Қазақстанның инфрақұрылымдық жаңғыруы триллиондаған теңгені қамтиды.
Елде 217 жаңа мектеп пен 655 медициналық нысан салынып бітті, коммуналдық және энергетикалық секторға 13 трлн теңге инвестиция жоспарланған, ал көмір генерациясына кемінде 7,5 трлн теңге бюджеттен тыс қаражат тарту көзделіп отыр, деп хабарлайды DKNews.kz.
Үкімет Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың экономика мен әлеуметтік саланың негізгі бағыттарын жаңғырту жөніндегі тапсырмаларын ұлттық жобалар арқылы жүзеге асыруда.
«Келешек мектептері» және «Ауылда денсаулық сақтауды жаңғырту» жобалары аяқталды. «Қолжетімді интернет» пен «Энергетикалық және коммуналдық секторларды жаңғырту» жалғасып жатыр. Бұған қоса 2026–2030 жылдарға арналған «Көмір генерациясын дамыту» жаңа ұлттық жобасы басталды.
Ұлттық жобалар қазір қай кезеңде
Үкімет мәліметіне сәйкес, екі ірі әлеуметтік ұлттық жоба толығымен аяқталды:
- «Келешек мектептері» – 217 мектеп салынды;
- «Ауылда денсаулық сақтауды жаңғырту» – 655 медициналық-санитариялық алғашқы көмек нысаны салынды.
Тағы екі ұлттық жоба жүзеге асырылып жатыр:
- «Энергетикалық және коммуналдық секторларды жаңғырту»;
- «Қолжетімді интернет».
Ал жаңа кезеңде «Көмір генерациясын дамыту» ұлттық жобасы іске қосылады.
Жобалардың қазіргі нәтижесі миллиондаған тұрғынға әсер етіп отыр. Шамамен 6,3 млн адам сенімді әрі тұрақты жылумен қамтамасыз етілген. Медициналық қызметтер қосымша 1 млн-ға жуық ауыл тұрғынына қолжетімді болды, ал 4 млн-нан астам ауыл тұрғыны мамандандырылған және жоғары технологиялық медициналық көмек алу мүмкіндігіне ие болады.
217 жаңа мектеп 460 мың орын ашты
«Келешек мектептері» ұлттық жобасы оқушы орындарының тапшылығын азайтуға, үш ауысымды оқыту мен апатты мектептер мәселесін шешуге бағытталды.
Үш жыл ішінде 460 мың оқушыға арналған 217 жаңа форматтағы мектеп салынды. Оның 105-і 2024 жылы, тағы 112-сі 2025 жылы пайдалануға берілді.
Нәтижесінде:
- 54 үш ауысымды мектеп мәселесі шешілді;
- 12 апатты мектеп мәселесі жойылды;
- 100-ден астам мектепте орын тапшылығы қысқарды;
- ауылдық жерлерде 84 жаңа мектеп салынды;
- 130 мыңнан астам ауыл баласы заманауи білім беру ортасына қол жеткізе алады.
Жаңа мектептердің ауданы бұрынғы типтік жобалардан орта есеппен 15–20%-ға үлкен. Ал техникалық жабдықталу деңгейі төрт еседен астам жоғары.
Мектептерде STEM-зертханалар, робототехника кабинеттері, заманауи физика, химия және биология кабинеттері, компьютерлік сыныптар, шеберханалар мен студиялар қарастырылған.
Инфрақұрылыммен бірге мұғалімдерді даярлау да жүргізілді. Биыл 1,6 мыңнан астам педагог STEM, робототехника, жаратылыстану пәндері мен цифрлық технологиялар бойынша тәжірибелік семинарлардан өтті. Тағы 5 мыңнан астам мұғалім пәндік даярлық, жасанды интеллект, цифрлық технологиялар және инклюзивті білім беру бойынша оқытумен қамтылды.
Ауылдарда 655 медициналық нысан салынды
«Ауылда денсаулық сақтауды жаңғырту» ұлттық жобасы бойынша жоспарланған 655 МСАК нысанының құрылысы толық аяқталды.
Оның ішінде:
- 260 медициналық пункт;
- 235 фельдшерлік-акушерлік пункт;
- 160 дәрігерлік амбулатория салынды.
427 жаңа ғимарат тозған және апатты нысандардың орнына бой көтерді.
Тағы 208 нысан бұрын жеке медициналық ғимараты болмаған елді мекендерде салынды. Мұндай ауылдарда медицина қызметкерлері тұрғындарға үйлеріне барып қызмет көрсетуге мәжбүр болған.
20 нысан медицина қызметкерлері мен тиісті инфрақұрылымы мүлдем болмаған ауылдарда ашылды.
Нәтижесінде медициналық қызметтерге қосымша 1 млн-ға жуық ауыл тұрғыны қол жеткізді.
4 млн ауыл тұрғынына күрделі медициналық көмек жақындайды
Жоба тек шағын медициналық нысандар салумен шектелген жоқ.
32 аудандық аурухана күрделі жөндеу, реконструкция және жаңа жабдықтар орнату арқылы заманауи көпбейінді орталық аудандық ауруханаларға айналды.
Олар КТ, МРТ, ангиографтар, реанимациялық және хирургиялық техникамен жабдықталды.
Осының нәтижесінде 4 млн-нан астам ауыл тұрғыны үшін мамандандырылған және жоғары технологиялық медициналық көмектің қолжетімділігі артады.
Жаңа және жаңғыртылған нысандарда жұмыс істеу үшін 1,1 мың медицина маманы даярланды.
239 млрд теңгеге 3 мыңнан астам ауылға интернет тартылады
«Қолжетімді интернет» ұлттық жобасының мақсаты – халық пен бизнесті кемінде 100 Мбит/с жылдамдықтағы интернетпен қамтамасыз ету.
Жоспарланған 31 іс-шараның 21-і орындалды.
2025 жылы спутниктік байланыс арқылы 362 ауыл интернетке қосылды, мобильді операторлар 12 қосарлы мақсаттағы тірек орнатты және ел бойынша 743 байланыс «ақтаңдағы» жойылды.
2025 жылғы маусымда «Қазақтелеком» АҚ-мен бюджеттен тыс 239 млрд теңгеге келісім жасалды. Оның аясында 2027 жылдың соңына дейін 3 мыңнан астам ауылды жоғары жылдамдықты интернетпен қамту жоспарланған.
Жоба:
- 1,2 млн адамды;
- 5,8 мың мемлекеттік нысанды қамтуы тиіс.
Қазір 12 ауылда талшықты-оптикалық байланыс желілері салынды, тағы 340 ауылда спутниктік интернетке қолжетімділік қамтамасыз етілді.
Тағы 2,3 млн адам жоғары жылдамдықты интернет алады
Дүниежүзілік банктің қолдауымен құны 83,9 млрд теңге болатын тағы бір жоба жүзеге асырылып жатыр.
Ол 1 123 ауылда талшықты-оптикалық желілерді тікелей елді мекендер мен үй шаруашылықтарына дейін жеткізуді көздейді.
Нәтижесінде шамамен 2,3 млн адам жоғары жылдамдықты интернетпен қамтылуы тиіс.
5G инфрақұрылымы да кеңейіп келеді. Операторлар елдің 20 қаласында 3 618-ден астам базалық станса орнатып, өз міндеттемелерін мерзімінен бұрын орындады.
Халық саны 250 адамнан асатын 3 807 ауыл кезең-кезеңімен 4G стандартына көшіріледі. 2026 жылдың бірінші жартыжылдығында олардың 566-сы 4G-ға қосылған.
Қазақстан цифрлық транзитті де күшейтіп жатыр
Халықаралық телекоммуникациялық инфрақұрылымда бірнеше ірі жоба қатар жүргізілуде.
Әзербайжан – Қазақстан бағыты бойынша Каспий теңізінің түбімен өткізу қабілеті 6 Тбит/с дейінгі суасты талшықты-оптикалық желісін төсеу жұмыстары басталды.
Freedom Telecom «Батыс – Шығыс» гипермагистралінің құрылысын 58%-ға орындады. Қазір 2 341 шақырым желі төселген.
«Қазақтелеком» АҚ Астанада 256 тірекке арналған Tier III деңгейіндегі жаңа деректерді өңдеу орталығы құрылысының 99%-ын аяқтады.
Коммуналдық және энергетикалық секторға 13 трлн теңге
Инфрақұрылымды жаңғыртудың ең ірі бағыттарының бірі – энергетикалық және коммуналдық сектор.
2025–2029 жылдары бұл бағытқа 13 трлн теңге инвестициялау жоспарланған.
Оның:
- 6,8 трлн теңгесі коммуналдық секторға;
- 6,2 трлн теңгесі энергетикаға бағытталады.
Негізгі мақсат – желілердің тозу деңгейін 40%-ға дейін төмендету. Бұл апаттар санын 20%-ға қысқартуы тиіс.
2025 жылы жобаға 547 млрд теңге бағытталып, 6,6 мың шақырым инженерлік желі жөнделді. Соның нәтижесінде сегіз табиғи монополия субъектісі желілердің тозуы бойынша «қызыл аймақтан» шығарылды.
990,9 млрд теңгеге 393 жоба қолдау тапты
Энергетика министрлігі жалпы құны 990,9 млрд теңге болатын 393 жобаны жүзеге асыруды қолдады. Олардың жалпы ұзындығы шамамен 12 мың шақырым.
Электрмен жабдықтау саласында 541,7 млрд теңгеге 256 жоба жүзеге асырылып жатыр. Желілердің жалпы ұзындығы – 11 714 шақырым.
Жылумен жабдықтау саласында 449,2 млрд теңгеге 137 жоба қарастырылған. Олардың ұзындығы 314 шақырымды құрайды.
2026 жылға 1,1 трлн теңге қаржыландыру бекітілді.
Жоспар бойынша:
- 12 мың шақырым желі жөнделеді;
- тағы сегіз кәсіпорын тәуекел аймағынан шығарылады;
- Smart Turmys цифрлық платформасы толық енгізіледі.
2029 жылға дейін отандық өндірушілердің өніміне қажеттілік шамамен 2 трлн теңгеге бағаланып отыр. E-Ondiris платформасында қазір 492 қазақстандық кәсіпорын тіркелген.
Көмір энергетикасына кемінде 7,5 трлн теңге инвестиция тартылады
Инфрақұрылымдық жаңғырудың жаңа бағыты – 2026–2030 жылдарға арналған «Көмір генерациясын дамыту» ұлттық жобасы.
Үкімет жобаға кемінде 7,5 трлн теңге көлемінде бюджеттен тыс инвестиция тартуды жоспарлап отыр.
Қаржыландыру Қазақстанның Даму банкі, халықаралық қаржы ұйымдары, екінші деңгейдегі банктер және «Бәйтерек» холдингінің даму институттары арқылы жүзеге асырылмақ.
Жоба аясында сегіз жаңа энергия көзін салу және қолданыстағы 11 нысанды жаңғырту көзделген.
Сегіз жаңа энергия нысаны қайда салынады
Жаңа энергетикалық қуаттар елдің бірнеше өңірінде пайда болады.
Жоспар бойынша:
- Көкшетауда – 240 МВт ЖЭО;
- Семейде – 360 МВт ЖЭО;
- Өскеменде – 360 МВт ЖЭО;
- Жезқазғанда – 500 МВт ЖЭО;
- Қарағандыда – 180 МВт ЖЭС;
- Екібастұзда – 350 МВт ЖЭС;
- Курчатовта – 700 МВт конденсациялық электр стансасы;
- Екібастұзда – 2 640 МВт конденсациялық электр стансасы салынбақ.
Кейбір жобалар бойынша құрылыс басталып кетті.
Көкшетауда электр қуаты 240 МВт және жылу қуаты 520 Гкал/сағ болатын жаңа ЖЭО салынып жатыр.
Семейде 2026 жылғы сәуірде ЖЭО-3 құрылысы басталды. Ол қаланың жылу тапшылығын азайтып, шамамен 320 мың тұрғынды жылумен қамтамасыз етудің сенімділігін арттыруы тиіс.
Жалпы Көкшетау мен Семейдегі жаңа жылу көздері екі қаладағы шамамен 500 мың тұрғынды неғұрлым сенімді жылумен қамтуға мүмкіндік береді.
Екібастұздағы энергетикалық қуат та ұлғаяды
Екібастұз ГРЭС-2-де әрқайсысының қуаты 550 МВт болатын №3 және №4 жаңа энергоблок салу жоспарланған.
Инвестициялық келісімдерге сәйкес, олар тиісінше 2028 және 2030 жылдардан кешіктірілмей пайдалануға берілуі тиіс.
Сонымен бірге Ақсу ГРЭС, Екібастұз ГРЭС-2, Шахтинск, Топар және Қарағандыдағы стансалар мен басқа да энергетикалық нысандар жаңғыртылады.
Бұл жобалар халыққа не береді
Ұлттық жобалардың ауқымы тек салынған мектептер, ауруханалар немесе жөнделген желілер санымен шектелмейді.
Негізгі нәтиже халық күнделікті пайдаланатын базалық қызметтердің сапасына әсер етуі тиіс: үйдегі жылу мен электрдің тұрақтылығы, ауылдағы медициналық көмек, мектептегі жағдай және интернет жылдамдығы.
Экономика үшін де әсері айтарлықтай. Энергетикалық қуаттың өсуі жаңа өндірістерді іске қосуға мүмкіндік береді, инфрақұрылымның тозуын азайту апаттық тәуекелдерді төмендетеді, ал жоғары жылдамдықты интернет өңірлердегі бизнес пен цифрлық қызметтердің мүмкіндігін кеңейтеді.
Осылайша, алдағы бірнеше жылдағы басты міндет – триллиондаған теңгелік инвестицияны нақты инфрақұрылымдық нәтижеге айналдыру.
