Инфрақұрылымға 13 трлн теңге бағытталады. Қазақстанда Президенттің 2024 және 2025 жылдардағы Жолдауларын іске асыру аясында коммуналдық желілерден салық жүйесіне дейінгі бірнеше ірі бағыт қатар жаңарып жатыр. Ең ауқымды қаржылық бағдарлама энергетика мен коммуналдық секторға тиесілі, деп хабарлайды DKNews.kz.
Үкімет жариялаған Жолдауларды іске асырудың негізгі нәтижелерінде 2024–2025 жылдарға арналған жалпыұлттық жоспарларға 180 іс-шара енгізілгені көрсетілген. Бір бөлігі аяқталды, қалғаны белгіленген мерзімдер бойынша жүзеге асырылып жатыр.
13 трлн теңгенің 6,8 трлн теңгесі коммуналдық секторға кетеді
Реформалардың ең ірі қаржылық бөлігі жылу, су, электр және басқа инженерлік желілерге қатысты.
2024 жылғы желтоқсанда қабылданған «Энергетикалық және коммуналдық секторларды жаңғырту» ұлттық жобасы 200-ден астам инфрақұрылымдық кәсіпорынды қамтиды. 2025–2029 жылдарға 13 трлн теңге инвестиция қарастырылған.
Оның ішінде:
- 6,8 трлн теңге коммуналдық секторға бағытталады;
- 6,2 трлн теңге энергетикаға жұмсалады;
- желілердің тозуын 40%-ға дейін төмендету көзделген;
- апаттар санын 20%-ға қысқарту межеленген.
Бұл ақша бір реттік жөндеуге емес, бірнеше жылға созылатын инфрақұрылымдық жаңғыртуға бағытталып отыр.
2026 жылы 12 мың шақырым желі жаңартылмақ
Алғашқы нәтижелер 2025 жылы көрінді. Сол жылы инфрақұрылымды жаңғыртуға 547 млрд теңге бағытталып, 6,6 мың шақырым инженерлік желі жөнделді.
Сегіз коммуналдық кәсіпорын «қызыл аймақтан» шығарылды.
2026 жылы қаржыландыру екі есеге, 1,1 трлн теңгеге дейін өсті. Енді 12 мың шақырым желіні жаңарту және тағы сегіз кәсіпорынды жоғары тозу аймағынан шығару жоспарланған.
Бұл қарқынның айырмасы айқын: бір жыл ішінде жаңартылатын желілердің жоспарланған ұзындығы 6,6 мыңнан 12 мың шақырымға дейін өсіп отыр.
DKNews.kz бұған дейін де 13 трлн теңгелік коммуналдық жаңғырту бағдарламасының қалай іске асырылып жатқанын жазған. 2026 жылдың өзінде бағдарламаға 1,1 трлн теңге бағыттап, 12 мың шақырым желіні жаңарту көзделген.
Smart Turmys коммуналдық инфрақұрылымды цифрлық бақылауға алады
Жаңғырту тек құбырлар мен электр желілерін ауыстырумен шектелмейді.
Smart Turmys коммуналдық инфрақұрылымды бақылаудың бірыңғай цифрлық платформасы ретінде іске қосылмақ. Үкіметтің жоспары жөндеу жұмыстарын ұзақмерзімді цифрлық мониторингпен байланыстыруға бағытталған.
Бұл инфрақұрылымдық саясаттың тәсілін өзгертеді: жүйе апат болғаннан кейін жөндеуге емес, желілердің жағдайын тұрақты бақылауға көбірек сүйенуі тиіс.
Салық есептілігі 30%-ға қысқарды
Бизнеске тікелей әсер ететін екінші үлкен өзгеріс — жаңа Салық кодексі.
2026 жылғы 1 қаңтардан бастап күшіне енген кодекс салық есептілігінің көлемін 30%-ға, салықтар санын 20%-ға қысқартты. Салықтық жеңілдіктер оңтайландырылып, сараланған мөлшерлемелер енгізілді. Бұл көрсеткіштерді Ұлттық экономика министрлігі де жаңа Салық кодексіне арналған түсіндірмесінде растады.
Мұндағы бизнес үшін негізгі өзгеріс тек есептердің азаюында емес. Салықтық әкімшілендірудің өзі деректерге негізделген цифрлық модельге көшіп жатыр.
Smart Data Finance салықтық бақылауды өзгертеді
Smart Data Finance мемлекеттік ақпараттық жүйелердегі мәліметтерді біріктіріп, салық міндеттемелерін есептеу мен тәуекелдерді анықтауға пайдаланылатын цифрлық база қалыптастырады.
Бұл модельдің практикалық салдары кәсіпкерлер үшін маңызды: мемлекеттік органдар салық төлеушінің жеке есептілігімен ғана шектелмей, бірнеше цифрлық жүйедегі мәліметтерді салыстыру мүмкіндігіне ие болады.
DKNews.kz бұған дейін жаңа Салық кодексі мен Smart Data Finance бизнеске қалай әсер ететінін талдаған еді. Материалда салық жүйелерінің бизнес қолданатын сервистермен интеграциясы да қарастырылған.
Квазимемлекеттік холдингтерге бақылау күшейді
Жаңа Бюджет кодексі мемлекеттік шығындарды жоспарлаумен қатар квазимемлекеттік сектордың қаржысына қойылатын талаптарды да күшейтті.
Холдингтер үшін сыртқы қарыз алу лимиттері мен дивидендтік төлемдер қағидалары белгіленді. Олардың даму жоспарларын Парламент республикалық бюджетпен бір мезгілде қарайды.
«Самұрық-Қазына» мен «Бәйтерекке» Ұлттық даму жоспары және Инвестициялық саясат тұжырымдамасына сәйкес инвестициялық міндеттер жүктелген.
«Бәйтеректің» рөлі де кеңейіп келеді. Холдинг ірі инфрақұрылымдық, индустриялық және экспорттық жобаларды қаржыландыру мен сүйемелдеуге көбірек қатыспақ.
Қазақстан цифрлық экономикаға ортақ ереже енгізді
Экономикалық реформалардың тағы бір ірі бағыты жекелеген мемлекеттік қызметтерді цифрландырудан бүкіл цифрлық ортаға ортақ құқықтық база құруға ауысты.
2026 жылғы 9 қаңтарда Қазақстанның Цифрлық кодексі қабылданды. Ол 12 шілдеден бастап ресми түрде күшіне енді. Цифрлық даму саласындағы мемлекеттік органның түсіндіруінше, кодекс адамның цифрлық құқықтарын заңнамалық деңгейде бекітіп, жасанды интеллект пен цифрлық технологияларға арналған жүйелі құқықтық негіз қалыптастырады.
Құжат платформалық экономика, үлкен деректерді пайдалану, цифрлық трансформация және жасанды интеллект технологияларын қолдану мәселелерін қамтиды.
Яғни бизнес үшін цифрлық орта тек технологиялық құрал емес, жеке құқықтары мен міндеттері бар реттелетін экономикалық кеңістікке айналып келеді.
Дербес деректерге талап та күшейді
Цифрлық экономиканың кеңеюі ақпараттық қауіпсіздікке қойылатын талаптарды қатар күшейтіп отыр.
Дербес деректерді өңдеуге келісім беру және оны қайтарып алу тәртібі нақтыланды. Цифрлық кодекс деректердің құқықтық мәртебесін де жүйелейді.
Бұл өзгерістер азаматтарға тікелей қатысты. Мемлекеттік және коммерциялық цифрлық сервистер көбейген сайын адамның өз деректерін кім, қандай мақсатта және қанша уақыт пайдаланатынын бақылау мәселесі күшейеді.
2027 жылға қарай МӘМС моделінде өзгеріс болады
Әлеуметтік реформалардың ірі бағыттарының бірі міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жүйесіне қатысты.
2025 жылғы 14 шілдеде қабылданған заң 2027 жылға қарай денсаулық сақтауды қаржыландыруда сақтандыру моделінің рөлін арттыруға негіз қалады.
Құжат әлеуметтік осал топтарды жергілікті бюджеттер арқылы қолдауды, төлемдерде үзіліс болған жағдайда сақтандырылған мәртебесін алты ай сақтауды, жарналар базасын кеңейтуді және мемлекеттік бақылауды күшейтуді қарастырады.
Мемлекеттік көмекті цифрландыру бағытында eGov Mobile қосымшасында «Әлеуметтік әмиян» іске қосылған.
Жұмысшы мамандықтар білім жүйесінің басымдығына айналды
Білім беру жүйесінде еңбек нарығына қажетті кадрларды даярлау бағыты күшейтіліп жатыр.
2023–2029 жылдарға арналған білім беруді дамыту тұжырымдамасына WorldSkills стандарттарын енгізу, техникалық және кәсіптік білімді жоғары біліммен сабақтастыру және білім беру-өндірістік кластерлерін дамыту кірді.
2025 жылдың Жұмысшы мамандықтар жылы болып жариялануы бұл жұмысты жеке мемлекеттік бағытқа шығарды. Жұмыс берушілерді кадр даярлауға тарту да осы модельдің бөлігі.
Нәтижесінде колледждер мен кәсіпорындардың байланысы кадр санынан гөрі олардың нарықтағы нақты қажеттілікке сәйкестігіне қарай күшеюі тиіс.
Инвестициялық саясат капиталдың сапасына бет бұрды
Қазақстанның инвестициялық саясаты да тек қанша ақша тартылғанын есептеуден жобалардың құрылымына көбірек мән беруге көшіп жатыр.
2030 жылға дейінгі инвестициялық саясат тұжырымдамасында қосылған құны жоғары өндірістерге басымдық беру көзделген.
Kazakh Invest-тің шетелдегі желісі кеңейтіліп, «Бәйтерек» жанынан Инвестициялық кеңес құрылды. Kazakhstan Investment House инвесторларды «бір терезе» қағидаты бойынша сүйемелдеуге арналған.
Мұндағы есеп инвесторды алғашқы өтініштен бастап нақты жобаны іске асыру кезеңіне дейін алып жүруге жасалған.
АӨК-дегі ғылыми әзірлемелердің үлесі 40%-ға жетуі тиіс
Технологиялық жаңғырту ауыл шаруашылығына да таралады.
2029 жылға дейінгі аграрлық ғылымды дамыту жол картасында цифрлық технологияларды енгізу, ғылыми ұйымдардың материалдық базасын жаңарту және зерттеулерді бизнестің нақты сұранысына жақындату көзделген.
Мақсатты көрсеткіштердің бірі — агроөнеркәсіптік кешенде ғылыми әзірлемелерді практикаға енгізу үлесін 40%-ға дейін жеткізу.
Бұл жағдайда аграрлық ғылымның нәтижесі тек зерттеу санымен емес, фермерлер мен кәсіпорындар қолданатын технологиялармен өлшенбек.
Құрылыс саласы да жаңа кодекске көшті
2026 жылғы 9 қаңтарда Мемлекет басшысы Құрылыс кодексіне қол қойды.
Жаңа кодекс туралы ресми түсіндірмеде оның құрылыс нысандарының қауіпсіздігі мен сапасын арттыруға, рәсімдерді жеңілдетуге және цифрлық технологияларды кеңінен енгізуге бағытталғаны көрсетілген.
Нәтижесінде Президенттің екі Жолдауынан туындайтын өзгерістер бір мезгілде мемлекеттік қаржыға, салыққа, коммуналдық желілерге, цифрлық экономикаға, инвестицияға, медицина мен білімге таралып отыр.
Ал ең ірі сан әзірге инфрақұрылымда: 2025–2029 жылдары энергетикалық және коммуналдық секторларға 13 трлн теңге қарастырылған, 2026 жылдың өзінде 12 мың шақырым инженерлік желіні жаңарту жоспарда тұр.
Бірнеше апта бұрын біз өңірлерде 13 трлн теңгелік коммуналдық жаңғырту бағдарламасының орындалуы неге әркелкі жүріп жатқанын жазған едік: кей өңірлерде келісімшарт жасау қарқыны бағдарламаның әлсіз тұсына айналған.
