Смартфон сіз туралы тым көп білуі мүмкін. Пайдаланушы тексерместен SMS-ке, микрофонға, камераға, байланыстарға немесе геолокацияға қолжетімділік берген қосымшалар дербес деректердің таралып кету және алаяқтық шабуылдар қаупін арттырады, деп хабарлайды DKNews.kz.
Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі мобильдік қосымшаларға берілетін рұқсаттарға мұқият қарау қажеттігін еске салды. Қосымшаға тек оның жұмысы үшін шынымен қажет қолжетімділікті ғана берген жөн.
Қосымша SMS-кодтары бар хабарларды оқуы мүмкін
Ең сезімтал рұқсаттардың бірі — қоңыраулар мен SMS-ке қолжетімділік.
Мұндай рұқсаты бар қосымша хабарламаларды, соның ішінде растау кодтары бар SMS-терді оқуға қол жеткізе алады. Сондықтан SMS-ке рұқсат беру бағдарламаның нақты функциясымен байланысты болуы тиіс.
Агенттік анық қажеттіліксіз SMS-ке, байланыстарға, төлем және басқа конфиденциалды деректерге қолжетімділік сұрайтын сервистерге ерекше назар аударуға кеңес береді.
Қауіп тек бастапқыда зиянды болып шыққан қосымшалармен шектелмейді. Егер қосымша немесе оны әзірлеушінің инфрақұрылымы кибершабуылға ұшыраса, жиналған деректер де қаскөйлердің қолына түсуі мүмкін.
Калькуляторға контактілер мен геолокация не үшін керек?
Рұқсаттың қаншалықты негізді екенін қосымшаның қызметімен салыстыру арқылы түсінуге болады.
Навигациялық сервиске геолокация қажет болуы мүмкін. Фотоға арналған бағдарлама камераға, ал құжаттармен жұмыс істейтін қосымша файлдарға қолжетімділік сұрай алады.
Бірақ калькулятор немесе фонарь телефон кітапшасына, SMS-ке немесе геолокацияға рұқсат сұраса, мұндай талап оның негізгі функциясымен байланыспайды.
Пайдаланушы әр сұрауға автоматты түрде келісе берген жағдайда, смартфонда орнатылған ондаған бағдарлама біртіндеп оның цифрлық өмірінің әртүрлі бөлігіне қол жеткізе алады.
Камера, микрофон және контактілер деректер көлемін ұлғайтады
Мобильдік қосымшалар камера мен фотогалереяға, микрофонға, контактілерге, файлдарға, құрылғы жадына және хабарламаларға қолжетімділік сұрай алады.
Геолокация құрылғының орналасқан жерін анықтауға мүмкіндік береді. Микрофонға рұқсат аудио жазу және жіберу үшін, камера мен фотогалереяға қолжетімділік фото және бейнемен жұмыс істеу үшін, ал контактілерге рұқсат телефон кітабындағы мәліметтерді пайдалану үшін беріледі.
Қосымша неғұрлым көп рұқсат алса, бір пайдаланушы туралы қолжетімді ақпарат көлемі де соғұрлым ұлғаяды.
Агенттіктің ескертуінше, мұндай деректер қолға түскен жағдайда олар дербес фишингтік шабуылдар, әлеуметтік инженерия мен алаяқтық, басқа аккаунттарға қол жеткізу және пайдаланушының нақтыланған цифрлық бейінін құру үшін пайдаланылуы мүмкін.
Сондай-ақ дербес ақпаратты заңсыз тарату немесе коммерциялық мақсатта пайдалану қаупі бар.
Геолокацияны үнемі қосып қою міндетті емес
Агенттік алдымен ең сезімтал деректерге жол ашатын рұқсаттарды қайта қарап шығуға кеңес береді.
Егер қосымшаға пайдаланушының орналасқан жерін тұрақты түрде анықтау қажет болмаса, геолокация үшін «Қосымшаны қолдану кезінде» режимін таңдауға немесе қолжетімділікті толығымен өшіруге болады.
Камера мен микрофонға рұқсатты бұл функциялар шынымен қажет қосымшаларға ғана берген дұрыс.
Контактілер мен файлдарға қатысты қағида да осы: егер бағдарлама телефон кітапшасымен немесе құжаттармен жұмыс істемесе, оған мұндай деректерге тұрақты қолжетімділік қажет емес.
Қосымшаны қайта тексеруге себеп болатын бес белгі
Бағдарламаның негізгі функциясына қатысы жоқ көптеген рұқсат сұрауы күмән туғызуы тиіс.
Әзірлеуші туралы дұрыс ақпараттың болмауы, қосымшаның белгісіз немесе ресми емес көзден жүктелуі, үздіксіз жарнама мен қалқымалы терезелердің көп болуы да тәуекел белгісі болуы мүмкін.
SMS-ке, контактілерге, төлем деректеріне және басқа конфиденциалды ақпаратқа ешбір түсінікті себепсіз қолжетімділік талап ететін қосымшаларға ерекше сақтықпен қараған жөн.
Мұндай жағдайда мәселе бірнеше қосымша функцияда емес: бір рет ойланбай берілген рұқсат қосымша бұзылған жағдайда үшінші тұлғаларға қолжетімді болуы мүмкін ақпарат көлемін арттырады.
Бір рет берілген рұқсат ұзақ уақыт сақталуы мүмкін
Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі рұқсаттарды қосымшаны орнатқан сәтте ғана емес, кейін де жүйелі түрде тексеріп отыруды ұсынады.
Негізгі қағида қарапайым: қосымшаға өзінің жұмысын орындау үшін қажет мөлшерде ғана қолжетімділік беру керек.
Бұған дейін біз қазақстандықтарды белгісіз қосымшаны жүктеуге көндіріп, SMS-кодтар мен телефонға қол жеткізуге тырысатын алаяқтық схема туралы жазған едік.
