Қазақстанның теміржол машина жасау өндірісі 734 млрд теңгеге жетті. Сегіз жыл ішінде сектордағы өндіріс көлемі жеті еседен астам өсіп, елде 60-тан астам кәсіпорын жұмыс істейтін ірі индустриялық бағытқа айналды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Салада қазір 8,5 мыңнан астам адам еңбек етеді. Қазақстандық қамту деңгейі өнім түріне қарай 30%-дан 90%-ға дейін жетеді.
Өндірістің өсуіне жаңа зауыттардың ашылуы, қолданыстағы кәсіпорындарды жаңғырту және Wabtec Corporation, Alstom, Stadler сияқты халықаралық компанияларды тарту ықпал етті.
104,5 млрд теңгеден 734 млрд теңгеге дейін өсті
Сегіз жыл бұрын Қазақстандағы теміржол секторы өнімдерінің өндіріс көлемі 104,5 млрд теңгені құраған.
Қазір бұл көрсеткіш 734 млрд теңгеге жетті. Өсім жеті еседен асты.
Тек 2025 жылдың қорытындысында өндіріс бір жылда 22,5%-ға ұлғайып, 734 млрд теңгені құрады. Бұл Қазақстанның бүкіл машина жасау саласындағы өндіріс көлемінің 13%-ына тең.
Отандық кәсіпорындар өткен жылы:
- 114 локомотив;
- оның ішінде 45 электровоз;
- 69 тепловоз;
- 3 068 түрлі вагон шығарды.
Вагон өндірісі жартылай вагондарды, платформаларды және жолаушылар вагондарын қамтиды.
2026 жылы өндіріс тағы 16,6%-ға өсті
Жоғары қарқын биыл да сақталды.
2026 жылдың бірінші жартыжылдығында теміржол секторындағы өндіріс көлемі 345 млрд теңгеге жетті. Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңінен 16,6%-ға жоғары.
Өсім бірнеше сегментте байқалды:
- электровоз өндірісі – 24%-ға;
- жолаушылар вагондары – 11%-ға;
- теміржолды жөндеу мен техникалық қызмет көрсетуге арналған көлік өндірісі – 3,3 есе;
- локомотив бөлшектері мен қозғалысты басқаруға арналған механикалық жабдықтар – 36%-ға өсті.
Бұл динамика сектордағы өсімнің тек вагон немесе локомотив құрастырумен шектелмей, қосалқы бөлшектер мен арнайы техника өндірісіне де таралғанын көрсетеді.
Биыл 94 локомотив пен мыңдаған вагон шығару жоспарланған
2026 жылға отандық кәсіпорындардың өндірістік жоспары да ауқымды.
Жыл соңына дейін:
- 94 локомотив;
- 193 жолаушылар вагоны;
- 1 323 жартылай вагон;
- 2 377 платформа шығару жоспарланып отыр.
Сонымен бірге кәсіпорындардың жылжымалы құрамның жекелеген түрлері бойынша өндірісті жоспарланған көлемнен де арттыру мүмкіндігі бар.
Теміржол техникасы Қазақстанның сегіз қаласында шығарылады
Саланың өндірістік географиясы бірнеше өңірді қамтиды.
Локомотивтер, жүк және жолаушылар вагондары, мойынтіректер, тұтас илемделген дөңгелектер, осьтер, арба бөлшектері мен басқа да теміржол өнімдері:
- Астанада;
- Петропавлда;
- Екібастұзда;
- Степногорда;
- Павлодарда;
- Семейде;
- Өскеменде;
- Атырауда өндіріледі.
Осы өндірістік база Қазақстанға жылжымалы құрамды ғана емес, теміржол техникасына қажетті компоненттерді де ел ішінде шығаруға мүмкіндік береді.
Астанада Stadler жылына 100 вагон шығара алады
Саладағы жаңа ірі өндірістердің бірі Астанада іске қосылды.
2025 жылы швейцариялық StadlerBussnang AG компаниясымен бірлесіп «Штадлер Қазақстан» зауыты ашылды.
Кәсіпорынның жылдық қуаты – 100 жолаушылар вагоны.
Зауыт:
- купелі вагондар;
- плацкарт вагондар;
- штабтық вагондар;
- техникалық вагондар шығарады.
Бұл жоба жолаушылар жылжымалы құрамын Қазақстанда өндіруді кеңейтуге бағытталған.
Атырауда жылына 6 мың жүк вагонын шығаратын өндіріс іске қосылды
Атырау облысы теміржол машина жасаудың тағы бір ірі орталығына айналып келеді.
«ТексолТранс» компаниясы жылдық жобалық қуаты 6 мың бірлік болатын жүк вагондары өндірісін іске қосты.
Атырау вагон жасау зауытының өзі 2025 жылы 305 жартылай вагон шығарған.
Ендігі маңызды кезең – құрамдас бөлшектер өндірісін жергіліктендіру.
Вагон бөлшектерін локализациялау 90%-ға жетпек
«ТексолТранс» Атырауда жаңа құю зауытын салып жатыр.
Кәсіпорынды 2027 жылы іске қосу жоспарланған. Оның өндірістік қуаты жылына 60 мың тоннаға дейін құйма бөлшектерді құрайды.
Жоба аясында шамамен 500 жаңа жұмыс орнын ашу көзделіп отыр.
Ең маңызды нәтижелердің бірі – вагондарға қажетті құрамдас бөлшектер өндірісін 90%-ға дейін локализациялау мүмкіндігі.
Бұл импорттық компоненттерге тәуелділікті төмендетіп, вагон жасаудағы ел ішінде қалыптасатын қосылған құнды арттыруға мүмкіндік береді.
Семей мен Екібастұзда өндіріс кеңейіп жатыр
Семей машина жасау зауыты 2025 жылдан бастап жылына 600 жартылай вагон шығаратын өндірісті іске қосты.
Ал Екібастұзда Railways Systems KZ холдингінің теміржол кластері жұмыс істейді.
Кластер «Проммашкомплект» теміржол дөңгелектерін шығаратын зауытымен қатар дамып келеді. Мұндай өндірістік шоғырлану кәсіпорындар арасындағы логистиканы оңтайландырып, жоғары технологиялық өнім шығару мүмкіндігін кеңейтеді.
Қазақстанда теміржол компоненттерін өндіруге бағытталған басқа жобалар да жүзеге асырылуда.
«Востокмашзавод» пен «Format Mach Company» сапалы құйма өндірісін кеңейту үшін автоматты қалыптау желілерін енгізіп жатыр. «Railcast Systems» соғу-бандаж кешенін құру жобасын жүзеге асыруда.
Бұл Қазақстан экономикасына не береді
Теміржол машина жасаудың өсуі бірден бірнеше экономикалық міндетті шешеді.
Біріншіден, Қазақстан теміржол саласына қажетті техниканы ел ішінде көбірек шығара алады. Бұл импортқа тәуелділікті төмендетіп, ірі инфрақұрылымдық жобалардағы қазақстандық қамтуды арттырады.
Екіншіден, өндірістің 104,5 млрд теңгеден 734 млрд теңгеге дейін өсуі сектордың машина жасаудағы салмағын күшейтіп отыр. Қазір оның үлесі саланың жалпы өндірісінің 13%-ына жеткен.
Үшіншіден, компоненттер өндірісінің дамуы қарапайым құрастырудан толыққанды өнеркәсіптік тізбек қалыптастыруға мүмкіндік береді. Атырауда жоспарланған 90%-дық локализация осы бағыттағы маңызды көрсеткіштердің бірі болмақ.
Ал өндіріс көлемі ұлғайған сайын Қазақстанның ішкі нарықты қамтамасыз етумен қатар, теміржол техникасы мен компоненттерін экспорттау мүмкіндігі де кеңейеді.
