Егістікті биологиялық қорғау жеделдеді.
Қазақстанда жасалған BioDrop технологиясы қолмен 1–1,5 сағатқа созылатын жұмысты небәрі 10–15 минутта орындауға мүмкіндік береді, деп хабарлайды DKNews.kz.
Технологияны Ж. Жиембаев атындағы Қазақ өсімдік қорғау және карантин ғылыми-зерттеу институтының ғалымдары әзірледі. Жүйе энтомофагтарды, яғни ауыл шаруашылығы зиянкестерінің табиғи жауларын егістікке автоматты түрде таратуға арналған.
Қол еңбегінің орнына дрон мен биокапсула
BioDrop кешеніне ұшқышсыз ұшу аппараты, арнайы таратқыш құрылғы және биологиялық ыдырайтын шар тәрізді капсулалар кіреді.
Капсулалардың ішінде зиянкестермен биологиялық жолмен күресетін энтомофагтар орналастырылады. Технологияда, атап айтқанда, Trichogramma spp. және Habrobracon hebetor өкілдері пайдаланылады.
Капсулалар дронға тиелгеннен кейін аппарат алдын ала белгіленген бағытпен ұшып, оларды егістікке автоматты түрде таратады. Жерге түскен капсулалардан энтомофагтар біртіндеп шығып, зиянкестерді іздеп, жоя бастайды.
Капсулалардың шар пішіні де технологиялық талаптарға сай жасалған. Ғалымдар дозалау механизмінің жұмысын және биологиялық материалдың тіршілік қабілетін сақтау қажеттігін ескерген.
BioDrop тиімділігі 81–83%-ға жетті
Технологияның басты артықшылығы тек жылдамдықпен шектелмейді.
Далалық сынақтар кезінде энтомофагтар таратылғаннан кейінгі 14-тәулікте дәстүрлі қол әдісінің биологиялық тиімділігі орта есеппен 70–73% болған.
BioDrop қолданылған жағдайда бұл көрсеткіш 81–83%-ға дейін жеткен.
Яғни жаңа технология биологиялық қорғау тиімділігін дәстүрлі тәсілмен салыстырғанда орта есеппен 10–11 пайыздық тармаққа арттырған.
Бұл нәтиже автоматтандырудың жұмыс уақытын қысқартумен қатар, өсімдіктерді биологиялық қорғаудың нәтижелілігіне де әсер ететінін көрсетеді.
1,5 сағаттық жұмыс 10–15 минутқа қысқарды
Уақыт бойынша айырмашылық одан да айқын.
Зерттеу жүргізілген аумақта энтомофагтарды қолмен тарату шамамен 1–1,5 сағат уақыт алған. Ал дрон дәл сондай көлемдегі жұмысты жабдықты дайындауды қоса есептегенде 10–15 минутта орындаған.
Әзірлеушілердің дерегінше, BioDrop мұндай жұмыстарды 4–6 есе жылдамдатуға мүмкіндік береді.
Бұл әсіресе аумағы үлкен егістіктерде және жетуі қиын учаскелерде маңызды. Дрон бір маршрутпен жүріп, биологиялық материалды алдын ала белгіленген аумаққа дәл тарата алады.
Технология төрт шаруашылықта қолданылып жатыр
BioDrop әзірге тек тәжірибелік жоба деңгейінде қалған жоқ.
Технология қазірдің өзінде төрт шаруашылыққа енгізіліп, іс жүзінде қолданылып жатыр. Бұл оның зертханалық сынақтан нақты егістік жағдайындағы пайдалануға өткенін көрсетеді.
Алдағы уақытта әзірлемені дәлме-дәл егіншілік жүйелерінде және фитосанитарлық мониторинг технологияларымен бірге қолдану көзделіп отыр.
Энтомофагтарды пайдалану химиялық препараттарға балама болатын биологиялық қорғау тәсілдерін кеңейтуге мүмкіндік береді. Ал оларды дрон арқылы автоматты тарату мұндай өңдеуді үлкен аумақта қысқа мерзімде жүргізуге жағдай жасайды.
BioDrop сынақтарындағы негізгі нәтиже нақты сандармен көрінеді: биологиялық тиімділік 81–83%-ға дейін жетіп, 1–1,5 сағаттық жұмыс 10–15 минутқа қысқарған.
