25 қыркүйек — жалпыұлттық аза тұту күні. Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Маңғыстау облысында қызметтік міндетін атқару кезінде әскери қызметшілердің қаза болуына байланысты №334 өкімге қол қойды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Жалпыұлттық аза тұтуға байланысты Мәдениет және ақпарат министрлігі бұқаралық ақпарат құралдарына, телерадио хабарларын тарату операторларына, мемлекеттік органдар мен ұйымдарға арналған арнайы ұсынымдар әзірледі.
Мемлекеттік тулар төмен түсіріледі
Аза тұту режимі 2026 жылғы 25 қыркүйек сағат 00:00-ден басталады.
«Қазақстан Республикасының Мемлекеттік рәміздері туралы» Конституциялық заңға сәйкес, ұлттық аза тұту кезінде Мемлекеттік ту тутұғыр биіктігінің жартысына дейін төмен түсіріледі. Бұл талап заңда тікелей бекітілген.
Ел бойынша мәдени-бұқаралық іс-шаралар тоқтатылады.
Мәдениет және ақпарат министрлігі БАҚ, мемлекеттік органдар мен ұйымдарды аза тұту күніне қатысты заңнамада көзделген шектеулерді сақтауға шақырды.
Сайттар қара-ақ түске көшіріледі
Министрлік БАҚ интернет-ресурстары мен мемлекеттік органдардың ресми сайттарының сыртқы безендірілуін де өзгертуге кеңес берді.
Сайттардың жоғарғы бөлігіне қара фонда ақ түспен «2026 жылғы 25 қыркүйек – Қазақстан Республикасындағы Жалпыұлттық аза тұту күні» деген баннер орналастыру ұсынылады. Баннер пайдаланушы парақшаны төмен қарай жылжытқанда да жоғарғы бөлікте қалуы керек.
Сонымен қатар:
- сайттардың безендіру элементтерін қара-ақ гаммаға ауыстыру;
- телеарналардың логотиптерін қара-ақ түске өзгерту;
- жарнамалық баннерлерді, ойын-сауық және интерактивті элементтерді алып тастау;
- интернет-ресурстардағы дыбыстық сүйемелдеуді өшіру;
- аза тұтуға қатысты материалдарды басты беттің жоғарғы бөлігіне орналастыру ұсынылды.
Фотосуреттерді міндетті түрде қара-ақ түске ауыстыру ұсынылмайды: олардың бастапқы түсін сақтауға болады.
Жарнама мен ойын-сауық контентіне шектеу қойылады
25 қыркүйекте баспа басылымдарына, интернет-ресурстарға, теле- және радиоарналарға ойын-сауық сипатындағы материалдарды жариялаудан бас тарту ұсынылды.
Радиостанцияларға тыныш сипаттағы, негізінен отандық музыкалық шығармаларды эфирге беру ұсынылады.
Министрлік ұсынған регламент бойынша теле- және радиоарналардың хабар тарату кестесінен жарнама мен әлеуметтік жарнама алынып тасталуы тиіс.
Баспа басылымдарына бірінші беттерін қара-ақ гаммада рәсімдеп, ашық әрі жарқын түстерді пайдаланбау ұсынылды.
Телерадио хабарларын тарату және интернет-теледидар операторларына аза тұту кезінде ойын-сауық немесе жарнамалық контент көрсететін шетелдік теле- және радиоарналарды трансляциялау мен ретрансляциялаудан бас тарту жөнінде де ұсыным берілді.
Аза тұту туралы материалдардағы пікірлер шектелуі мүмкін
Министрлік интернет-ресурстарға жалпыұлттық аза тұтуға қатысты жарияланымдарда пікір қалдыру функциясын өшіруді ұсынды.
Баламалы нұсқа ретінде редакциялар мұндай материалдарға пікір жазу ережелерін қатаңдата алады.
Сондай-ақ барлық БАҚ-қа қаза тапқандардың денесі, қан немесе басқа да ауыр көріністер бейнеленген арандатушылық фото және видеоларды жарияламау ұсынылды.
Бұл талаптар әсіресе Маңғыстаудағы қайғылы оқиғаны жариялау кезінде редакциялардың визуалды материалдарды таңдауы мен оқырман пікірлерін модерациялау тәртібіне тікелей әсер етеді.
Аза тұту Маңғыстаудағы қайғылы оқиғадан кейін жарияланды
Бұған дейін Президент Маңғыстау облысында әскери оқу-жаттығу кезінде қаза тапқан әскери қызметшілердің туған-туыстарына көңіл айтқан болатын.
Мемлекет басшысы Үкіметтік комиссияға оқиғаның мән-жайын анықтау үшін қажетті шараларды қабылдауды және қаза болғандардың отбасыларына көмек көрсетуді тапсырды.
25 қыркүйекте бүкіл елде мемлекеттік тулар төмен түсіріліп, мәдени-бұқаралық іс-шаралар тоқтатылады. БАҚ пен мемлекеттік органдардың интернет-ресурстары да жалпыұлттық аза тұту режиміне сай жұмыс істейді.
