Киберқорғаныста жаңа кезең басталмақ. Қазақстан посткванттық криптографияға көшу жөніндегі ұлттық жол картасын әзірлеуді ұсынып, жасанды интеллект күшейткен киберқауіптерге қарсы қорғанысты қайта қарауға кірісті, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл бастама 29 қыркүйекте Астанада басталған KazHackStan 2026 халықаралық конференциясында айтылды. Екі күндік конференцияның биылғы негізгі тақырыбы — Cyber Resilience, яғни кибертұрақтылық. Іс-шара 29–30 қыркүйекте Тәуелсіздік сарайында өтеді.
Қазақстанға посткванттық криптографияның жол картасы ұсынылды
Премьер-Министрдің орынбасары – Жасанды интеллект және цифрлық даму министрі Жаслан Мәдиев киберқауіпсіздікті дамытудың бес бағытына назар аударуды ұсынды.
Олар:
- жасанды интеллектті қауіпсіз пайдалану;
- посткванттық қорғанысқа дайындық;
- халықаралық техникалық өзара іс-қимыл;
- кадр даярлау және кибермәдениетті дамыту;
- отандық киберқауіпсіздік шешімдерін дамыту.
Осы бағыттардың ішінде жаңа ұсыныстардың бірі — посткванттық криптографияға көшу бойынша ұлттық жол картасын әзірлеу.
Мұндай қадам қазіргі шифрлау жүйелерінің болашақтағы кванттық есептеу мүмкіндіктеріне төзімділігін алдын ала қарастыруға бағытталған. Яғни мәселе бүгінгі шабуылдарға жауап берумен ғана шектелмей, цифрлық инфрақұрылымның ұзақ мерзімді қорғанысын дайындауға тіреледі.
Қазақстанда 400-ден астам маңызды цифрлық нысан анықталған
Жаслан Мәдиевтің айтуынша, жасанды интеллект киберқауіптердің ауқымы мен таралу жылдамдығын арттырып отыр. Осыған байланысты цифрлық жүйелердің шабуылды тек тоқтатуы емес, одан кейін жұмысын қалпына келтіріп, негізгі функцияларын сақтауы алдыңғы қатарға шығып отыр.
«Бүгінде мемлекеттік басқару, экономика және азаматтардың күнделікті өмірі цифрлық жүйелердің тұрақтылығына байланысты. Жасанды интеллект киберқауіптердің ауқымы мен таралу жылдамдығын арттырып отыр. Сондықтан оларға төтеп бере алатын тұрақты жүйелерді қалыптастыру аса маңызды. Қазақстан киберқауіпсіздікті қамтамасыз етудің кешенді жүйесін қалыптастыруда. «Киберқауіпсіздік туралы» заң қабылданды, аса маңызды 400-ден астам цифрлық нысан айқындалды, киберқауіпсіздік бойынша 40-тан астам жедел әрекет ету орталығы жұмыс істейді. Цифрлық инфрақұрылым мен жасанды интеллект неғұрлым жылдам дамыған сайын, олардың қорғалуына қойылатын талаптар да арта түседі. Бүгінде киберқауіпсіздік ұлттық қауіпсіздікке, мемлекеттің және экономиканың тұрақтылығына, сондай-ақ азаматтардың сеніміне тікелей қатысты. Мемлекет, бизнес, ғылыми және кәсіби қауымдастық бірлесіп әрекет етуі қажет», — деді Жаслан Мәдиев.
2026 жылы Қазақстанда Цифрлық кодекс пен «Киберқауіпсіздік туралы» заң күшіне енді. Сонымен бірге дербес деректерді қорғау жөніндегі заңнама жетілдіріліп, еңбек заңнамасына жұмыс берушілер мен қызметкерлердің киберқауіпсіздік және кибермәдениет бойынша міндеттері енгізілді.
Қазақстан әзірге Tier 2 деңгейінде
Қазақстанның киберқауіпсіздік жүйесіне халықаралық бағалау да жүргізіледі.
Халықаралық электр байланысы одағының Global Cybersecurity Index 2024 есебінде Қазақстан Tier 2 — Advancing санатына енгізілген. Бұл санатқа киберқауіпсіздік бойынша 85–95 балл диапазонындағы елдер кіреді.
Алайда бір маңызды нақтылау бар: Tier 2 деңгейінде Қазақстанмен бірге Өзбекстан да тұр. Сондықтан оны Орталық Азиядағы жалғыз немесе сөзсіз ең жоғары көрсеткіш деп сипаттау дәл болмайды. ITU дерегінде Қазақстан мен Өзбекстанның екеуі де Tier 2 санатына енгізілген. Қырғызстан Tier 3 деңгейінде.
Қазақстан енді ең жоғары Tier 1 санатына өтуді көздеп отыр. ITU-дың 2024 жылғы әдістемесінде Tier 1 киберқауіпсіздіктің бес бағыты бойынша ең жоғары міндеттемелер деңгейін көрсеткен елдерді қамтиды.
Айта кететін жайт, GCI-дің алтыншы басылымы әзірге дайын емес. ITU мәліметінше, 2026 жылғы маусымда сауалнама жаңартылғанымен, жаңа индекс үшін деректер жинау әлі басталмаған. Сондықтан қазіргі салыстыру үшін қолжетімді соңғы толық рейтинг — GCI 2024.
KazHackStan-ға 10 мыңнан астам адам қатысады
KazHackStan 2026 биыл алғаш рет Астанада өтіп жатыр. Ұйымдастырушылар екі күнде 10 мыңнан астам қатысушы мен 100-ден аса қазақстандық және халықаралық спикерді күтеді.
Конференцияның Cyber Resilience тақырыбы қорғаныстың жаңа логикасына негізделген: кибершабуылдың алдын алу жеткіліксіз, мемлекеттік жүйелер мен компаниялар қауіп-қатерді анықтап, оған жауап беріп, шабуылдан кейін жұмысын жылдам қалпына келтіре алуы керек.
Алғашқы күні бірнеше мәселе талқылануда:
- интернет-алаяқтықтан қорғау;
- дербес деректердің таралуы;
- дипфейктер;
- аса маңызды инфрақұрылымды қорғау;
- OSINT және цифрлық криминалистика;
- мемлекеттік жүйелердің кибертұрақтылығы.
Бұл тақырыптардың азаматтарға тікелей қатысы бар. Мемлекеттік техникалық қызмет те интернет-алаяқтық, дербес деректердің таралуы, фишинг пен дипфейктердің күнделікті цифрлық қауіпке айналғанын конференцияның негізгі мәселелерінің қатарына қосқан.
Қазақстан ICO 2027 олимпиадасына оқушылар іріктейді
KazHackStan тек сарапшылар пікірталасымен шектелмейді.
29 қыркүйекте практикалық киберқауіпсіздік бойынша CyberKumbez жарысы басталды. Сонымен бірге Италияда өтетін ICO 2027 халықаралық киберқауіпсіздік олимпиадасына Қазақстан құрамасына кіретін мектеп оқушыларын іріктеу жүргізілуде.
Финалдық кезеңдер конференцияның екінші күні өтеді.
30 қыркүйек Secure Development & Hack Day форматына арналады. Бағдарламада техникалық баяндамалар, кибершабуылдардың әдістерін көрсету, қорғаныс тәсілдері, нақты осалдықтар мен киберинциденттерді талдау қарастырылған. KazHackStan бағдарламасында Secure Development, AppSec & DevSecOps, OSINT, зиянды бағдарламаларды талдау және жасанды интеллектпен байланысты жаңа шабуыл векторлары да қамтылған.
Көрме аймағында қазақстандық және халықаралық компаниялар киберқауіпсіздікке арналған технологиялары мен өнімдерін таныстырады.
Қазақстан үшін келесі меженің бірі — Global Cybersecurity Index бойынша Tier 1 деңгейіне көтерілу. Бірақ KazHackStan-да көтерілген жаңа мәселе рейтингтен де ұзақ мерзімді: жасанды интеллект пен болашақ кванттық есептеулер дамыған жағдайда бүгін қолданылатын цифрлық қорғаныс қаншалықты төзімді болады деген сұрақ.
Бұған дейін қыркүйек айында басталған киберқауіпсіздік айлығы аясында ел бойынша фишинг, интернет-алаяқтық, деректерді қорғау және дипфейктерге арналған іс-шаралар ұйымдастырылған еді. KazHackStan 2026 осы айлықтың қорытынды ірі алаңына айналды.
