Цифрландыру жаңа кезеңге өтті. Қазақстан енді жекелеген IT-жобаларды іске қосудан бас тартып, мемлекеттік қызметтерді, экономиканы, білімді, телекоммуникацияны және өңірлерді бір технологиялық архитектураға біріктіретін модель құрып жатыр, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл бағыт Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың «Жасанды интеллект дәуіріндегі Қазақстан: өзекті мәселелер және оны түбегейлі цифрлық өзгерістер арқылы шешу» атты Жолдауындағы міндеттермен байланысты. Президент үш жыл ішінде Қазақстанды толыққанды цифрлық елге айналдыру мақсатын қойған.
2026 жылғы Цифрландыру және жасанды интеллект жылы бұл жұмысты жеделдетті. Ендігі негізгі өлшем — жаңа сервистердің саны емес, олардың еңбек өнімділігіне, мемлекеттік қызмет сапасына және экономиканың технологиялық дамуына нақты әсері.
eGov GPT мемлекеттік қызметтерді өзіне ала бастады
Қазақстанда мемлекеттік қызметтердің 90 пайыздан астамы электронды форматта қолжетімді. Ел БҰҰ-ның электрондық үкіметті дамыту рейтингінде 24-орында тұр.
Келесі кезең — мемлекеттік ақпараттық жүйелерді бірыңғай QazTech технологиялық платформасына көшіру. 2026 жылы 39 жүйені ауыстыру жоспарланған, оның 10-ы жаңа платформада жұмыс істеп тұр.
Осы архитектураның негізінде eGov 3.0 қалыптасуда. Бұған дейін Үкімет eGov-ты жаңғыртып, мемлекеттік сервистерді проактивті модельге ауыстыруды және ХҚКО-ларды AI-офистерге айналдыруды көздейтін цифрлық мемлекеттік қызметтердің жаңа моделін таныстырған болатын.
Қазіргі дерек бойынша eGov GPT азаматтар арасында сұранысқа ие 51 мемлекеттік қызметті қамтиды. Бұл қызметтерге азаматтардың өтініштерінің шамамен 30 пайызы тиесілі.
Жыл соңына дейін eGov GPT қамтитын өтініштердің үлесін 70 пайызға жеткізу жоспарланған.
Мұндағы басты өзгеріс — бұрын мемлекеттік қызметті цифрландыру оны онлайн форматқа көшіруді білдірсе, енді жүйе азаматтың өтініш беру қажеттілігін барынша азайтатын проактивті модельге бет алып отыр. Бұл бағыт Үкіметтің бұған дейін жарияланған жоспарларында да белгіленген.
ЖИ-ассистенттер 2 миллионнан астам рет қолданылды
Пилоттық режимде Ұлттық жасанды интеллект платформасы жұмыс істеп жатыр.
Ол:
- есептеу қуаттарын;
- мемлекеттік деректерді;
- бағдарламалық әзірлеу құралдарын;
- дайын AI-модельдерді бір ортада біріктіруге тиіс.
ЖИ-ассистенттер қазірдің өзінде 2 миллионнан астам рет қолданылған. Әзірленіп жатқан ЖИ-агенттердің саны 50-ден асады.
Мұндай архитектураның мақсаты — әр мемлекеттік органның жеке-жеке AI-жоба жасауы емес, дайын инфрақұрылымды ортақ платформа арқылы пайдалану.
Қазақстанның Digital Qazaqstan стратегиясында да «мемлекет платформа ретінде» моделіне көшу, деректер экономикасын қалыптастыру және жасанды интеллектіні жүйелі енгізу негізгі бағыттардың қатарына енгізілген.
Қазақстан AI үшін жеке есептеу қуатын қалыптастырады
Жасанды интеллектіні жаппай енгізу тек бағдарламалық өнімдермен шектелмейді. Үлкен AI-модельдерге жоғары өнімді есептеу инфрақұрылымы қажет.
Қазақстанның бұл бағыттағы базасына Alem.Cloud ұлттық суперкомпьютерлік кластері мен «Қазақтелекомның» коммерциялық суперкомпьютері кіреді.
Ұсынылған мәлімет бойынша, 2025 жылғы TOP-500 рейтингінде Alem.Cloud 86-орын, ал екінші суперкомпьютер 103-орын алған.
Бұл инфрақұрылым мемлекеттік AI-жобаларға ғана емес, ғылым, бизнес және отандық технологиялық компанияларға да есептеу ресурстарын ұсынуға бағытталған.
1 ГВт және $10 млрд: жаңа деректер орталығы қандай болады
Цифрлық стратегиядағы ең ірі инфрақұрылымдық жобалардың бірі — қуаты 1 ГВт-қа дейін жететін «Деректерді өңдеу орталықтарының алқабы».
Жобаға қазірдің өзінде 500 МВт-тан астам әлеуетті сұраныс қалыптасқаны айтылды.
Firebird компаниясымен инвестиция көлемі $10 миллиард болатын келісімге қол жеткізілген.
Бұл жай ғана серверлер орналасатын алаң емес. Жоба үшін:
- Екібастұз энергия торабына тікелей қосылу;
- халықаралық резервтік деректер арналары;
- Транскаспий талшықты-оптикалық желісі;
- арнайы реттеу режимі;
- салықтық преференциялар қарастырылып отыр.
Мұндай инфрақұрылым Қазақстанға есептеу қуатын сырттан сатып алушы ғана емес, Орталық Еуразиядағы деректерді өңдеу және AI-инфрақұрылым орналастыру орталығы ретінде бәсекелесуге мүмкіндік беруге тиіс.
Astana Hub-та 2,5 мыңнан астам компания бар
Цифрлық трансформацияның екінші бөлігі — жеке IT-нарық.
Astana Hub экожүйесі қазір 2,5 мыңнан астам компанияны біріктіреді.
2026 жылдың бірінші тоқсанында оның қатысушыларының табысы $907 миллионға жетті. Қазақстанның IT-қызметтер экспорты осы кезеңде $241,2 миллионды құрады.
Халықаралық хабтар арқылы 100-ден астам қазақстандық стартап шетелдік нарықтарға шыққан.
Ал 2025 жылы алғашқы өңірлік технологиялық юникорн — Higgsfield.ai пайда болды.
Қазақстанның IT-секторды жай ғана бағдарламашылар нарығы емес, экспорттық индустрияға айналдыру бағыты Digital Qazaqstan 2026 аясында да талқыланды. Форумда мемлекет, бизнес және стартаптар үшін AI-ды экономиканың нақты секторларына енгізу мәселесі негізгі тақырыптардың біріне айналды.
Ақтаудан Қорғасқа дейін 4,5 мың шақырымдық желі тартылады
Жасанды интеллект пен бұлтты сервистерді дамыту үшін деректер орталығының өзі жеткіліксіз. Оған жоғары жылдамдықты магистральдық байланыс қажет.
Қазақстан Ақтаудан Қорғасқа дейін шамамен 4,5 мың шақырымдық талшықты-оптикалық гипермагистраль салып жатыр.
Қазір 2,5 мың шақырымнан астам желі тартылған. Құрылысты аяқтап, магистральды пайдалануға беру 2026 жылдың соңына жоспарланған.
Күтілетін өткізу қабілеті — 12 Тбит/с-тан астам.
Бұл желі:
- бұлтты платформаларға;
- жасанды интеллект жүйелеріне;
- Smart City шешімдеріне;
- телемедицинаға;
- EdTech пен финтехке;
- өнеркәсіптік заттар интернетіне инфрақұрылымдық база болуы тиіс.
Қазақстанда цифрлық денсаулық сақтау мен AI инфрақұрылымын қалыптастыру мәселесі де Digital Qazaqstan алаңында жеке бағыт ретінде көтерілген.
Телекомға үш жылда 1 трлн теңгеден астам инвестиция салынды
Соңғы үш жыл ішінде Қазақстанның телекоммуникация саласына салынған инвестиция көлемі 1 триллион теңгеден асты.
Осы кезеңде:
- тіркелген байланыс абоненттері 19 пайызға;
- ұялы байланыс абоненттері 12 пайызға;
- мобильді интернеттің орташа жылдамдығы 75 пайызға;
- интернет-трафик 67 пайызға өскен.
Базалық 3G байланысына ғана қол жеткізетін елді мекендер саны бес еседен астам қысқарып, 550-ге дейін төмендеген.
Алдағы екі жылда 3 мыңнан астам ауылды жоғары жылдамдықты интернетпен қамту көзделіп отыр.
Оптикалық байланысы бар ауылдардың үлесін қазіргі 43 пайыздан 92 пайызға дейін жеткізу жоспарланған.
Қолжетімділігі қиын аумақтарда Starlink және OneWeb спутниктік сервистері пайдаланылып жатыр. Келесі технологиялық қадам — ұялы телефонның спутникпен тікелей байланысуына мүмкіндік беретін Direct to Cell.
Smart City орнына Smart Region келеді
Өңірлерді цифрландыру тәсілі де өзгеріп жатыр.
2025 жылы Қазақстан бір-бірінен бөлек Smart City тұжырымдамаларынан Smart Region моделіне көшті.
Өңірлерге ортақ:
- 21 базалық бастама;
- цифрлық дамудың 90 негізгі көрсеткіші енгізілді.
Бұл әр қала мен облыстың бір-бірімен үйлеспейтін жүйелер құруының орнына ортақ архитектуралық және функционалдық талаптарды қолдануды көздейді.
Өңірлердің осындай жүйелі технологиялық трансформациясы Digital Qazaqstan 2026 форумының негізгі тақырыптарының біріне айналды. Онда өңірлік IT-хабтар мен цифрлық экожүйелерді дамыту мәселелері қарастырылды.
Астана, Алматы және Қосшыда ұшқышсыз такси сыналады
AI енді мемлекеттік порталдармен ғана шектелмейді.
Astana Smart City аясында жол қозғалысы ережесін бұзудың жаңа түрлерін автоматты анықтайтын бейнеаналитика сынақтан өткізіліп жатыр.
Сонымен қатар Қазақстан қалалық әуе мобильдігі жобаларын практикалық кезеңге шығаруға дайындалуда.
Астана, Алматы және Қосшы қалаларында ұшқышсыз таксиді пилоттық режимде іске қосу жоспарланған.
Бұл Smart Region моделінің басты айырмашылығын көрсетеді: цифрландыру әкімдік қызметтерін электронды форматқа ауыстырудан көлік, қауіпсіздік, энергетика және қалалық инфрақұрылымды деректер негізінде басқаруға қарай жылжып келеді.
Транскаспий желісі Қазақстанды Еуропа мен Азияға қосады
Қазақстанның цифрлық архитектурасында Транскаспий талшықты-оптикалық байланыс желісіне ерекше рөл берілген.
Жоба Каспий теңізінің түбі арқылы Қазақстан мен Әзербайжанның телекоммуникациялық инфрақұрылымын байланыстырып, Еуропа мен Азия арасындағы жаңа деректер транзиті бағытын қалыптастыруға тиіс.
Оны 2026 жылы іске қосу жоспарланған.
Бұл желі Ақтау–Қорғас гипермагистралімен және жаңа деректер орталықтарымен бірге қарастырылған жағдайда Қазақстан үшін жаңа экономикалық сегмент — халықаралық деректер транзитін дамытуға негіз қалыптастырады.
200 мың мұғалім ChatGPT Edu жүйесіне қол жеткізді
Цифрлық трансформацияның ең күрделі бөлігі технология емес, кадр мәселесі болып отыр.
Сондықтан AI бойынша оқыту мемлекеттік аппараттан бастап мектеп пен университетке дейін жүргізілуде.
AI Governance 500 және AI Leaders бағдарламаларында шамамен 900 басшы, мемлекеттік қызметші және кәсіпкер оқудан өткен немесе білім алып жатыр.
Бұдан бөлек:
- 15 мыңға жуық мемлекеттік қызметші Ұлттық AI платформасымен жұмыс істеу бойынша күндізгі оқудан өтті;
- тағы 57 мың адам AI Qyzmet бағдарламасымен қамтылды;
- әкімдіктердің 24 мыңнан астам қызметкері онлайн оқыды.
Alem.ai орталығында TUMO Astana, Tomorrow School және ai’preneurs сияқты білім беру, зерттеу және стартап бағдарламалары бір жерге шоғырланған.
Қыркүйекте халықаралық серіктестердің қатысуымен ЖИ университеті ашылды.
Сонымен бірге Қазақстан университеттері AI-Enabled University моделіне көшіп жатыр, ал 200 мың мұғалім ChatGPT Edu жүйесіне қол жеткізді.
2029 жылға қарай мемлекеттік қызметтердің 40%-ы өзгереді
Цифрландырудың түпкі мақсаты — қолданыстағы бюрократиялық процестерді жай ғана компьютерге көшіру емес.
2029 жылға қарай жасанды интеллект пен автоматтандыру мемлекеттік қызметтердің кемінде 40 пайызын трансформациялауы тиіс.
Қызметтер мен әлеуметтік қолдау шараларын алу уақытын кемінде 50 пайызға қысқарту жоспарланып отыр.
Мемлекеттік қызметшілердің операциялық жүктемесінің 30 пайызға дейінгі бөлігін AI арқылы автоматтандыру көзделген.
Бұл — мемлекеттік аппараттың жұмыс моделіне тікелей әсер ететін көрсеткіш. Қызметкердің қайталанатын операцияларын алгоритм атқарса, адамның жұмысы өтінішті механикалық өңдеуден шешім қабылдау мен күрделі жағдайларды қарауға қарай ауысуы мүмкін.
Үкімет бұған дейін eGov GPT, eGov 3.0, QazTech және AI-офистерді осы жаңа мемлекеттік сервистік экожүйенің негізгі элементтері ретінде белгілеген.
Бизнеске цифрлық егіздер мен IoT келеді
Digital Qazaqstan тек мемлекеттік секторға арналмаған.
Өнеркәсіп пен бизнес үшін:
- цифрлық егіздер;
- өнеркәсіптік заттар интернеті;
- спутниктік мониторинг;
- жүктерді толассыз бақылау;
- жасанды интеллект негізіндегі өндірістік жүйелер енгізу көзделеді.
IT-секторға да нақты мақсаттар қойылып отыр: IT-қызметтер экспортын кемінде екі есеге арттыру, 20 мыңға жуық жоғары технологиялық жұмыс орнын құру және кемінде үш отандық юникорн қалыптастыру.
Қазақстанның өнеркәсіптік AI-ға көшуі Digital Qazaqstan 2026 жобаларында да көрінді: форумда өндіріс пен әлеуметтік салаларда нақты нәтиже берген AI-шешімдер жеке бағыт ретінде ұсынылды.
Ең үлкен өзгеріс — мемлекет «платформаға» айналады
Қазақстанның цифрлық реформасындағы негізгі бетбұрыс жаңа қосымшалардың саны емес.
Мәселе — мемлекеттің цифрлық архитектурасының өзін өзгерту.
QazTech мемлекеттік жүйелер үшін ортақ технологиялық базаға, Ұлттық AI платформасы есептеу қуаты мен модельдерге арналған ортаға, eGov 3.0 азаматпен өзара іс-қимыл интерфейсіне айналуға тиіс.
Олардың айналасында суперкомпьютерлер, деректер орталықтары, магистральдық интернет, Smart Region, Astana Hub және жаңа білім беру жүйесі қалыптасады.
Ал құқықтық негізін Жасанды интеллект туралы заң мен Цифрлық кодекс қамтамасыз етеді. Олар алгоритмдердің ашықтығы, тәуекелдерді басқару, азаматтардың құқықтары мен дербес деректерді қорғауға қатысты талаптарды бекітуге бағытталған.
Осылайша, Қазақстанның алдына қойылған міндет — жекелеген цифрлық жобалардан біртұтас технологиялық экожүйеге өту.
Егер бұл модель жоспарланған деңгейде іске асса, 2029 жылға қарай өзгеріс тек eGov интерфейсінен емес, мемлекеттік қызмет көрсету жылдамдығынан, ауылдағы интернеттен, өндірістегі автоматтандырудан, білімдегі AI құралдарынан және Қазақстанның технология экспортынан көрінуі тиіс.
Осыған дейін біз QazTech, eGov 3.0 және AI-офистер Қазақстандағы мемлекеттік қызмет көрсету жүйесін қалай өзгертетіні туралы жазған едік. Енді бұл бастамалар Digital Qazaqstan аясындағы әлдеқайда кең технологиялық архитектураның бір бөлігіне айналып отыр.
