Әлеуметтік көмектің ережесі өзгереді. Үкімет мемлекеттік қолдауды мұқтаждық деңгейіне қарай беретін модельге көшуді дайындап жатыр: алғашқы кезеңде 36 төлемнің 14 түрі қамтылады, ал жергілікті әлеуметтік көмектің 13 түрін төрт санатқа біріктіру ұсынылды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл мәселе Премьер-министр Олжас Бектенов өткізген кеңесте қаралды. Үкімет Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың 19 қыркүйектегі «Таза Қазақстан» акциясында берген тапсырмаларын әлеуметтік қолдаудан бастап жол сапасы мен вандализмге дейін сегіз бағыт бойынша талқылады. Үкіметтің ресми хабарламасы
36 төлемнің 14 түріне жаңа тәсіл енгізілмек
Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі ұсынған өзгерістің негізгі қағидаты — мемлекеттік көмекті азаматтың нақты мұқтаждығына байланыстыру.
Бірінші кезеңде 36 төлемнің 14 түрін қамтитын атаулы модель үшін нормативтік база әзірленеді. Екінші кезеңде әкімдіктер беретін әлеуметтік көмектің 13 түрін мұқтаждық деңгейіне қарай төрт түрге біріктіру көзделген. 2027 жылдың басынан ардагерлерге мемлекеттік қолдауды да мұқтаждық қағидаты бойынша атаулы түрде көрсету жөнінде ұсыныс айтылды.
Бұл өзгерістер барлық әлеуметтік төлем алушыларды бірден қамтымайды. Үкімет мәліметінше, реформалар «Отбасының цифрлық картасында» әл-ауқат деңгейі «А» — жоғары және «В» — қанағаттанарлық санаттарына жатқызылған мемлекеттік көмек алушыларға қатысты. Әкімдіктер қазір осы жүйе арқылы азаматтарға сауалнама жүргізіп жатыр.
1 қазаннан бастап әлеуметтік төлемдерді тағайындау шарттарындағы өзгерістер туралы азаматтарға SMS, eGov Mobile және банктердің мобильді қосымшалары арқылы кезең-кезеңімен хабарлау жоспарланған. Заңнамалық түзетулер кейін Құрылтай қарауына енгізіледі.
«Президент атап өткендей, мемлекет әлеуметтік міндеттемелерін мүлтіксіз орындап келеді. Ал қажетті әлеуметтік көмек тек шын мәнінде мұқтаж адамдарға ғана көрсетілетініне назар аудару керек. Министрлер мен әкімдер көрсетілген барлық бағыттар бойынша ауқымды жұмыс жүргізуі тиіс. Азаматтарға көрсетілетін көмектің түрлері туралы кеңінен ақпарат берілуі қажет. Өңірлерде әкімдіктер әлеуметтік жәрдемақы алушылар арасында түсіндіру жұмыстарын күшейтуі керек», — деді Премьер-министр.
ЖИ 167 күмәнді мүгедектік жағдайын анықтады
Әлеуметтік саладағы тағы бір өзгеріс жасанды интеллектіні пайдаланумен байланысты.
Үкімет мәліметінше, ЖИ құралдары медициналық құжаттарды қолдан жасау арқылы мүгедектік белгіленген 167 жағдайды анықтаған. Бұл деректер құқық қорғау органдарына жіберілді.
Бұдан бөлек, әртүрлі адамдардың деректерінде бірдей мәліметтер кездесетін 18 647 жағдай тіркелген. Бұл фактілер бойынша жұмыс жалғасады.
Алайда бұл 18 647 адамның заңсыз төлем алғанын білдірмейді. Үкімет оларды деректерінде сәйкестік анықталған жағдайлар ретінде ғана сипаттап отыр.
Кеңесте ер адамдарға бала күтіміне байланысты демалыс берудің орындылығы да қаралды. Сонымен бірге бөбекжайлардағы орын санын көбейту және кішкентай балаларға күтуші тапшылығын азайту арқылы әйелдерді бала күтімінің алғашқы екі жылында қолдау форматын жетілдіру мәселесі көтерілді.
Балаларға есту аппараттарын Қазақстанда шығару тапсырылды
Денсаулық сақтау саласында Үкімет отандық өндірісті іске қосуға назар аударды.
2026 жылы тегін медициналық көмектің кепілдік берілген көлеміне 1,6 трлн теңге, ал МӘМС жүйесіне 1,7 трлн теңге қарастырылған. Амбулаториялық деңгейде дәрі-дәрмекпен қамтамасыз етілетін пациенттер саны 2018 жылғы 1,9 млн адамнан биыл 3,4 млн адамға дейін өскен.
Елде есту қабілеті бұзылған 6 мыңнан астам бала диспансерлік есепте тұр.
Бектенов Денсаулық сақтау және Өнеркәсіп және құрылыс министрліктеріне балаларға арналған есту аппараттарын Қазақстанда өндіру жөніндегі Жол картасын әзірлеуді тапсырды. Онда отандық өндірушілерді тарту, технология трансфері және сервистік қызмет қарастырылуға тиіс.
Өндіріс іске қосылғанға дейін әкімдіктер балаларға есту аппараттарын жергілікті бюджет пен бюджеттен тыс қаражат есебінен сатып алуды қаржыландыруы керек.
Мектеп тамағына 210 млрд теңге қарастырылған
2026 жылы 1–4 сыныптағы 1,4 млн оқушы тегін мектеп тамағымен қамтылған. Бұған қоса 5–11 сыныптардағы әлеуметтік осал санатқа жататын 230 мың балаға тамақ беріледі.
Осы мақсатқа биыл 210 млрд теңге қарастырылған. Тамақтану есебі «Әлеуметтік әмиян» жүйесімен біріктіріліп, әр оқушының тамақ алған күні мен уақыты автоматты түрде тіркеледі.
Экологиялық білім беру де мектеп бағдарламасына кеңірек енгізілмек. Қазір елде 4 мыңнан астам «Жасыл клуб» жұмыс істейді, оған 125 мыңнан астам бала қатысады.
«Жасыл мектеп» ұлттық моделі әзірге 85 мектепте сыналып жатыр. Кейін оны 1 мың мектепке дейін кеңейту жоспарланған.
Қазақстанда тазалықтың ұлттық стандарты пайда болады
Экология және табиғи ресурстар министрлігі тазалықтың ұлттық стандартын бес бағыт бойынша қалыптастыруды ұсынды:
- экологиялық ағарту;
- экологиялық волонтерлік;
- елді мекендерді тазалау және абаттандыру;
- көгалдандыру;
- табиғи аумақтардың тазалығы.
Әр бағытқа жеке мемлекеттік орган жауап береді, ал жалпы үйлестіру Үкімет деңгейінде жүргізіледі.
«Таза Қазақстан» басталғалы 10 мыңға жуық қоқыс орны жойылып, 7 млн ағаш отырғызылған және 2 мыңнан астам волонтерлік жоба іске асқан. TazaQazBot арқылы санитарлық жағдай мен абаттандыру мәселелері бойынша 57 мыңнан астам өтініш түскен.
2026 жылдың басынан бері экологиялық акцияларға 2 млн-ға жуық жас қатысып, 2 мыңнан астам жастар іс-шарасы өткізілген. Алматы, Астана және Қарағандыда мамандандырылған эко-хабтар жұмыс істейді.
Бұған дейін Үкімет «Таза Қазақстан» аясында цифрлық технологияларды, жасанды интеллектіні және қалдықтарды қайта өңдеу тетіктерін кеңейту мәселесін де қарастырған. Осы бағыттағы Үкімет бастамалары туралы бұған дейін жазған едік
Қазақстанда граффитиге қатысты заң күшейтілуі мүмкін
Кеңестегі ең нақты заңнамалық бастамалардың бірі қоғамдық кеңістіктегі граффитиге қатысты болды.
ІІМ мәліметінше, мәдени мұра ескерткіштері мен табиғи нысандарды бүлдіру бойынша 11 қылмыстық іс тергелген. Еріктілермен бірге есірткі жарнамасына қатысты 80 мың сурет пен жазу өшірілген.
Есірткіні насихаттау және жарнамалау бойынша 81 қылмыстық іс қозғалып, 19 адам сотталған. «Есірткіге жол жоқ» цифрлық сервисі арқылы азаматтар полицияға 150 құқық бұзушылық туралы хабарлаған.
Ішкі істер министрі Ержан Сәденов қоғамдық ғимараттар мен құрылыстарға жазулар мен суреттер салуға тыйым енгізіп, талапты бұзғаны үшін әкімшілік жауапкершілік белгілеуді ұсынды.
Бұл әзірге қабылданған жаңа тыйым емес — Үкімет деңгейінде талқыланып отырған заңнамалық ұсыныс.
«Ішкі істер министрлігі вандализм мен бұзақылықты болдырмау үшін қоғамдық орындарға зиян келтіретін “граффитидің” барлық түрлеріне толық тыйым салу мақсатында заңнамаға өзгерістер енгізу жөнінде ұсыныстар дайындауы қажет», — деп тапсырды Премьер-министр.
Құрылыс мердігерлеріне жауапкершілік күшейеді
Құрылыс саласында Үкімет бақылауды жобаның соңында емес, ерте кезеңінен күшейтпек.
Жыл басынан жоспарлау, жобалау және құрылыс процестерін цифрлық сүйемелдейтін бірыңғай құрылыс порталы іске қосылған. Жобаларды сараптау кезінде жасанды интеллект құралдарын пайдалану жұмыстары да жүріп жатыр.
Астанадағы Урбанистика орталығының тәжірибесін өңірлерге тарату үшін облыстарда салалық ұйымдар құрылған. Әкімдіктер 2026–2027 жылдарға арналған жол карталарын бекітті, ал жаңа Құрылыс кодексінде дизайн-код елді мекендердің сәулеттік келбетін қалыптастырудың міндетті құралы ретінде бекітілген.
«Мемлекет басшысы Қазақстанның үлкен құрылыс алаңына, жасампаздық мекеніне айналуы қажеттігін және құрылыстың жоғары сапасын қамтамасыз ету керектігін ерекше атап өтті. Осыған байланысты Үкімет құрылысты қатаң бақылауды қамтамасыз етуі керек. Міндетін адал атқармайтын мердігерлерге қатысты қатаң жауапкершілік шараларын қолдануды тапсырамын», — деп атап өтті Олжас Бектенов.
Жол шағымдарының 58 пайызы жергілікті желіге қатысты
Ресми көрсеткіш бойынша республикалық маңызы бар жолдардың 94%-ы, облыстық және аудандық жолдардың 91%-ы талаптарға сәйкес келеді. Бірақ елді мекен көшелерінде бұл көрсеткіш небәрі 71%.
Жолдардың жағдайына байланысты өтініштердің шамамен 58%-ы жергілікті жолдарға тиесілі. Оның ішінде 47%-ы тікелей елді мекен көшелеріне қатысты. Бұл республикалық трассалардағы жоғары көрсеткіш пен адамдар күн сайын пайдаланатын көше-жол желісінің жағдайы арасындағы айырмашылықты көрсетеді.
Сапаны арттыру үшін жол материалдарының бірыңғай базасы жасалып, битумды пайдалану тәсілдері қайта қаралған және құрылысты бес сатылы бақылау енгізілген.
Көлік министрлігі мен әкімдіктерге қалааралық және республикалық жолдардың сапасын бақылау, тұрғындардың шағымдарына жедел жауап беру және жобалардың мерзімінен кешігуіне жол бермеу тапсырылды.
Президент тапсырмаларының орындалуын жалпы үйлестіру Премьер-министрдің бірінші орынбасары Нұрлыбек Нәлібаевқа жүктелді.
