Айыппұлдар тағы қымбаттайды. Қазақстанда 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап АЕК-ті қазіргі 4 325 теңгеден 4 693 теңгеге дейін көтеру ұсынылды. Бұл айыппұлдардың, мемлекеттік баждардың және бірқатар басқа төлемдердің көлеміне тікелей әсер етеді, деп хабарлайды DKNews.kz.
Жаңа көрсеткіштер 31 тамызда жарияланған 2027–2029 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы заң жобасында көрсетілген. Әзірге бұл жоба ғана, яғни түпкілікті бекітілген заң емес: құжат заңнамалық рәсімдерден өтуі тиіс.
АЕК 368 теңгеге өсіп, айыппұлдарды бірге көтереді
2026 жылы айлық есептік көрсеткіш 4 325 теңге. Келесі жылға арналған бюджет жобасында оны 4 693 теңге деңгейінде белгілеу ұсынылған.
Өсім 368 теңге немесе шамамен 8,5% болады.
Бір қарағанда айырмашылық аса үлкен емес. Бірақ Қазақстанда АЕК айыппұлдарды, жекелеген салықтарды, мемлекеттік баждарды, әлеуметтік төлемдерді және басқа да міндетті төлемдерді есептеу үшін қолданылады.
Сондықтан заңда АЕК санымен көрсетілген кез келген төлемнің теңгемен есептелетін сомасы автоматты түрде өзгереді.
Мәселен, егер айыппұл мөлшері АЕК-пен белгіленсе, жаңа көрсеткіш бойынша:
- 1 АЕК — 4 693 теңге, қазір 4 325 теңге;
- 5 АЕК — 23 465 теңге, қазір 21 625 теңге;
- 10 АЕК — 46 930 теңге, қазір 43 250 теңге;
- 20 АЕК — 93 860 теңге, қазір 86 500 теңге;
- 50 АЕК — 234 650 теңге, қазір 216 250 теңге;
- 100 АЕК — 469 300 теңге, қазір 432 500 теңге.
Яғни санкция көлемі өзгермей, 100 АЕК болып қалса, мұндай айыппұл бірден 36 800 теңгеге қымбаттайды.
Бұл жүйенің қалай жұмыс істейтінін қазіргі жол қозғалысы айыппұлдарынан да көруге болады. Бұған дейін біз электросамокаттарға қатысты кейбір құқық бұзушылықтар үшін 2 АЕК көлемінде айыппұл қарастырылғанын жазған едік — биыл бұл 8 650 теңге. Электросамокаттарға қатысты жаңа ережелер туралы материалымызда АЕК-тің өзгеруі айыппұл сомасына қалай тікелей әсер ететінін түсіндіргенбіз.
Ең төменгі зейнетақыны 74 919 теңгеге көтеру ұсынылды
АЕК-пен бірге әлеуметтік көрсеткіштер де өзгереді.
2027 жылғы 1 қаңтардан бастап:
- ең төменгі мемлекеттік базалық зейнетақы төлемін — 38 622 теңге;
- ең төменгі зейнетақыны — 74 919 теңге;
- ең төменгі күнкөріс деңгейін — 55 173 теңге ету ұсынылып отыр.
Қазір ең төменгі базалық зейнетақы төлемі 35 596 теңге, ең төменгі зейнетақы 69 049 теңге, ал ең төменгі күнкөріс деңгейі 50 851 теңге.
Осылайша, ұсынылған көрсеткіштер қабылданса, ең төменгі зейнетақы 5 870 теңгеге, ал ең төменгі базалық төлем 3 026 теңгеге өседі.
Ең төменгі күнкөріс деңгейі 4 322 теңгеге артады.
Үш көрсеткіштің де өсімі шамамен 8,5%.
Ал ең төменгі жалақы 85 мың теңге болып қалады
Бюджет жобасындағы ең назар аударарлық тұстардың бірі осы.
АЕК, күнкөріс минимумы және зейнетақы көрсеткіштері өссе де, ең төменгі жалақыны көтеру ұсынылмаған.
Ол бұрынғыдай 85 000 теңге деңгейінде қалады.
2026 жылы да ең төменгі жалақы дәл осы мөлшерде.
Яғни бір жағынан айыппұлдар мен көптеген төлемдерді есептейтін көрсеткіш шамамен 8,5%-ға өседі, әлеуметтік минимумдар да көтеріледі, ал ең төменгі жалақы өзгеріссіз қалады.
Ең төменгі жалақы алатын қызметкер үшін бұл айырмашылық әсіресе сезіледі: жалақы 85 мың теңге деңгейінде қалуы мүмкін, ал үкіметтің болжамы бойынша 2027 жылы Қазақстандағы инфляция 7,5–9,5% аралығында болады.
Ең жоғары базалық зейнетақы да өзгереді
Жобада тағы бір маңызды өзгеріс бар.
Базалық зейнетақы мөлшері адамның зейнетақы жүйесіне қатысу өтіліне және ең төменгі күнкөріс деңгейіне байланысты есептеледі.
2027 жылғы 1 қаңтардан бастап қажетті еңбек өтілі болған жағдайда ең жоғары базалық зейнетақы ең төменгі күнкөріс деңгейінің 120%-ына дейін жетуі тиіс. Қазір жоғарғы шек 118%. Бұл норма Әлеуметтік кодексте көзделген.
Сондықтан күнкөріс минимумының 55 173 теңгеге дейін көтерілуі тек ең төменгі төлемге ғана емес, базалық зейнетақының ең жоғары шегіне де әсер етеді.
Бір көрсеткіш бірнеше есептеу формуласына қатар ықпал етеді.
Жаңа сандар неге дәл қазір жарияланды
Үкімет 2027–2029 жылдарға арналған әлеуметтік-экономикалық даму болжамын және республикалық бюджет жобасын мақұлдады.
Келесі жылы республикалық бюджет шығыстары 30,2 трлн теңге көлемінде жоспарланып отыр. Оның 10,5 трлн теңгесі әлеуметтік салаға бағытталмақ.
Бұған дейін біз Қазақстанның 2027 жылға арналған бюджетінің негізгі параметрлерін талдаған едік: мемлекеттік шығындар шамамен 2,5 трлн теңгеге ұлғаяды, ал барлық шығынның үштен бірінен астамы әлеуметтік салаға бағытталады.
31 тамызда қарапайым азамат үшін бюджеттегі триллиондардан әлдеқайда түсінікті нақты көрсеткіштер жарияланды: АЕК, зейнетақы және ең төменгі күнкөріс деңгейі қанша болуы мүмкін екені белгілі болды.
4 693 теңге қашан ресми АЕК болады
Әзірге 4 693 теңгені түпкілікті бекітілген АЕК деп есептеуге болмайды.
Бұл — республикалық бюджет туралы заң жобасындағы көрсеткіш. Үкімет құжаттың негізгі параметрлерін мақұлдады, енді заң жобасы белгіленген тәртіппен қаралуы керек.
Қазіргі 4 325 теңгелік АЕК 2026–2028 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы заңмен белгіленген.
Сондықтан жаңа бюджет күшіне енгенге дейін барлық айыппұлдар мен төлемдер 4 325 теңге мөлшеріндегі АЕК бойынша есептеле береді.
Егер ұсынылған көрсеткіштер заңның түпкілікті нұсқасында сақталса, 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап есептеу базасы 4 693 теңгеге өзгереді.
Бұған дейін біз 2026 жылы АЕК өскеннен кейін Қазақстанда не өзгергенін егжей-тегжейлі жазған едік. Бір ғана есептік көрсеткіштің айыппұлдарға, мемлекеттік баждарға, салықтарға және әлеуметтік төлемдерге қалай әсер ететінін сол материалда түсіндірдік. Енді Қазақстан АЕК-тің келесі, шамамен 8,5%-дық өсіміне дайындалып жатыр.
