Қауіпсіздік күн тәртібі кеңейді. Қазақстанда енді киберқауіпсіздік пен жасанды интеллектіден бөлек, ақпарат, су, азық-түлік және энергетика қауіпсіздігі Қауіпсіздік Кеңесінің негізгі назарындағы бағыттардың қатарына шығып отыр, деп хабарлайды DKNews.kz.
Президент, Қауіпсіздік Кеңесінің Төрағасы Қасым-Жомарт Тоқаев 23 қыркүйекте дербес мемлекеттік орган ретінде құрылған Қауіпсіздік Кеңесі Аппаратының алғашқы кеңесін өткізді. Мемлекет басшысы жаңа мәртебені мемлекеттік институттарды реформалау үдерісінің бір бөлігі ретінде қарастыру қажет екенін айтты.
Қауіпсіздік енді әскери қатерлермен шектелмейді
Кеңестегі негізгі акцент қазіргі қауіп-қатерлердің өзгеруіне қойылды.
Президент киберқауіпсіздықты қамтамасыз ету мен жасанды интеллектіні қолдануға баса мән берді. Сонымен бірге алдағы уақытта маңызы одан әрі артуы мүмкін бес бағыт жеке аталды:
- ақпарат қауіпсіздігі;
- технологиялық қауіпсіздік;
- азық-түлік қауіпсіздігі;
- су қауіпсіздігі;
- энергетикалық қауіпсіздік.
Бұл тізім ұлттық қауіпсіздық ұғымының классикалық қорғаныс және құқық қорғау мәселелерінен әлдеқайда кеңейгенін көрсетеді.
Қауіпсіздік Кеңесінің ресми өкілеттіктері де осы логикаға құрылған. Кеңес ұлттық қауіпсіздік, халықаралық позициялар, қорғаныс қабілеті, заңдылық пен құқықтық тәртіп салаларында мемлекеттік органдардың жұмысын үйлестіреді. Оның шешімдері Төраға бекіткеннен кейін мемлекеттік органдар, ұйымдар мен лауазымды тұлғалар үшін міндетті.
Киберқауіпсіздік пен AI жеке басымдыққа айналды
Жасанды интеллектінің Қауіпсіздік Кеңесінің күн тәртібінде жеке аталуы кездейсоқ емес.
Жаңартылған құрылымның өкілеттіктері бекітілген кезде киберқауіпсіздік, жасанды интеллект және дербес деректерді қорғау мәселелері жаңа қауіпсіздік жүйесінің маңызды бағыттары ретінде белгіленген болатын.
Бұл жерде AI екі қырынан көрінеді. Бір жағынан, технология мемлекеттік органдардың талдау және болжау мүмкіндіктерін күшейте алады. Екінші жағынан, жасанды интеллект кибершабуылдар, жалған ақпарат, деректер қауіпсіздігі және критикалық инфрақұрылымға ықпал ету секілді жаңа тәуекелдер туғызады.
Тоқаев бұған дейін халықаралық деңгейде де киберқауіпсіздік жөніндегі ынтымақтастықты күшейтуді ұсынған. Түркі мемлекеттері ұйымының бейресми саммитінде Президент цифрлық кеңістіктегі осалдықтарды анықтап, инфрақұрылымға төнетін қатерлердің алдын алуға арналған Киберқауіпсіздік кеңесін құру бастамасын көтерген еді.
Аппарат енді Президентке тікелей бағынады
23 қыркүйектегі кеңестің институционалдық ерекшелігі — бұл жаңа мәртебедегі Аппараттың алғашқы отырысы.
29 тамызда Қауіпсіздік Кеңесі Аппараты Президентке тікелей бағынатын және есеп беретін дербес мемлекеттік орган ретінде айқындалды. Бұған дейін ол Қауіпсіздік Кеңесінің жұмыс органы ретінде Президент Әкімшілігінің құрамында болған.
5 қыркүйекте Мұрат Баймұқашев Қауіпсіздік Кеңесі Аппаратының басшысы болып тағайындалды. Сол күні Аппарат басшылығында тағы бірнеше кадрлық шешім қабылданды.
Ал 11 қыркүйекте Президент Қауіпсіздік Кеңесі мен оның Аппараты туралы ережелерді бекітті. Құжатта жаңа құрылымның мәртебесі, міндеттері, функциялары мен өкілеттіктері нақтыланды.
Осылайша, тамыздың соңынан бері өзгерістер үш кезеңмен жүрді: алдымен Аппарат дербес органға айналды, кейін басшылық құрамы қалыптастырылды, одан соң оның нақты өкілеттіктері бекітілді.
Су мен энергетика ұлттық қауіпсіздік деңгейіне шықты
Президенттің су және энергетика қауіпсіздігін жеке атауы Қазақстан үшін практикалық маңызға ие.
Энергетикалық жүйенің тұрақтылығы бұған дейін де мемлекеттік саясаттың басым бағыты ретінде белгіленген. Үкіметтің кеңейтілген отырысында Тоқаев ұлттық электр желісінің сенімді жұмысын қамтамасыз етуге ерекше назар аударып, Оңтүстік аймақтың электр желісін дамыту мен Батыс аймақтың энергожүйесін Бірыңғай ұлттық электр жүйесіне біріктіру жобаларын 2027 жылдың соңына дейін аяқтауды тапсырған.
Енді энергетикамен қатар су, азық-түлік, ақпарат және технологиялық тұрақтылық та Қауіпсіздік Кеңесі деңгейіндегі стратегиялық мәселелер ретінде белгіленіп отыр.
Бұл бағыттардың ортақ ерекшелігі бар: олардың кез келгеніндегі ірі дағдарыс экономикаға ғана емес, әлеуметтік тұрақтылыққа және мемлекеттің үздіксіз жұмыс істеуіне әсер етуі мүмкін.
«Заң мен тәртіп» негізгі бағдар болады
Тоқаев Қауіпсіздік Кеңесі жұмысының тағы бір негізгі бағыты ретінде «Заң мен тәртіп» қағидатын атады.
Бұл жаңа Аппараттың міндетін тек сыртқы қатерлерді бақылаумен шектемейді. Қауіпсіздік Кеңесінің ресми функцияларына заңдылық пен құқықтық тәртіп саласындағы мемлекеттік органдар мен арнайы құрылымдардың қызметін үйлестіру де кіреді.
Президенттің тапсырмасы бойынша Кеңес аса маңызды мәселелер бойынша нақты әрі жан-жақты сараланған шешімдер қабылдайтын орталыққа айналуға тиіс.
Осы талап жаңа құрылым жұмысының негізгі өлшемін де анықтайды: Қазақстанның ұлттық мүддесін, егемендігі мен тұрақтылығын қорғау.
DKNews.kz бұған дейін Қауіпсіздік Кеңесі Аппаратының дербес мемлекеттік органға айналғаны туралы жазған еді. Кейін оның жаңа өкілеттіктері, соның ішінде киберқауіпсіздік пен AI бағытындағы міндеттері бекітілді. 23 қыркүйектегі алғашқы кеңес осы институционалдық өзгерістерден кейін жаңа құрылымның қандай басымдықтарға назар аударатынын нақтылап берді.
