыл бойы микрокөктер өсіретін ақылды жылыжай іске қосылды. Жергілікті өндіріс тасымалдау шығындарын қысқартып, көміртегі ізін азайтуға мүмкіндік береді.
Ал №4 мектептің командасы топырақты қалпына келтіру мен тұрақты көгалдандыру бағытында жұмыс істеп, жабық инкубаторлар мен бақылау датчиктерін пайдалануда.
Бұл енді жай жоба емес
Balkhash STEAM Serpini бағдарламасының маңызды жетістіктерінің бірі – оның ресми білім беру жүйесіне енгізілуі.
Әл-Фараби атындағы мектеп, №9 жалпы білім беретін мектеп, Ә. Бөкейханов атындағы №15 мектеп-лицей, Ә. Ермеков атындағы мектеп-лицей және №24 мектеп-интернат элективті курстарды өз түлектерінің білім туралы құжаттарына ресми түрде енгізді.
Бұл шешім оқушылардың бірнеше айлық еңбегін, жобалық жұмыстарын және практикалық тәжірибесін мемлекеттік деңгейде мойындауға мүмкіндік берді.
Енді аттестаттағы академиялық сағаттар олардың тек пән оқығанын емес, нақты инженерлік және технологиялық жобалар жасағанын дәлелдейді.
Болашақ мамандар бүгіннен қалыптасып жатыр
Әлемде жасыл экономика, инженерия және цифрлық технологиялар еңбек нарығының басты бағытына айналып келеді.
Балқаштағы мектеп оқушылары бұл өзгерісті университетке түскеннен кейін емес, мектеп қабырғасынан бастап сезіне бастады.
Олар күн энергиясын пайдалануды, бағдарламалауды, автоматтандыруды, экологиялық жобалауды және командалық жұмысты нақты тәжірибе арқылы меңгеріп жатыр.
Ал мұндай тәжірибе тек бір қаланың емес, Қазақстандағы мектеп білімінің болашағы қандай болуы керек деген сұраққа да жауап беріп тұрғандай.
