Су бақылауы күшейді. Түркістан облысында 2026 жылғы суару маусымында шартсыз су тұтынудың 793 фактісі анықталып, сонымен бірге өңірдегі су инфрақұрылымын жаңғыртуға бағытталған ондаған жоба іске асырылып жатыр, деп хабарлайды DKNews.kz.
Вегетация кезеңінің қорытындысын Өңірлік коммуникациялар қызметінде «Қазсушар» РМК Түркістан филиалының директоры Мерлан Керимжанов пен Арал-Сырдария бассейндік инспекциясы басшысының міндетін атқарушы Ақтөре Түймебек жариялады.
Шардара, Жетісай және Мақтааралда 793 факті тіркелді
Суару маусымындағы өткір мәселелердің бірі суды шартсыз пайдалану болды. Арал-Сырдария бассейндік инспекциясының мамандары судың «қара нарығына» қарсы рейдтер жүргізген.
«Қазсушармен» бірлескен тексерулер нәтижесінде Шардара, Жетісай және Мақтаарал аудандарында шартсыз су тұтынудың 793 фактісі анықталды.
Бұл бақылау су ресурстарын келісімшарттар негізінде бөлу үшін жүргізілді. Әсіресе суармалы егіншілікке тәуелді аудандарда судың есептен тыс алынуы шарт жасасқан шаруаларға су жеткізу тәртібіне тікелей әсер етуі мүмкін.
277,5 мың гектарға су беру үшін 12 409 шарт жасалды
2026 жылы «Қазсушардың» Түркістан филиалы шаруалармен 277,5 мың гектар егістікке су беру бойынша 12 409 шарт жасасқан.
Өңірдегі су алу көлемі үш негізгі бассейн бойынша бөлінді:
- Сырдария өзені бассейні — 2,5 млрд текше метр;
- Арыс өзені бассейні — 883 млн текше метр;
- Келес өзені бассейні — 648 млн текше метр.
Үш көрсеткішті қосқанда су алу көлемі 4 млрд текше метрден асады. Бұл көлем Түркістан облысындағы суару инфрақұрылымының тұрақты жұмысы ауыл шаруашылығы үшін қаншалықты маңызды екенін көрсетеді.
Су тапшылығына қарсы 53 сорғы сатып алынды
Су тапшылығы қаупін азайту үшін филиал 53 сорғы қондырғысын сатып алды.
Жетісай және Мақтаарал аудандарындағы К-16Б, К-19 және К-23 каналдарына тағы төрт контейнерлік сорғы станциясы орнатылған. Қолданыстағы сорғы агрегаттары да жөндеуден өтті.
Сорғылар су деңгейі төмендеген жағдайда егістікке су жеткізуді ұстап тұруға қажет. Суару маусымына дайындық кезінде мұндай жабдықты сатып алу жоспарланғаны бұған дейін де хабарланған.
1 716,5 шақырым канал бетонмен қапталады
Ендігі негізгі жұмыс каналдар мен дренаж жүйесіне ауысады.
Шардара, Жетісай, Мақтаарал, Ордабасы, Түлкібас және Сауран аудандарында 33 жоба жүзеге асырылып жатыр. Олар:
- 1 716,5 шақырым каналды бетондауды;
- 734 тік дренаж ұңғымасын қалпына келтіруді;
- 1 074 шақырым дренаж желісін тазартуды қамтиды.
Бұдан бөлек, 215 мың гектардан астам суармалы жерге су беруді жақсартуға арналған тағы 72 жоба әзірленіп жатыр.
Каналдарды жаңғыртудың практикалық мақсаты — суды егістікке жеткізу кезіндегі шығынды азайту. Мәселен, биыл Түркістан облысының Ордабасы ауданындағы ұзындығы 26,15 шақырым «Найман» каналы толық реконструкциядан кейін пайдалануға берілген.
Келесі суару маусымына дайындық басталды
Мерлан Керимжановтың айтуынша, биылғы маусымнан кейін әрбір негізгі су шаруашылығы нысаны жеке талданып жатыр.
«Филиал мен бассейндік инспекцияның бірлескен жұмыстың арқасында суару маусымының тұрақты өтуі қамтамасыз етіліп, қолда бар су ресурстары ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілерге жасалған шарттарға сәйкес жеткізілді. Қазіргі уақытта әрбір негізгі су шаруашылығы нысанының жұмысына талдау жүргізіліп, жөндеуді, тазалауды немесе реконструкциялауды қажет ететін учаскелер анықталып жатыр. Қолданыстағы жобалар іске асырылып, жаңа жобаларды әзірлеу жұмыстары жүргізілуде», — деді Мерлан Керимжанов.
Келесі маусымға дайындық республика көлемінде де басталды. Бұған дейін біз Қазақстанның 2027 жылға арналған су бөлу жоспарын әзірлеп жатқаны туралы жазған едік. Жоспарда каналдарды жөндеу, суару желілерін дайындау және егіс құрылымын қолда бар су көлеміне қарай жоспарлау қарастырылған.
