Мұнай сервисіне ұзақмерзімді жоспар қажет.
Қазақстандық компанияларға алдағы үш-бес жылда қандай көлемде тапсырыс болатынын білмей тұрып, бұрғылау қондырғыларына, технологиялар мен мамандарға инвестиция салу қиын, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл туралы Атырауда өткен III жыл сайынғы KazDrilling: Upstream of Kazakhstan конференциясында «Атамекен» Ұлттық кәсіпкерлер палатасы Төралқасының төрағасы Қанат Шарлапаев айтты. Ол саланың ендігі міндеті жергілікті қамту үлесін арттырумен шектелмей, Қазақстанда өз инженерлік және технологиялық базасын қалыптастыру екенін атап өтті.
Қазақстандық компаниялар бұрғылау нарығының шамамен 60%-ын алып отыр
Нарықтық бағалауларға сәйкес, Қазақстандағы бұрғылау компанияларының шамамен 60%-ын отандық бизнес құрайды. Қытайлық компаниялардың үлесі — 23%, халықаралық компаниялардың үлесі — 17%.
Алайда нарықтағы жоғары үлестің өзі саланың әрі қарай дамуына кепіл болмайды. Компанияларға жабдықты жаңарту, мамандар даярлау және жаңа технологияларды енгізу үшін бірнеше жылға алдын ала болжанатын тапсырыс көлемі қажет.
Сондықтан мұнай сервисі үшін тек жұмыстың көлемі емес, болашақтағы жүктемені алдын ала түсіну мүмкіндігі де шешуші факторға айналып отыр.
Заманауи бұрғылау қондырғысын сатып алу, қызметкерлерді оқыту және жаңа технологияларды игеру қомақты инвестицияны талап етеді. Ал ұзақмерзімді тапсырыс болмаса, компаниялар мұндай шығындарды кейінге қалдыруы немесе шетелдік технологияларға тәуелді болып қалуы мүмкін.
Геологиялық барлау ондаған салаға тапсырыс береді
Шарлапаев мұнай сервисінің дамуын геологиялық барлау жұмыстарының кеңеюімен тікелей байланыстырды. Әрбір жаңа ұңғыма тек бұрғылау компаниясына ғана емес, тұтас сервистік тізбекке жұмыс береді.
«Геологиялық барлау саласындағы мемлекеттік саясат бір мезгілде мұнай сервисі саласын дамыту саясаты болып табылады. Әрбір жаңа барлау ұңғымасы — тек бұрғылау мердігеріне ғана жұмыс емес. Бұл геология мен геофизика, бұрғылау ерітінділерінің сервисі, цементтеу, каротаж, ұңғымаларды сынау, зертханалық зерттеулер, логистика, машина жасау және ондаған басқа бағыт», — деді Қанат Шарлапаев.
KazDrilling-2026 аясында геология мен кен орындарын игеру, қиын өндірілетін қорлар, мұнай өндіру коэффициентін арттыру, жаңа технологиялар, инвестициялар және мұнай сервисі нарығының болашағы талқыланды.
Конференция Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігі мен «Атамекен» Ұлттық кәсіпкерлер палатасының қолдауымен өтті.
Отандық бизнес үшін геологиялық барлаудың ұлғаюы инженерлік қызметтен бастап зертханалық зерттеу, логистика және жабдық өндірісіне дейін бірнеше салада жаңа тапсырыстар пайда болуы мүмкін деген сөз.
Ескі кен орындарына күрделі технологиялар қажет
Қазақстандық мұнай сервисі үшін тағы бір ұзақмерзімді нарық игеріліп жатқан жетілген кен орындарында қалыптасуы мүмкін.
Мұндай кен орындарында өндіріс көлемін ұстап тұру барған сайын күрделене түседі. Көлденең және көп оқпанды бұрғылау, күрделі ұңғыма траекториялары, өндіруді қарқындату әдістері, цифрлық модельдеу және мұнай бергіштікті арттыру технологиялары қажет.
Бұл жағдай отандық сервистік компанияларға ұзақмерзімді сұраныс қалыптастыруы мүмкін. Бірақ сонымен бірге олардың технологиялық және инженерлік деңгейіне қойылатын талап та өседі.
Шарлапаевтың айтуынша, Қазақстан жергілікті қамтуды тек тауар өндіру немесе физикалық жұмысты орындау деңгейінде қарастырудан біртіндеп арылуы керек.
«Біздің міндетіміз — жекелеген тауарлар өндірісін немесе физикалық жұмыстарды ғана жергіліктендіру емес. Біз құзыреттерді жергіліктендіруіміз керек: инженерлік есептеулерді, ұңғымаларды жобалауды, күрделі бұрғылау операцияларын басқаруды, деректерді интерпретациялауды және технологиялық шешімдерді әзірлеуді. Басқаша айтқанда, жергілікті қамтудан өзіміздің технологиялық және инженерлік базамызды құруға кезең-кезеңімен көшуіміз қажет», — деді «Атамекен» ҰКП Төралқасының төрағасы.
Бұл қазақстандық мердігерлердің жекелеген жұмыстарды орындаумен шектелмей, біртіндеп өздерінің техникалық және инженерлік шешімдерін ұсынатын деңгейге шығуын көздейді.
Үш-бес жылға тапсырыс болмаса, инвестиция тәуекелге айналады
Мұнай сервисі саласында нарықтың болжамдылығы әсіресе маңызды. Себебі бұрғылау жабдықтары мен жаңа технологияларға салынатын инвестиция көлемі үлкен және олардың қайтарымы бірнеше жылға есептеледі.
Шарлапаевтың айтуынша, компания үш-бес жылдан кейін қандай жұмыс көлемі болатынын түсінбесе, жаңа бұрғылау қондырғысын сатып алу, жабдықты жаңарту немесе мамандар даярлау туралы шешім қабылдауы қиын.
Сондықтан саланың тағы бір негізгі қажеттілігі — ұзақмерзімді қаржыландыруға қолжетімділік.
Алдын ала түсінікті тапсырыс портфелі мен ұзақ қаржы құралдары қатар болған жағдайда ғана компаниялар бір келісімшарттан екіншісіне тәуелді болмай, технологиялық жаңғыруды бірнеше жылға жоспарлай алады.
Пленарлық сессияда болашақ бұрғылау көлемі, геологиялық барлау, жаңа жобалар, технологиялық жаңғырту және қазақстандық бизнестің ірі өндірістік жобаларға қатысуын кеңейту мәселелері көтерілді.
Талқылауға Атырау облысының әкімі Болат Ақшолақов, Қазақстанның энергетика вице-министрі Ерлан Ақбаров, «ҚазМұнайГаз», QazaqGaz, Shell, Eni, «Теңізшевройл», NCOC және KPO өкілдері қатысты.
Атырау мұнай сервисінің негізгі нарығы болып қала береді
Бұл мәселе Атырау облысы үшін ерекше маңызға ие. Өңірде Қазақстанның ең ірі мұнай-газ жобалары шоғырланған және ауқымды отандық мұнай сервисі секторы қалыптасқан.
Жаңа жобалар, геологиялық барлау және қолданыстағы кен орындарын одан әрі игеру жергілікті компанияларға қосымша тапсырыс беріп, олардың ірі операторлардың өндірістік тізбектеріне қатысуын кеңейте алады.
Сонымен бірге қауіпсіздік, сапа, технология және өнімділік талаптары да күшейеді.
«Біз қазақстандық компаниялардың қауіпсіздік, сапа, технология және өнімділік мәселелерінде халықаралық стандарттар бойынша бәсекеге қабілетті болуына ұмтылуымыз керек», — деді Қанат Шарлапаев.
Қазақстандық мұнай сервисі үшін келесі кезең осы жерден басталады: отандық компаниялар бұрғылау нарығындағы позициясын сақтап қана қоймай, инженерлік есеп, жобалау және күрделі технологиялық операцияларды басқару құзыреттерін де ел ішінде қалыптастыруы керек.
Бұған дейін біз Қазақстанда мұнай-газ саласындағы отандық өндірушілердің ірі операторлардың жеткізу тізбегіне қатысуын кеңейту мәселесі көтерілгенін жазған едік. Енді негізгі сұрақ жергілікті қамтудың пайызында ғана емес, қазақстандық бизнестің өз технологиясы мен инженерлік шешімдерін ұсына алуында болып отыр.
