Жаңа талапқа санаулы күн қалды. 2026 жылғы 1 қыркүйектен бастап Қазақстанда міндетті цифрлық таңбалау бөтелкедегі сыра мен сыра сусындарына да қолданылады, ал бөлшек саудада өнім сатылған кезде Data Matrix коды сканерленуі тиіс, деп хабарлайды DKNews.kz.
Жаңа талаптар туралы «Бизнес және салықтар» жобасының кезекті кездесуінде ШҚО бойынша Мемлекеттік кірістер департаментінің акциздерді әкімшілендіру бөлімінің бас маманы Роза Улыкпанова айтып берді.
1 қыркүйектен бастап Data Matrix бөтелкедегі сыраға енгізіледі
Сыраны міндетті таңбалау Қазақстанда кезең-кезеңімен енгізіліп жатыр.
2026 жылғы 1 ақпаннан бастап кегтердегі сыра таңбалана бастады. Келесі кезең 1 қыркүйекте іске қосылып, талап бөтелкедегі өнімдерге таралады.
Ал 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап банкідегі сыра мен сыра сусындары таңбаланады. Соңғы кезеңде жүйе тауар қозғалысын толық қадағалауға көшуі тиіс.
«Таңбалау бизнес жаңа талаптарға дайындалуы үшін кезең-кезеңімен енгізіліп отыр. Әр кезеңде цифрлық кодқа (таңбалауға) ие болуы тиіс өнімдер тізімі кеңейеді, ал 2027 жылдан бастап жүйе тауардың қозғалысын толық қадағалауды қамтамасыз етуі тиіс», — деп түсіндірді Роза Улыкпанова.
Бизнес үшін қазір басты мерзім — 1 қыркүйек. Осы күннен бастап өндірушілер, импорттаушылар мен дүкендер бөтелкедегі таңбаланған өніммен жаңа тәртіп бойынша жұмыс істейді.
Өндіруші кодты алып, оны өнімге жапсыруы керек
Жаңа талаптардың негізгі бөлігі өндірушілер мен импорттаушыларға жүктеледі.
Олар таңбалау жүйесінде тіркеліп, өнім туралы мәліметтерді енгізуі, Data Matrix кодтарына тапсырыс беруі, оларды қаптамаға немесе ыдысқа жапсыруы және тиісті есепті қалыптастыруы қажет.
Data Matrix әр өнімнің цифрлық сәйкестендіргішіне айналады.
Осы код арқылы жүйе тауардың айналымдағы қозғалысын тіркей алады.
Дүкендер үшін талап жеңілірек
Бөлшек саудаға қойылатын талаптар өндірушілермен салыстырғанда қарапайым.
Бейімделу кезеңінде дүкен жеткізушіден таңбаланған сыраны қабылдаған кезде таңбалау жүйесінде тауарды беру туралы бөлек электрондық растау жасауы қажет емес.
Бірақ сатып алушыға сату кезінде Data Matrix кодын міндетті түрде сканерлеу керек.
Осыдан кейін ақпарат жүйеге жіберіліп, өнім айналымнан шығарылады.
Яғни дүкен иесіне кодтарды өзі қалыптастырудың қажеті жоқ. Оның негізгі міндеті — кассадағы жабдық пен жұмыс процесінің таңбаланған өнімді сатуға дайын болуын қамтамасыз ету.
Толық қадағалау 2027 жылдан басталады
Ең үлкен өзгеріс соңғы кезеңде болады.
2027 жылғы 1 қаңтардан бастап банкідегі сыраны таңбалау енгізіліп, жүйе өнімнің қозғалысын толық қадағалауға көшуі тиіс.
Бұл жерде әңгіме тауарда цифрлық кодтың жай ғана болуы туралы емес. Жүйе өнімнің айналым тізбегі бойынша қозғалысын бақылауға мүмкіндік беруі керек.
Бизнес үшін бұл өндіруші, жеткізуші және бөлшек сауда өкілі арасындағы міндеттердің нақты бөлінуін одан әрі күшейтеді.
Кәсіпкерлер бұл жүйені темекі өнімдерінен біледі
Көптеген дүкен үшін технология мүлдем жаңа болмайды.
Роза Улыкпанованың айтуынша, сыраны таңбалау жүйесі қазір жұмыс істеп тұрған темекі өнімдерін таңбалау жүйесіне ұқсас құрылған.
Сондықтан таңбаланған темекі өнімдерін сатып жүрген кәсіпкерлер Data Matrix-пен жұмыс істеудің негізгі қағидаларын біледі.
Сыра сатылған кезде де код сканерленіп, өнім айналымнан шығарылады.
«Кәсіпкерлер заңнамада не өзгеретінін ғана емес, өз жұмысында қандай нақты әрекеттер жасауы керектігін де түсінуі маңызды. Әсіресе өндіруші, жеткізуші және бөлшек сауда өкілі арасындағы міндеттерді нақты ажырату қажет», — деп атап өтті ШҚО Кәсіпкерлер палатасы директорының құқықтық мәселелер жөніндегі орынбасары Айжан Жангирханова.
Бөтелкедегі сыра үшін негізгі күн — 1 қыркүйек
Бөлшек сауда үшін жаңа кезең дүкеннің цифрлық кодтарды өзі жасауы керек дегенді білдірмейді. Бұл міндет өндірушілер мен импорттаушыларға жүктелген.
Сатушының міндеті кассада басталады: Data Matrix кодын сканерлеп, өнімді айналымнан шығару.
Сондықтан 1 қыркүйекке дейін кәсіпкерлер үшін ең өзекті мәселе — кімнің қандай әрекетке жауапты екенін нақты түсіну.
Бұған дейін біз темекі өнімдерін цифрлық таңбалау жүйесі және кәсіпкерлерге қойылатын талаптар туралы жазған едік. Енді осыған ұқсас қағида сыра нарығына да кезең-кезеңімен енгізіліп жатыр: 1 қыркүйектен бастап бөтелкедегі өнімдерге кезек келеді, ал 2027 жылы жүйе толық қадағалауға көшуі тиіс.
