Қазақстанда өзін "инвестор" немесе "брокер" ретінде таныстырып, азаматтарды алдайтын интернет-алаяқтар көбейіп келеді.
Енді олар қарапайым хабарламамен шектелмейді – жасанды интеллект пен дипфейк технологияларын пайдаланып, танымал тұлғалардың атынан жалған жарнамалар таратады, деп хабарлайды DKNews.kz.
Ішкі істер министрлігі қазақстандықтарды сақ болуға шақырып, ең жиі қолданылатын алаяқтық схемаларын түсіндірді.
Интернеттегі инвестиция туралы жарқын жарнамалар, бірнеше күнде мол табысқа кенелуді уәде ететін видеолар немесе белгілі адамдардың "кеңесі" бүгінде көпшілікке таныс көрініске айналды. Бірақ олардың артында көбіне кәсіби алаяқтар тұрады.
ІІМ мәліметінше, соңғы уақытта елімізде түрлі инвестициялық жобаларға ақша салуды ұсынып, азаматтарды алдайтын интернет-алаяқтық фактілері жиілеген.
Дипфейк арқылы сенімге кіреді
Қылмыскерлер бүгінде ең қауіпті құралдардың бірі – дипфейк технологиясын белсенді қолдануда. Жасанды интеллект көмегімен олар танымал саясаткерлердің, кәсіпкерлердің немесе қоғам қайраткерлерінің бейнесін жасап, адамдарды "тиімді инвестицияға" шақыратын жалған видеолар жариялайды.
Мұндай контент әлеуметтік желілер мен мессенджерлерде кеңінен таралады. Сырт көзге бәрі шынайы көрінгенімен, оның мақсаты – азаматтардың сеніміне кіріп, ақшасын иемдену.
Алаяқтардың схемасы қалай жұмыс істейді?
Көп жағдайда сценарий бірдей болады.
Алдымен адамға жоғары табыс уәде етіледі. Кейін өзін "қаржы кеңесшісі" немесе "брокер" деп таныстырған белгісіз адамдар байланысқа шығады.
Олар:
- арнайы мобильді қосымшаны орнатуды;
- күмәнді сілтемеге өтуді;
- "аккаунтты тіркеу" немесе "инвестицияны іске қосу" үшін ақша аударуды сұрайды.
Кейбір жағдайда алғашқы уақытта жалған платформада табыс өсіп жатқандай көрінеді. Бұл – адамның көбірек қаражат салуына арналған психологиялық тәсіл.
Ал ақша аударылған соң байланыс үзіліп, "брокерлер" жоғалып кетеді.
Ақшаңызды қайтару үшін тағы ақша сұрайды
Кейбір алаяқтар мұнымен тоқтамайды.
Олар кейін "пайданы шығару үшін", "салық төлеу керек", "сақтандыру жарнасы қажет" немесе "комиссия төлеңіз" деген желеумен тағы да ақша талап етеді.
Нәтижесінде жәбірленуші бірнеше рет қаржы аударып, үлкен шығынға ұшырайды.
ІІМ қандай шаралар қабылдап жатыр?
Министрлік барлық анықталған деректер бойынша сотқа дейінгі тергеп-тексеру жүргізіліп жатқанын хабарлады.
Құқық қорғау органдары:
- қылмысқа қатысы бар адамдарды анықтау;
- оларды ұстау;
- алаяқтық интернет-ресурстарды бұғаттау;
- заңсыз ақша аудару арналарына тосқауыл қою жұмыстарын жүргізіп жатыр.
ІІМ ескертуі: осы ережелерді есте сақтаңыз
Киберқылмысқа қарсы іс-қимыл департаменті азаматтарды мынадай қарапайым, бірақ маңызды қауіпсіздік шараларын сақтауға шақырды:
- "Кепілдендірілген" табыс туралы ұсыныстарға сенбеңіз.
- Белгісіз адамдарға және күмәнді шоттарға ақша аудармаңыз.
- Күмәнді сілтемелерге өтпеңіз және тексерілмеген көздерден қосымшаларды орнатпаңыз.
- Компаниялар туралы ақпаратты тек ресми дереккөздер мен мемлекеттік тізілімдер арқылы тексеріңіз.
- Инвестиция салуды жоспарласаңыз, нарықты мұқият зерттеп, тек ресми және лицензияланған компанияларға ғана жүгініңіз.
Алаяқтыққа тап болсаңыз не істеу керек?
Егер сіз интернет-алаяқтардың құрбаны болсаңыз немесе осындай әрекеттер туралы ақпарат білсеңіз, Ішкі істер министрлігі тұрғылықты жеріңіздегі полиция бөлімшесіне немесе 102 арнасына дереу хабарласуға кеңес береді.
Цифрлық технологиялардың дамуы өмірімізді жеңілдеткенімен, алаяқтардың да әдістері күрделене түсті. Сондықтан әлеуметтік желідегі әдемі уәделерге емес, ресми ақпаратқа ғана сеніп, қаржылық шешім қабылдар алдында компанияның заңды қызметін міндетті түрде тексерген жөн. Бүгінде бірнеше минуттық сақтық мыңдаған, тіпті миллиондаған теңгені сақтап қалуы мүмкін.
