Зиянды тағам жарнамасы шектелуі мүмкін.
Қазақстанның Денсаулық сақтау министрлігі балаларға бағытталған фастфуд, тәтті сусындар және құрамында қант, тұз бен қаныққан майы көп өнімдердің жарнамасына шектеу енгізуді ұсынды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Министрлік әзірлеген ұсыныстар теледидар, радио, әлеуметтік желілер және сыртқы жарнамаға қатысты болуы мүмкін. Қазір ведомство осы шектеулердің реттеушілік әсерін талдауға кірісті.
Шектеу әлеуметтік желілер мен сыртқы жарнаманы да қамтуы мүмкін
Ұсыныстың негізгі мақсаты — өнімдердің өзін сатуға тыйым салу емес, олардың балалар аудиториясына қалай жарнамаланатынын шектеу.
Денсаулық сақтау министрлігінің мәліметінше, балалар мен жасөспірімдер жарқын қаптамаға, әлеуметтік желідегі жарнамаға, блогерлер арқылы ілгерілетуге және басқа да маркетинг құралдарына көбірек бейім.
Денсаулық сақтау министрлігі Медициналық көмекті ұйымдастыру департаментінің директоры Гүлнар Сәрсембаева ұсыныстар бірнеше жарнама арнасын қамтитынын айтты.
«Министрлік құрамында тұз, қант, қаныққан майлар және трансмайлар мөлшері жоғары азық-түлік өнімдерінің теле-, радиоарналарда, әлеуметтік желілерде және сыртқы жарнама тасымалдағыштарында жарнамасын шектеу бойынша заңнамаға ұсыныстар әзірледі. Аталған ұсыныстарды іске асыру үшін осы шектеулердің реттеушілік әсеріне талдау әзірлеуге кірісті», — деді Гүлнар Сәрсембаева.
Егер бастама заңнамалық деңгейде бекітілсе, талаптар дәстүрлі тележарнама мен билбордтарды ғана емес, балаларға бағытталған цифрлық маркетингті де қамтуы ықтимал.
6–9 жастағы балалардың 23%-ында артық салмақ бар
Министрлік бастаманы балалар денсаулығына қатысты көрсеткіштермен байланыстырып отыр.
Зерттеу деректеріне сәйкес, 6–9 жастағы балалардың 23%-ында артық дене салмағы бар, тағы 6%-ында семіздік тіркелген. Сонымен қатар жасөспірімдердің 17,5%-ы энергетикалық сусындарды апта сайын тұтынады.
Заңнаманы өзгерту жөніндегі ұсыныстар халықаралық тәжірибе мен Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының ұсынымдары ескеріле отырып дайындалған.
Қазақстанда балалар арасындағы артық салмақ мәселесі бұған дейін де көтерілген. Біз балалар семіздігінің таралуы және мектеп оқушыларының тамақтану әдеттері туралы зерттеу жайында жазған едік.
Фастфудтың өзіне тыйым салу көзделмеген
Ұсынылып отырған шаралар бургер, тәтті сусын немесе басқа өнімдерді сатуға тыйым салуды білдірмейді.
Министрліктің ұстанымы бойынша, негізгі міндет — мұндай өнімдерді балалар арасында жарнамалауды шектеу және пайдалы тағам таңдауды қолжетімді ету.
Әзірге сөз нақты бекітілген нормалар туралы емес, заңнамалық ұсыныстар мен олардың реттеушілік әсерін бағалау жөнінде болып отыр. Қандай өнімдер шектеуге нақты кіретіні және жарнамаға қойылатын талаптардың қалай қолданылатыны жарияланған материалда егжей-тегжейлі көрсетілмеген.
Мектептерде қант пен тұз мөлшері бұған дейін азайтылды
Жарнамаға қатысты бастама Қазақстанда балалардың дұрыс тамақтануына бағытталған басқа шаралардың жалғасы болуы мүмкін.
2025 жылдың қыркүйегінен бастап білім беру ұйымдарында жаңа тамақтану стандарты қолданылады. Ол ас мәзіріндегі қант пен тұз мөлшерін азайтуды, сондай-ақ көкөніс, жеміс-жидек және сүт өнімдерінің үлесін арттыруды көздейді.
Қазақстанда энергетикалық сусындарды 21 жасқа толмаған адамдарға сатуға да тыйым салынған.
Енді реттеу тағы бір бағытты қамтуы мүмкін: құрамында қант, тұз, қаныққан майлар мен трансмайлар мөлшері жоғары өнімдердің балаларға арналған жарнамасы.
Өңірлерге балалар мен ата-аналар арасында дұрыс тамақтану қағидалары туралы ақпараттық және профилактикалық жұмысты күшейту тапсырылды.
Денсаулық сақтау министрлігі үшін келесі кезең — ұсынылған жарнамалық шектеулердің реттеушілік әсерін талдау. Бұл талдау болашақ нормалардың бизнеске, жарнама нарығына және тұтынушыларға қалай әсер ететінін бағалауға негіз болмақ.
Бұған дейін біз Қазақстандағы балалардың тамақтану әдеттері мен семіздік көрсеткіштері туралы зерттеу нәтижелерін жазған болатынбыз.
