Қоқыстың 83 пайызы жойылды. Қазақстанда ғарыштық мониторинг биыл 2637 заңсыз қалдық үйіндісін анықтағанымен, өңірлер арасындағы тазарту қарқыны айтарлықтай ерекшеленеді: бірқатар облыста жұмыс толық аяқталса, Маңғыстауда көрсеткіш небәрі 22 пайыз, деп хабарлайды DKNews.kz.
Қазақстан Республикасы Экология және табиғи ресурстар министрлігінің 2026 жылғы қыркүйектегі дерегіне сәйкес, анықталған 2637 орынның 2213-і тазартылған. Ел бойынша жою көрсеткіші 83 пайызға жетті.
Бес өңір заңсыз қоқыс орындарын толық тазартты
Шымкент қаласында, Шығыс Қазақстан, Солтүстік Қазақстан, Қызылорда және Ұлытау облыстарында ғарыштық мониторинг арқылы анықталған заңсыз қалдық үйінділері толық жойылған.
Бірқатар өңір де 100 пайыздық межеге жақындады:
- Павлодар облысы — 99%;
- Алматы облысы — 97%;
- Абай облысы — 95%;
- Түркістан облысы — 95%.
Мәселен, Қызылорда облысында биыл ғарыштық мониторинг 53 заңсыз үйіндіні анықтаған. Қыркүйектің басына қарай олардың барлығы тазартылған.
Маңғыстауда анықталған орындардың 78 пайызы әлі жойылмаған
Жалпы республикалық 83 пайыздық көрсеткіш өңірлердегі жағдайды толық ашпайды.
Маңғыстау облысында анықталған заңсыз қоқыс орындарының тек 22 пайызы жойылған. Демек, тіркелген нысандардың 78 пайызы бойынша жұмыс әлі аяқталмаған.
Атырау облысында жою көрсеткіші 60 пайызды, Жетісуда 68 пайызды, Жамбыл облысында 75 пайызды құрады. Бұл өңірлерде тазарту жалғасып жатыр.
Осы айырмашылық заңсыз қоқыс орындарын анықтаудың өзі мәселені шешпейтінін көрсетеді. Ғарыштан табылған учаске кейін жергілікті атқарушы органдарға жіберіледі, ал оны тазарту барысын аумақтық экология департаменттері бақылайды.
Ғарыш Қазақстандағы қоқыс орындарын 2018 жылдан бері бақылап келеді
Экология министрлігі «Қазақстан Ғарыш Сапары» ҰК» АҚ-мен бірлескен ғарыштық мониторингті 2018 жылдан бері жүргізеді.
Спутниктік түсірілім арқылы рұқсатсыз өндірістік және тұрмыстық қалдықтар төгілген орындар анықталады. Ақпарат кейін оларды жою жөнінде шара қабылдау үшін жергілікті билікке беріледі.
Бұл жүйе бір мезетте үлкен аумақты тексеруге және тазарту нәтижесін кейін қайта бақылауға мүмкіндік береді.
Жердегі бақылау да қатар жүріп жатыр. Өңірлерде экология департаменттері, әкімдіктер мен полиция өкілдері қатысатын жедел штабтар құрылған.
2026 жылдың басынан бері мобильді топтар 300-ден астам рейд өткізді.
2018 жылғы 8680 орыннан биыл 2637-ге дейін азайды
Ұзақ мерзімді статистикада заңсыз қоқыс орындарының саны айтарлықтай төмендеген.
2018 жылы Қазақстанда 8680 заңсыз қоқыс орны анықталған. 2025 жылы олардың саны 3828-ге дейін азайды. Былтыр сол нысандардың 3629-ы, яғни 97 пайызы жойылған.
2026 жылы 2637 орын анықталды. Бұл 2018 жылмен салыстырғанда үш еседен астам аз.
Бірақ бұл көрсеткіш елде бар барлық заңсыз үйінділердің нақты саны ретінде емес, ғарыштық мониторинг арқылы сол кезеңде анықталған орындардың саны ретінде қарастырылуы керек.
239 лауазымды тұлғаға шамамен 24 млн теңге айыппұл салынды
Бақылау тек қоқыс орындарын картаға түсірумен шектелмейді.
2026 жылы қалдықтарды басқару талаптарын бұзғаны үшін 239 лауазымды тұлға әкімшілік жауапкершілікке тартылған. Салынған айыппұлдардың жалпы сомасы шамамен 24 млн теңгені құрады.
Заңсыз қоқыс полигондарын ұйымдастырғаны үшін жауапкершілік те күшейтілген. Тиісті түзетулер айыппұл мөлшерін 100-ден 200 АЕК-ке дейін арттыруды, сондай-ақ құқық бұзушылық кезінде пайдаланылған көлік пен басқа заттарды тәркілеуді көздейді.
Сондықтан биылғы статистика екі түрлі үрдісті көрсетіп отыр: Қазақстанда анықталатын заңсыз қоқыс орындарының саны 2018 жылмен салыстырғанда үш еседен астам қысқарған, бірақ оларды жою жылдамдығы өңірге қарай әлі де қатты өзгереді. Елдегі 83 пайыздық орташа көрсеткіштің артында Маңғыстаудағы 22 пайыз бен бірнеше өңірдегі 100 пайыздық нәтиже қатар тұр.
Бұған дейін біз Қазақстандағы экологиялық тазалық жұмыстарының ауқымы туралы жазған едік. 2026 жылы «Таза Қазақстан» аясында 6,1 млн адам қатысқан 500 экологиялық іс-шара өткізіліп, 117 мың гектарға жуық аумақ тазартылған. Бұл туралы толығырақ DKNews.kz-тегі «Таза Қазақстан: 6,1 млн адам 813 мың тоннадан астам қоқыс жинады» материалынан оқуға болады.
