Freedom Holding Corp. компаниясының мажоритарлық акционері Тимур Турловтың пікірінше, «ҚазМұнайГаздың» еркін айналымдағы акцияларының көлемін теориялық тұрғыдан шамамен он есе арттырып, құнын 10 миллиард долларға жеткізуге болады. Алайда қазір негізгі шектеу акция санында емес, ішкі нарықтың осындай ауқымды ұсынысты сатып алу мүмкіндігінде. Ол үшін Қазақстанда инвесторлар қатары әлі де кеңеюі керек.
Турлов бұл пікірін ITS IDEAS 2026: Markets in Motion іс-шарасының ашылуында айтты. Оның бағалауынша, IPO-дан кейін «ҚазМұнайГаз» акцияларының бірнеше пайызы ғана еркін айналымға түскен. Жергілікті нарық үшін бұл — елеулі көлем. Бірақ нарықтық құны ондаған миллиард доллар болатын компания үшін еркін айналымдағы үлес, яғни free-float, әлі де аз. Инвесторлар тарапынан сұраныс артқан сайын бұл үлесті ұлғайтуға мүмкіндік туады.
IPO-дан бері акция бағасы қалай өзгерді?
«ҚазМұнайГаз» IPO-сы 2022 жылдың соңында өтті. Қазақстандық биржаларда инвесторларға компания акцияларының 3 пайызы ұсынылды. Бір акцияның бағасы 8 406 теңге болып белгіленді. Сол кездегі бағамен ҚМГ-ның нарықтық құны шамамен 5,1 триллион теңгені немесе 11 миллиард долларды құрады.
2026 жылдың қыркүйегіне қарай акция айтарлықтай қымбаттады. 7 қыркүйекте KASE-дегі сауда жабылған сәтте бір акция 35 200 теңге тұрды. Бұл IPO бағасынан төрт еседен астам жоғары. Алғашқы орналастыруға қатысқан инвесторлар үшін бағаның осылай өсуі елеулі нәтиже болды.
«ҚазМұнайГаз» Қазақстанның биржада саудаланатын ең ірі мұнай-газ компаниясы болып қала береді. Оның акциялары инвесторлардың кең тобына қолжетімді болған сайын, сауда өтімділігін арттыруға және жеке капиталды тартуға мүмкіндік көбейеді.
Нарық өсіп келеді, бірақ ірі ұсынысты игеру оңай емес
2026 жылдың бірінші жартысында KASE-дегі жиынтық сауда көлемі 261,9 триллион теңгеге жетіп, бір жылда 48,8 пайызға өсті. Акциялар нарығының капиталдануы 21,9 пайызға ұлғайып, 47,6 триллион теңгені құрады. Алты айда биржаға 29 жаңа эмитент келді.
Осы кезеңде AIX-тегі сауда көлемі 1,1 миллиард доллардан асты. Бұл бір жыл бұрынғы көрсеткіштен 49 пайызға жоғары. Акциялар саудасында 72 миллион доллардан астам нәтижемен Solidcore Resources көш бастады. Одан кейін Air Astana — 9,86 миллион доллар және «ҚазМұнайГаз» — 5,5 миллион доллар көрсеткіштерімен орналасты.
AIX-те 53 эмитенттің бағалы қағаздары бойынша 74 жаңа листинг тіркелді. Брокерлер арқылы ашылған бөлшек инвесторлар шоттарының саны 2,3 миллионнан асты.
Бұл көрсеткіштер нарықтың кеңейіп жатқанын аңғартады. Соған қарамастан, ҚМГ акцияларын 10 миллиард доллар көлемінде қосымша ұсыну үшін ішкі сұраныс әлдеқайда жоғары болуы қажет. Турловтың мұндай мүмкіндікке сақтықпен қарауы да осыған байланысты. Нарыққа жаңа инвесторлар келіп, институционалдық инвесторлардың қатысуы артуы және сауда өтімділігі өсуі керек.
Қазақстандық компаниялардың капитал тарту мүмкіндігі кеңейіп келеді
Турлов қор нарығының дамуын шетелдік инвесторлардың Қазақстанға қызығушылығының артуымен байланыстырады. Оның пікірінше, экономиканың келешегіне тікелей шетелдік инвестициялар ағыны, шикізат және тау-кен салаларының дамуы, сондай-ақ қазақстандық компаниялар мен квазимемлекеттік ұйымдардың халықаралық нарықтарға шығуы ықпал етеді.
Бірінші жартыжылдықта KASE-дегі акциялар нарығының капиталдануы төрттен бірге жуық өсті. AIX-те де листингтер мен инвесторлық шоттар саны көбейді. Бұл үрдістер алдағы орналастыруларға қатыса алатын инвесторлар базасының кеңейіп келе жатқанын көрсетеді.
ITS-тегі сауда халықаралық бағалы қағаздарға сұранысты көрсетті
Инвестициялық белсенділіктің тағы бір көрсеткіші — Астана халықаралық қаржы орталығының юрисдикциясында жұмыс істейтін ITS халықаралық сауда алаңының нәтижесі. 2026 жылғы тамызда мұндағы бағалы қағаздар саудасы рекордтық 3,5 миллиард долларға жетті. Бұл шілдедегі 2,78 миллиард долларлық ең жоғары көрсеткіштен 26 пайызға артық.
Алаңда инвесторларға әлемдік нарықтың 3 200-ден астам қаржы құралы қолжетімді. 2025 жылы ITS-тегі жиынтық сауда көлемі 14 миллиард доллардан асты. Саудаға қол жеткізген инвесторлар саны 1,2 миллионнан жоғары болды.
Қазақстан нарығы үшін бұл инвестициялық белсенділіктің артып келе жатқанын білдіреді. Ендігі мәселе — осы сұраныстың ҚМГ акцияларының қосымша ірі көлемін ұсыныс пен сұраныс тепе-теңдігін бұзбай сатып алуға жететін деңгейге қаншалықты тез көтерілуінде.
Тимур Турловтың бағалауынша, бұл ішкі нарық пен институционалдық инвесторлардың одан әрі дамуына байланысты. Инвесторлар қатары кеңейіп, олардың қаржылық мүмкіндігі артса, «ҚазМұнайГаздың» еркін айналымдағы акциялар үлесін едәуір ұлғайтуға жағдай жасалады.
