Сақтандыру тәуекелдерін бірыңғай тәсілмен бағалау жоспарланып отыр.
Қазақстанда ұзақ мерзімді міндеттемелерді есептеп, міндетті сақтандыру сыныптары бойынша тарифтерді қайта қарауға қатысатын Орталық актуарий құрылмақ, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл бастама туралы Алматыда өткен «Сандарға деген сенім: ЖИ, тәуекелге бағдарланған реттеу және Еуразия қаржы индустриясының актуарлық тұрақтылығы» тақырыбындағы КРАФТ – 2026 IV Еуразиялық конгресінде айтылды.
Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің сақтандыру нарығы және актуарлық есептеулер департаментінің директоры Әсел Әмірбаева жаңа институт Сақтандыру нарығын дамытудың 2030 жылға дейінгі бағдарламасы жобасында қарастырылғанын мәлімдеді.
Орталық актуарий бірыңғай тәуекел бағасын қалыптастырады
Жоба бойынша Орталық актуарий сақтандыру нарығына, зейнетақы жүйесіне және әлеуметтік қорларға актуарлық сараптама жүргізетін тәуелсіз мамандандырылған институт болуы тиіс.
Оның негізгі міндеттерінің бірі — тәуекелдер мен ұзақ мерзімді міндеттемелерді бағалаудың ортақ тәсілдерін қалыптастыру.
«Орталық актуарий тәуекелдер мен ұзақ мерзімді міндеттемелерді бағалаудың бірыңғай тәсілдерін қалыптастырады, сондай-ақ міндетті сақтандыру сыныптары бойынша тарифтерді есептеуге және қайта қарауға қатысады», — деді Әмірбаева.
Бұл бастама сақтандыру компаниялары үшін ғана емес, міндетті сақтандыру өнімдерін пайдаланатын азаматтар мен бизнес үшін де маңызды. Себебі тарифтерді есептеуге қолданылатын тәуекел бағасы болашақ сақтандыру төлемдері мен міндеттемелердің көлеміне тікелей байланысты.
Сақтандыру нарығы үшін ортақ деректер массиві құрылады
Актуарлық есептердің сапасын арттыру үшін Қазақстанда иесіздендірілген деректердің бірыңғай салалық массивін қалыптастыру жоспарланып отыр.
Ол Бірыңғай сақтандыру дерекқорымен интеграцияланады.
Бұл Орталық актуарийге нарықтағы тәуекелдерді бірдей деректер негізінде салыстырып, ұзақ мерзімді міндеттемелерді бағалауға мүмкіндік беруге тиіс.
Әмірбаеваның айтуынша, қаржы нарығында деректер мен жасанды интеллект негізіндегі модельдер барған сайын белсенді қолданылып келеді. Соған байланысты реттеуші үшін ақпараттың сапасы мен модельдердің ашықтығы маңызды бола түскен.
«Деректер, ЖИ және жаңа модельдер тәуекелдерді бағалау мен шешім қабылдауда барған сайын белсенді қолданылып келеді. Мұндай жағдайда реттеуші үшін деректердің сапасы мен дұрыстығы, модельдердің ашықтығы, жаңа тәуекелдерді басқару және тұтынушылардың мүдделерін қорғау ерекше маңызға ие», — деді Әмірбаева.
Қаржы ұйымдарын тек талап бойынша емес, тәуекел бойынша бағалайды
Агенттік тәуекелге бағдарланған қадағалау моделін дамытып жатыр.
Бұл тәсіл қаржы ұйымдарының талаптарды формалды түрде орындауын тексерумен шектелмейді. Оның міндеті — тәуекелдерді ертерек анықтап, компаниялардың тұрақтылығын бағалау.
Осы бағыттар Сақтандыру нарығын дамытудың 2030 жылға дейінгі бағдарламасы жобасына да енгізілген. Құжатта тәуекелге бағдарланған қадағалауды одан әрі дамыту, саланы цифрландыру және сақтандыру инфрақұрылымын жетілдіру көзделген.
Қазақстанда 69 лицензияланған актуарий жұмыс істейді
Қазақстанда жаңа институт құру үшін кәсіби база бар.
Әмірбаеваның сөзінше, елдегі актуарлық мектеп 25 жыл бойы қалыптасқан. Қазір Қазақстанда 69 лицензияланған актуарий жұмыс істейді.
Сонымен қатар жаңа мамандарды даярлау жалғасып жатыр.
2025 жылы Сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру қоры Агенттіктің қолдауымен «Актуарий» онлайн-оқыту платформасын іске қосты. Платформада он курс бар.
Іске қосылғаннан бері оған 346 адам тіркеліп, 26 сертификат берілген.
Сақтандыру мамандарына арналған жаңа орталық ашылмақ
Келесі қадам — Сақтандыру нарығын дамытудың 2030 жылға дейінгі бағдарламасы жобасында көзделген Сақтандыру құзыреттерін дамыту орталығын құру.
Орталық сақтандыру нарығы мамандарын даярлау, кәсіби сертификаттау және олардың біліктілігін бірыңғай стандарттар бойынша дамыту бағыттарын біріктіреді.
«Бұл саланың кадрлық әлеуетін жүйелі түрде дамытуға және кәсіби құзыреттердің қазіргі талаптар мен халықаралық тәжірибеге сай болуын қамтамасыз етуге мүмкіндік береді», — деп түйіндеді Әмірбаева.
Орталық актуарийге берілетін ең елеулі функциялардың бірі — міндетті сақтандыру тарифтерін есептеу мен қайта қарауға қатысу. Сондықтан жаңа институттың жұмысы сақтандыру компанияларының ішкі есептерімен ғана шектелмей, нарықтағы тариф қалыптастыру тәсілдеріне де әсер етуі мүмкін.
Ал оның есептерінің сапасы бірыңғай салалық деректер массивінің қаншалықты толық әрі сенімді болатынына байланысты болады.
