Такафулға жол ашылмақ. Қазақстанда сақтандыру компанияларына жеке ұйым құрмай-ақ шариғат қағидаттарына сай өнімдер ұсынуға мүмкіндік беретін «исламдық терезелер» тетігін енгізу жоспарланып отыр. Бұл 2015 жылдан бері заңнамалық негізі болғанымен, іс жүзінде кең таралмаған исламдық сақтандыру нарығын жандандыруы мүмкін, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бастама Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі әзірлеп жатқан Сақтандыру нарығын дамытудың 2030 жылға дейінгі бағдарламасында көзделген. Қазақстанда мамандандырылған исламдық сақтандыру ұйымдары әлі құрылмаған.
Сақтандыру компаниясына бөлек ұйым ашудың қажеті болмайды
Қазіргі талаптар такафул нарығына кіруді күрделендіреді. Исламдық сақтандырумен айналысу үшін жеке заңды тұлға құрып, бөлек лицензия алу қажет.
Ұсынылып отырған «исламдық терезелер» моделі осы кедергіні азайтуға бағытталған. Егер бастама қабылданса, жұмыс істеп тұрған сақтандыру компаниясы өз құрылымының ішінде исламдық сақтандыру бағытын дамыта алады.
Мұндай тәсіл Қазақстан үшін мүлде жаңа емес. Исламдық қаржыландыруды кеңейту аясында әмбебап банктерде де «исламдық терезелер» моделін қолдану қарастырылған.
Сақтандыру саласында бұл модель жаңа компанияны нөлден құру шығынын азайтып, қолданыстағы сақтандырушыларға такафул өнімдерін нарықта сынауға мүмкіндік береді.
Дәстүрлі және исламдық сақтандыру қаражаты араласпайды
Бір компания ішінде жұмыс істегенімен, исламдық сақтандыру операцияларын дәстүрлі сақтандырудан бөлек жүргізу көзделіп отыр.
Атап айтқанда:
- қатысушылардың қаражаты бөлек есепке алынады;
- активтер мен міндеттемелер ажыратылады;
- кірістер мен шығыстар жеке есептеледі;
- такафул-қордың қаражаты шариғат қағидаттарына сәйкес активтерге инвестицияланады;
- исламдық терезе шариғат талаптарына сай басқарылуға тиіс;
- оның қызметіне тиісті реттеушілік бақылау жүргізіледі.
Яғни «исламдық терезе» сақтандыру компаниясының жай ғана жаңа тарифі немесе атауы өзгеше өнімі болмайды. Оның қаржысы мен операциялары үшін бөлек есеп жүргізу талап етіледі.
Алдымен автосақтандыру мен медициналық өнімдер шығуы мүмкін
Жаңа өнімдерді бірден толық көлемде іске қосу жоспарланбаған. Агенттік нарықтағы нақты сұраныс пен сақтандырушылардың дайындығына қарай такафулды кезең-кезеңімен дамытуды ұсынып отыр.
Алғашқы кезеңде:
- өмірді сақтандыру;
- жазатайым оқиғалардан сақтандыру;
- автосақтандыру;
- шетелге шығушыларды сақтандыру;
- медициналық сақтандыру сияқты отбасылық және жалпы такафул өнімдері ұсынылуы мүмкін.
Кейін өнімдер қатары жинақтаушы өмірді сақтандырумен, ауыр аурулардан қорғаумен, жеке тұлғалар мен бизнестің мүлкін және жауапкершілігін сақтандырумен толықтырылуы ықтимал.
Одан кейін инвестициялық, зейнетақы және корпоративтік исламдық сақтандыру өнімдерін дамыту мүмкіндігі қарастырылып отыр.
Заң бар, бірақ Қазақстанда такафул компаниясы әлі жоқ
Қазақстанда исламдық сақтандыруға арналған заңнамалық негіз 2015 жылдан бері бар. Соған қарамастан, мамандандырылған исламдық сақтандыру ұйымдары құрылған жоқ және такафул жаппай сақтандыру өніміне айналмады.
Бұл жерде негізгі мәселе өнімнің заңда болуы мен оны нарыққа шығарудың экономикалық тиімділігі арасындағы айырмашылықта.
Жеке компания құру, лицензия алу және оған жеке инфрақұрылым қалыптастыру қажет болған жағдайда сақтандырушы жаңа әрі сұранысы әлі толық анықталмаған сегментке кіру үшін едәуір бастапқы шығынға баруы керек.
«Исламдық терезе» осы модельді өзгерте алады: сақтандырушы қолданыстағы инфрақұрылымын сақтай отырып, исламдық операцияларды бөлек есепке алып, жаңа сегментке кіре алады.
Өзгеріс әзірге жоспар деңгейінде
Сақтандыру нарығын дамытудың 2030 жылға дейінгі бағдарламасы алты стратегиялық бағыт пен 18 бастаманы қамтиды. Оның аясында міндетті және ерікті сақтандыруды жаңарту, саланы цифрландыру, жаңа өнімдерді дамыту және нарықтың қаржылық орнықтылығын күшейту қарастырылған.
Сондықтан қазақстандықтар үшін такафул полистері қазір жаппай қолжетімді болды деуге ерте. Әңгіме қолданыстағы сақтандыру компанияларының исламдық өнімдер ұсынуына құқықтық және экономикалық жағдай жасауды көздейтін бастама туралы болып отыр.
Егер ұсынылған модель іске асса, клиенттер үшін таңдау кеңейеді, ал сақтандырушылар жаңа компания құрмай-ақ исламдық сақтандыру сегментіне кіре алады. Бұған дейін біз Қазақстандағы исламдық қаржы нарығының дамуы және такафулды кеңейтуге кедергі болып отырған факторлар туралы жазған едік.
