Қазақстанда кәсіпкерлік секторында жаңа кезең басталып жатыр.
Үкімет бизнесті әкімшілік жүктемеден босатып, салықтық рәсімдерді жеңілдетуге кірісті, деп хабарлайды DKNews.kz.
Сонымен қатар мемлекет «жасанды бөлшектеу» тәжірибесін азайтып, нарықтағы нақты ойыншылардың санын анықтауға басымдық беруде.
Бұл мәселелер Премьер-министр Олжас Бектеновтің төрағалығымен өткен кәсіпкерлікті дамыту жөніндегі кеңесте талқыланды.
Бизнес көбейді, бірақ нарық тазарып жатыр
Кеңес барысында кәсіпкерлік саласының қазіргі жағдайы, салық реформасының алғашқы нәтижелері және бизнесті әділ реттеу тетіктері қаралды.
Қаржы министрі Мәди Такиевтің мәліметінше, 2026 жылдың алғашқы жартыжылдығында республикалық бюджетке корпоративтік табыс салығынан түсетін түсім 15,7 пайызға өсті.
Ең жоғары өсім екі бағытта байқалған:
- қаржы секторында;
- өңдеу өнеркәсібінде.
Бұл салалардағы белсенділіктің артуы экономиканың тұрақтанып келе жатқанын көрсететін маңызды белгі ретінде бағаланып отыр.
ШОБ саны жарты миллионнан астамға көбейді
Бірінші жартыжылдықтың тағы бір маңызды көрсеткіші – шағын және орта бизнес субъектілерінің саны 550 мыңға жуық артқан.
Қаржы министрлігі мұны өзін-өзі жұмыспен қамтыған азаматтарды заңдастыру жұмыстарының нәтижесімен байланыстырады. Бұл санаттағы азаматтар әлеуметтік төлемдерді төлегенімен, салық төлеуден босатылады.
Сонымен қатар нарықта басқа үрдіс те байқалды.
260 мыңға жуық жалдамалы қызметкері жоқ шағын және орта бизнес субъектісі жұмысын тоқтатқан.
Сарапшылардың пікірінше, бұл көрсеткіш бизнесті бірнеше заңды тұлғаға бөліп көрсету тәжірибесінің азайып келе жатқанын аңғартады.
Ірі өзгеріс: корпоративтік табыс салығы бойынша жеңілдік
Кеңестегі басты жаңалықтардың бірі – корпоративтік табыс салығына қатысты жаңа тәртіп.
2026 жылғы 1 қаңтардан бастап аванстық төлемдерді төлеу шегі:
- 325 мың АЕК-тен (1,4 млрд теңге);
- 600 мың АЕК-ке (2,6 млрд теңге) дейін ұлғайтылды.
Бұл өзгеріс жаңа талаптарға сәйкес келетін кәсіпорындарға корпоративтік табыс салығы бойынша есеп айырысуды ай сайын емес, жылына бір рет жүргізуге мүмкіндік береді.
Нәтижесінде компаниялардың есептілік жүктемесі азайып, айналым қаражатын ұзақ уақыт сақтап қалуына жағдай жасалады.
Алайда бұл өзгерістің бюджетке әсері де бар.
2026 жылдың қорытындысы бойынша төленетін корпоративтік табыс салығы 2027 жылдың бюджетінде ғана көрініс табады. Бұған дейін бұл қаражат есепті жыл ішінде ай сайын түсіп келген.
«Атамекен» қандай ұсыныстар айтты?
Кеңес барысында «Атамекен» ұлттық кәсіпкерлер палатасының төрағасы Қанат Шарлапаев бизнес өкілдерінің өзекті мәселелерін көтеріп, іскер қауымдастық атынан ұсыныстарын жеткізді.
Талқылауға сондай-ақ Ұлттық экономика бірінші вице-министрі Азамат Әмрин қатысып, кәсіпкерлік саласына қатысты пікірін білдірді.
Бектенов министрліктерге жаңа тапсырма берді
Кеңес қорытындысында Премьер-министр мемлекет пен бизнес арасындағы өзара іс-қимылды күшейту қажеттігін атап өтті.
Ол кәсіпкерлік секторындағы өзгерістерді тұрақты бақылап отыру үшін нақты тапсырма жүктеді.
«Қаржы және Ұлттық экономика министрліктеріне «Атамекен» ҰКП-мен бірлесіп, кәсіпкерлік сектордың жай-күйіне салалық және өңірлік бөліністе кешенді талдауды ай сайын жүргізіп, оның нәтижелері бойынша тиісті ақпаратты енгізіп отыру тапсырылды».
Бұл қадам Үкіметке өңірлердегі және экономика салаларындағы бизнес ахуалын жедел бағалап, қажет болған жағдайда шешімдерді тез қабылдауға мүмкіндік береді.
Бұл нені білдіреді?
Қабылданған өзгерістердің негізгі мақсаты – адал кәсіпкерлердің жұмысын жеңілдетіп, әкімшілік рәсімдерді қысқарту және экономиканың нақты секторын қолдау.
Егер басталған реформалар толық жүзеге асса, кәсіпкерлер үшін есептілік азайып, бизнесті жүргізу жеңілдей түспек. Ал мемлекет көлеңкелі схемаларды азайтып, салық жүйесінің ашықтығын күшейтуді көздейді.
