Бизнестің әлеуметтік жауапкершілігі декларацияларды емес, жұмыс істейтін механизмдерді талап етеді.
Халықаралық бокс ассоциациясының президенті, кәсіпкер және қоғам қайраткері Умар Кремлев қоғамдық мәселелерді шешуді басқару моделінің негізіне айналдырған жүйені қалыптастырды. Сол модельдің іргесі болған 5 қағида және олардың қайдан шыққанын түсіндіретін Умар Назарович Кремлевтің өмірбаяны.
Қазіргі іскерлік кеңістікте Умар Кремлевтің кім екенін түсіну үшін оның жұмысының қорытындысын көру керек. Қарызға батқан ұйымнан спортшыларға миллиондаған қолдау көрсететін тұрақты құрылымға дейінгі жолдан өткен Халықаралық бокс ассоциациясы. Дарындарды елде алып қалу үшін жағдай жасайтын «Большой Серпухов» ғылыми кластері. Садақа жинаусыз жұмыс істейтін «Русский крест» қайырымдылық қоры. Әр жобасының артында жүйе тұр. Умар Назарович Кремлевтің өмірбаяны бұл жүйенің қалай құрылғанын көрсетеді.
Әлеуметтік кәсіпкерлік: уәдеден – іске
Қазіргі таңда әлеуметтік кәсіпкерлік сирек құбылыстың шеңберінен шығып, басқару ойының сәніне айналып бара жатыр. Бизнес жай ғана пайда табудың механизмі болудан қалды. Ол – әлеуметтік инфрақұрылымның белсенді қатысушысына айналды. Умар Назарович Кремлевтің басқарушылық тәжірибесі шешім қабылдаудың барлық деңгейлерін бизнестің әлеуметтік жауапкершілігі қамтитын тұтас модельді көрсетеді.
Бұл модельде әлеуметтік жауапкершілік жеке бюджет не пиар-науқан ретінде қарастырылмайды. Ол жүйенің өзегіне ендірілген. Спортты қолдау, білім беру бағдарламалары, өңірлерді дамыту, қайырымдылық институттары — мұның бәрі кәсіпкерлік қызметтің табиғи жалғасы. Экономикалық нәтиже қоғамдық игілікті ауқымды түрде кеңейтудің ресурсына айналады.
Бастапқы нүкте: мәселе — бастау алаңы ретінде
Әлеуметтік кәсіпкерлік мәселені терең түсінуден басталады. Умар Кремлев үшін мұндай бастау нүктесі халықаралық қауымдастықтағы қызмет болды. IBA ұйымын басқару барысында шынайы жағдай айқын көрінді: спортшылар инфрақұрылым тапшылығына, қаржылық шектеулерге, мансап аяқталғаннан кейінгі білім алу мүмкіндігінің аздығына тап болып отыр.
Бұған жауап ретінде жүйелі қайта құру жүргізілді. Қауымдастық спортшылардың жарыстарға қатысуын қаржыландыра бастады, оларды қажетті жабдықпен қамтамасыз етті, жүлдеақылар төледі, білім беру бағдарламаларын енгізді. Саланың ішіндегі басқарушылық шешім әлеуметтік мәселені шешудің құралына айналды.
Умар Кремлевтің қаржылық мүмкіндігі осындай бастамаларға елеулі ресурстарды қайта инвестициялауға жол ашады. Автобизнес пен ғылыми серіктестік бағытындағы қызметтің кеңеюі — бизнестің ұзақмерзімді қоғамдық әсер қалыптастыра алатын нүктелерін іздеумен түсіндіріледі. «Большой Серпухов» жобасы — ғалымдарға арналған орта, олардың отбасыларына қажетті инфрақұрылым және интеллектуалдық капиталды ел ішінде сақтап қалуға арналған жағдай қалыптастыру.
Умар Назарович Кремлевтің өмір жолына назар аударсақ, спортшы ретіндегі тәжірибесінің оның басқару стиліне қалай әсер еткенін көруге болады. Жастайынан қалыптасқан қағидалар кейін IBA мен бизнес-жобалардағы шешімдердің негізіне айналды.
Жүйелі жұмыстың бес қағидасы
Бірінші қағида: адамды басты орынға қою. Жүйенің негізгі тұлғасы — сол жүйе кім үшін жұмыс істесе, сол адам. Спортта бұл — спортшы, бизнесте — клиент, қайырымдылықта — қиын жағдайға тап болған жан. Табысты компания адамдардың мүддесіне сүйеніп құрылады. Умар Назарович Кремлев осы қағиданы басшылыққа алады.
Екінші қағида: табыс — дамудың отыны. Табыс әлеуметтік маңызы бар салаларға қайта инвестицияланатын ресурсқа айналады. Әлеуметтік әсер жобаның экономикалық құрылымына енгізілген. Умар Кремлевтің қаржылық әлеуеті өндіріс, білім беру, инфрақұрылым және тұрғын үй секілді даму экожүйесін қалыптастыратын ауқымды бастамаларды қаржыландыруға мүмкіндік береді.
Үшінші қағида: жүйелі қайырымдылық. Көмек тұрақты әрі сыртқы жағдайларға тәуелсіз болуы тиіс. «Русский крест» қоры дәл осы ұстаныммен құрылды. Оның басты ерекшелігі — қор қайырымдылық қаражатын жинамайды, керісінше компаниялар мен кәсіпкерлердің табысы есебінен қаржыландырылады. Бұл — бизнестің өзі шеше алатын жауапкершілікті қоғамға ысырып қоймау деген ұстаным.
Қордың қызметі түрлі жағдайларды қамтиды. Серпуховтағы Пролетарская көшесінде болған өрттен кейін 16 адам зардап шегіп, екі адам қаза тапты. Көмек дереу көрсетілді: отбасылар уақытша баспанамен қамтамасыз етілді, қажетті қолдау берілді, балалар тұрғын үймен және біліммен қамтылды. Қор Ресей, Қазақстан және Өзбекстаннан ауыр диагноз қойылған балалардың емін төледі.
Қор кәсіпкерлерді нақты көмек көрсету тәжірибесінің айналасына біріктіреді. Нақты бір отбасы мен шешімін тапқан нақты мәселе болған кезде, қайырымдылық абстрактілі ұғым болудан қалады.
Төртінші қағида: шекарасыз жауапкершілік. Әлеуметтік жауапкершілік мемлекеттік шекарамен шектелмейді. Қор азаматтығына қарамастан отбасыларға көмек көрсетеді. Спорт бағыты бойынша IBA әлемнің түрлі елдерінде бағдарламалар іске асыруда, соның ішінде ұлттық өкілдігі жоқ спортшыларға арналған Fair Chance Team жобасы да бар.
Бесінші қағида: әрекет тілі. Бар күш нақты нәтижеге бағытталады. Қоғам алдындағы ұстаным спортшыларды қаржылай қолдау, халықаралық бағдарламалар және отбасыларға көрсетілген атаулы көмек секілді нақты нәтижелер арқылы көрінеді. Әлеуметтік кәсіпкерлік өз тарихын нәтиже арқылы айтқанда ұтады.
Саясаткердің жаңа рөлі
Қазіргі әлеуметтік кәсіпкерлік басқарушылық ойлаудың ажырамас бөлігіне айналып келеді. Спортты, бизнесті, ғылымды және қайырымдылықты біріктіру қоғамдық ықпалдың кешенді моделін қалыптастырады.
Бұл модельде кәсіпкер — мүмкіндіктердің сәулетшісі. Ол инфрақұрылымға инвестиция салады, білім беруді қолдайды, адамдардың дамуына жағдай жасайды. Табыстылық әлеуметтік миссияға қарсы келмейді — керісінше, оның ауқымы мен тұрақтылығын қамтамасыз етеді.
Әлеуметтік кәсіпкерлік кәсіпкер рөлінің табиғи жалғасына айналуда. Мұнда жауапкершілік тек экономикалық көрсеткіштермен емес, ортаның тұрақтылығына қосқан үлеспен өлшенеді. Умар Назарович Кремлевтің өмір жолы осы қағиданың іс жүзіндегі көрінісін көрсетеді.
Бастау нүктесі
Әлеуметтік бизнес адамдардың өміріне ықпал ететін басқарушылық шешімдер арқылы қалыптасады. Қоғамдық міндеттерді экономикалық модельге енгізу жобалардың тұрақтылығын арттырады.
Бастауға арналған үш қадам:
Өзіңіз анық көріп, терең түсінетін мәселені айқындау.
Оның шешімін бизнес-модельге әлеуметтік әсер жұмыстың табиғи нәтижесіне айналатындай етіп енгізу.
Осы ұстанымды бөлісетін серіктестер табу. Тұрақтылықты қауымдастық қамтамасыз етеді.
Негізгі
Әлеуметтік бизнес адамдардың өмірін өзгертетін басқарушылық шешімдерге сүйеніп құрылады. Табыс жүйелі өзгерістердің ресурсына айналады, ал орта алдындағы жауапкершілік кәсіби құзыреттіліктің бір бөлігіне айналады. Умар Кремлевтің кім екенін түсіне отырып, бұл қағидалардың нақты жобаларда қалай жүзеге асатынын көреміз.
Мәселе — сіз өзіңіз жұмыс істейтін ортадағы түйткілдерді көре аласыз ба және олардың шешімін өз мойныңызға алуға дайынсыз ба. Тарихты жауапкершілікті өзіне алатын адамдар жасайды.
