Қазақстанда цифрлық теңгені қолдану жаңа деңгейге көтерілмек.
Биылғы жылдың соңына дейін бұл технология 100 жобаға енгізіледі, ал тамыз айынан бастап мемлекеттік сатып алудың бірқатар бағыты толықтай цифрлық теңге арқылы жүзеге аса бастайды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл бастама бюджет қаражатының қозғалысын ашық етуге және мемлекеттік шығындарды тиімді бақылауға бағытталған.
Тамыздан бастап не өзгереді?
Үкіметте Премьер-министрдің орынбасары – ұлттық экономика министрі Серік Жұманғариннің төрағалығымен өткен кеңесте цифрлық теңгені енгізу бойынша пилоттық жобалардың алғашқы нәтижелері қаралды.
Ең маңызды жаңалықтардың бірі – тамыз айында Қаржы министрлігінің ақпараттық жүйелерін интеграциялау толық аяқталады. Соның нәтижесінде мемлекеттік сатып алу жүйесі цифрлық теңгемен жұмыс істеуге дайын болады.
Алғашқы кезеңде цифрлық теңге мына бағыттарда қолданылады:
- тауарларды мемлекеттік сатып алу;
- дәрілік заттарды сатып алу;
- жанар-жағармай материалдарын сатып алу;
- басқа да материалдық қорларды сатып алу.
Қазірдің өзінде қандай нәтиже бар?
Қаржы министрлігінің мәліметінше, цифрлық теңге платформасының құқықтық мәртебесі мен жұмыс тәртібі заңнамалық деңгейде бекітілген.
Бүгінде:
- айналымға 340 млрд цифрлық теңге шығарылды;
- 20 пилоттық жоба толық жүзеге асырылды;
- 10 жоба іске асырылып жатыр;
- 50 жаңа жоба іске қосуға дайындалуда.
Осының нәтижесінде жыл соңына дейін цифрлық теңгені қолданатын жобалардың жалпы саны 100-ге жетуі мүмкін.
Қандай салалар қамтылады?
Цифрлық теңге тек мемлекеттік сатып алумен шектелмейді.
Пилоттық жобалар:
- инфрақұрылымдық құрылыс;
- бюджеттік кредиттеу;
- субсидиялау;
- гранттық қаржыландыру;
- мемлекеттік қолдау бағдарламалары;
- салықтық әкімшілендіру;
- Ұлттық банк сатып алулары;
- квазимемлекеттік сектордың сатып алулары сияқты бағыттарды қамтып отыр.
Сонымен қатар құны 100 млн теңгеден асатын жобалар бойынша бюджеттік шығындардың сегіз санатында цифрлық теңгені міндетті түрде пайдалану қарастырылған.
Неліктен бұл маңызды?
Цифрлық теңгенің басты артықшылығы – ақшаның қайда және қалай жұмсалғанын нақты бақылауға мүмкіндік беруі.
Яғни бюджеттен бөлінген қаражаттың қозғалысы бас мердігерден бастап соңғы орындаушыға дейін цифрлық форматта тіркеледі. Бұл мемлекеттік қаржының мақсатсыз жұмсалу тәуекелін төмендетуге мүмкіндік береді.
Алайда пилоттық жобалар барысында бір маңызды мәселе анықталған.
Неге жоба толық іске аспай отыр?
Кеңес барысында цифрлық теңгені кеңінен енгізуге кедергі келтіріп отырған басты факторлардың бірі аталды.
Мәселе – қосалқы мердігерлердің смарт-келісімшарттарды қолдануға дайын еместігі. Қолданыстағы заңнамада мұндай талап нақты көрсетілмегендіктен, жобаның барлық қатысушыларын цифрлық бақылау тізбегіне енгізу әзірге қиын болып отыр.
Осыған байланысты Қаржы министрлігі қажетті құқықтық тетіктерді енгізетін заңнамалық түзетулер пакетін әзірлеген.
Цифрлық теңге нені өзгертеді?
Егер жоспар толық орындалса, цифрлық теңге Қазақстандағы мемлекеттік қаржы жүйесінің маңызды элементіне айналуы мүмкін.
Бұл технология:
- бюджет қаражатының ашықтығын арттырады;
- мемлекеттік сатып алудағы бақылауды күшейтеді;
- сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін төмендетуге мүмкіндік береді;
- мемлекеттік шығындардың тиімділігін арттыруға жағдай жасайды.
Жыл соңына дейін 100 жобаның іске қосылуы цифрлық теңгенің енді тәжірибе емес, мемлекеттік қаржы саясатының тұрақты құралына айналып келе жатқанын көрсетеді.
