Бір кепіл адамды ипотека алу мүмкіндігінен айырмауы тиіс. Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі ломбард микрокредиттері бойынша кешіктірілген төлемдер, айыппұлдар мен өсімпұлдарды кредиттік тарихқа кері әсер ететін фактор ретінде есептемеуді ұсынып отыр, деп хабарлайды DKNews.kz.
Әзірге бұл — қаулы жобасы. Жаңа талаптар құжат қабылданып, күшіне енгеннен кейін ғана қолданыла бастайды.
Ломбардтағы қарыз «қара таңба» болмайды
Мүлік кепілімен алынған микрокредит кредиттік есептен толық жоғалмайды. Шарт жабылғанға дейін бюро оның ағымдағы мәртебесін көрсетіп отырады.
Алайда мұндай қарыздар бойынша төлем кешіктірілген күндер, айыппұлдар мен өсімпұлдар есептен алынып тасталады. Қайтарылмаған сақина, техника немесе ескі ыдыс-аяқ енді иесінің кредиттік тарихын автоматты түрде нашарлатпауы тиіс.
ҚНРДА бұл өзгерісті ломбард бизнесінің ерекшелігімен түсіндіреді. Мұндай қарыздың толық кепілі бар, көбіне зергерлік бұйымдар өткізіледі.
Клиент ақшаны қайтармаса, ломбард кепілге қойылған мүлікті өзінде қалдырады. Ұйымның қарыз алушыдан қосымша төлем талап етуге құқығы жоқ.
Бұрынғы тәртіп бұл ерекшелікті ескермейтін. Кешіктірілген төлем кредиттік тарихқа түсіп, ипотека, автокредит немесе басқа банк қарызын алуға кедергі келтіруі мүмкін еді.
Жаңа норма бұл жағымсыз көрсеткішті алып тастайды, бірақ кредиттің мақұлдануына кепілдік бермейді. Банктер клиенттің табысын, борыш жүктемесін, қолданыстағы міндеттемелері мен төлем тәртібін бұрынғыдай бағалайды.
Кредиттік бюролар азамат туралы аз мәлімет жинайды
ҚНРДА кредиттік тарихы әлі қалыптаспаған азаматтар мен компаниялар туралы артық ақпарат жинауға шектеу енгізбек.
Жеке тұлғалардың кредиттік есебінен нақты үй мекенжайы, туған жері және құжат деректемелері алынып тасталады. Жүйеде тек тұрғылықты өңірі қалады.
Бизнеске қатысты тіркеу мәліметтерінің тізімі де қысқарады. Кредиттік бюролар компанияның нақты мекенжайы мен мемлекеттік тіркелген күнін сақтамайды, негізгі сәйкестендіргіш ретінде БСН қолданылады.
Бұл тек қолайлылық мәселесі емес. Дерекқорда жеке ақпарат неғұрлым аз сақталса, мәлімет тараған жағдайда келетін ықтимал зиян да соғұрлым төмен болады.
Халықаралық мәмілелер SWIFT арқылы жеделдейді
Реформа халықаралық кепілдіктермен жұмыс істейтін экспорттаушыларға, импорттаушыларға және банктерге де әсер етеді.
Қазақстандық банктерге клиенттердің келісімін SWIFT банкаралық хабар алмасу жүйесі арқылы қабылдауға және жіберуге рұқсат беру ұсынылды. Қазір кейбір мәмілелерде тараптар курьерлік пошта арқылы жіберілетін қағаз құжаттың түпнұсқасын күтуге мәжбүр.
Шетелдік банктер GDPR талаптарына байланысты мұндай құжаттарды жіберуден жиі бас тартады. Соның салдарынан банктік кепілдікті рәсімдеу бірнеше аптаға созылып, ірі келісімшарттың орындалу мерзіміне қауіп төндіреді.
Түзетулер қабылданса, келісімді жіберуге бірнеше минут жеткілікті болады. Бизнес қағазбастылықты азайтып, мәміленің кешігу тәуекелін төмендете алады.
ЭЦҚ орнына Face ID
Қаулы жобасы кредиттік бюролардың жұмыс ережелерін Қазақстанның Цифрлық кодексіне сәйкестендіреді. «Электрондық нысан» термині «цифрлық нысанға» ауыстырылып, SMS-кодтарды міндетті пайдалану талабы жеңілдетіледі.
Азаматтар кредиттік есепті тек электрондық цифрлық қолтаңба арқылы ғана алмайды. Жеке басын растау үшін Face ID, Touch ID және басқа цифрлық сәйкестендіру құралдарын пайдалануға мүмкіндік беріледі.
Бұл кредиттік тарихты смартфон арқылы тексеруді жеңілдетеді. Сервис биометриялық сәйкестендіруді қолдаса, пайдаланушыға ЭЦҚ іздеудің немесе қосымша бағдарламаны орнатудың қажеті болмайды.
Кредиттік есепте қандай ақпарат сақталады
Реформа қарыз алушының қаржылық тәртібіне бақылауды жоймайды.
Кредиттік тарихта соңғы алты айдағы ойын бизнесіне жасалған ақша аударымдары сақталады. Кредит алудан ерікті түрде бас тартуға арналған «Стоп-кредит» қызметі туралы мәлімет те жүйеде қалады.
Проблемалық берешекті реттеуге қатысатын ұйымдардың тізімі кеңейеді. Оған «Қазақстанның орнықтылық қоры» АҚ ресми түрде қосылады.
Кредиттік оңалту тәртібі де сақталады. Қарыз алушы проблемалық берешегін толық өтеп, келесі 12 айда төлемді 30 күннен артық кешіктірмесе, «оңалтылды» мәртебесін ала алады.
Жаңа ережелер қашан күшіне енеді
Реформаның нақты іске қосылатын күні әзірге белгісіз. Қаулы қабылданғанға дейін кредиттік бюролар мен банктер қолданыстағы талаптар бойынша жұмысын жалғастырады.
Ломбардтағы бұрынғы кешіктірілген төлемдер туралы жазбалардың автоматты түрде қайта қаралатыны да нақтыланбаған. Бұл сұрақтың жауабы құжаттың соңғы редакциясы мен оны қолданысқа енгізу тәртібінде көрсетілуі тиіс.
