$17 млрд келісім енді іске асу кезеңіне өтті. Астанада басталған C5+1 SI Conference Орталық Азия мен АҚШ арасындағы диалогты жасанды интеллект, дата-орталықтар, киберқауіпсіздік және технологиялық инвестициялар төңірегіндегі нақты жобаларға бағыттады, деп хабарлайды DKNews.kz.
Конференция 29–30 қыркүйекте AI MONTH 2026 аясында өтеді. Екі күндік алаңға Орталық Азия елдері мен АҚШ-тың мемлекеттік органдары, технологиялық компаниялары және сарапшылық қауымдастығының өкілдері қатысып жатыр. Негізгі тақырыптар қатарында озық AI жүйелері, цифрлық инфрақұрылым, деректерді өңдеу орталықтары, киберқауіпсіздік және мамандар даярлау бар.
C5+1 технологиялық күн тәртібіне көшті
C5+1 Қазақстан, Қырғызстан, Тәжікстан, Түрікменстан, Өзбекстан және АҚШ-ты біріктіреді. Формат 2015 жылдан бері экономика, қауіпсіздік және өңірлік ынтымақтастық мәселелерін талқылауға арналған тұрақты механизм ретінде жұмыс істейді.
Астанадағы конференцияның ерекшелігі — осы кең саяси-экономикалық форматтың технологиялық бөлігіне жеке назар аударылуы.
Талқылаудың негізгі бағыттары:
- жасанды интеллект жүйелерін дамыту;
- дата-орталықтар мен есептеу инфрақұрылымын кеңейту;
- киберқауіпсіздікті күшейту;
- AI саласына мамандар даярлау;
- америкалық технологиялық компанияларды өңірлік жобаларға тарту;
- бірлескен инвестициялық және технологиялық бастамаларды іске қосу.
Қазақстан үшін мұндағы практикалық мәселе AI-модельдерді пайдаланумен ғана шектелмейді. Оларды жұмыс істетуге қажетті есептеу қуаты, деректер инфрақұрылымы, қауіпсіздік және халықаралық технологияларға қолжетімділік те қажет.
$17 млрд келісімнің ішінде AI жобалары бар
Астанадағы кездесу 2025 жылғы қарашада Вашингтонда өткен C5+1 саммитінен кейінгі кезеңге тұспа-тұс келіп отыр.
Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың АҚШ-қа сапарының қорытындысында Қазақстан мен АҚШ арасында жалпы сомасы шамамен $17 млрд болатын 29 құжатқа қол қойылды. Олар өнеркәсіп, энергетика, цифрландыру, білім беру және инновацияларды қамтыды.
Технологиялық блоктың өзі елеулі болды.
Қазақстанның Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі Hewlett Packard Enterprise және Oracle компанияларымен AI және жоғары өнімді есептеу жүйелері бойынша жалпы құны $1 млрд-тан асатын ынтымақтастық туралы меморандумдарға қол қойды.
Мысалы, Oracle-мен келісім Қазақстанда жасанды интеллект, жоғары өнімді есептеу және бұлттық технологияларға арналған пилоттық инфрақұрылымды дамытуға бағытталған.
Демек, Астанада талқыланып жатқан есептеу инфрақұрылымы мен дата-орталықтар тақырыбы 2025 жылғы келісімдерден бөлек жаңа бағыт емес — бұрын басталған технологиялық әріптестіктің жалғасы.
Starlink технологиясы шалғай өңірлерге бағытталған
Вашингтонда цифрлық инфрақұрылым бойынша тағы бір нақты жоба келісілген.
Қазақстанның Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі, Beeline Kazakhstan және Starlink қатысқан үшжақты кездесуде Direct-to-Cell технологиясын енгізу туралы меморандумға қол қойылды.
Технология жерүсті мобильді желісі жетпейтін аумақтарда спутник арқылы байланысты кеңейтуге арналған. Ресми хабарламада оның шалғай өңірлердегі байланыс қолжетімділігін арттыруға мүмкіндік беретіні көрсетілген.
Бұл C5+1 цифрлық күн тәртібінің Қазақстан үшін тағы бір қырын көрсетеді: мәселе AI-модельдермен бірге оларды пайдалануға мүмкіндік беретін базалық байланыс инфрақұрылымын да қамтиды.
OpenAI-мен келісім білім беру саласына жетті
2025 жылғы Вашингтон сапарында білім беру мен жасанды интеллект те жеке блок болды.
Қазақстан америкалық университеттермен және технологиялық серіктестермен, соның ішінде OpenAI, Arizona State University, Colorado School of Mines және Coursera-мен шамамен $50 млн көлеміндегі келісімдер жасасты.
OpenAI қатысқан келісім ChatGPT Edu технологиясын Қазақстанның білім беру жүйесіне енгізуге негіз болды. 2026 жылы Қазақстан OpenAI-дың Edu for Countries халықаралық бағдарламасының алғашқы қатысушыларының қатарына қосылды. Ресми мәлімет бойынша, бұл жұмыс 2025 жылғы 6 қарашада АҚШ сапары кезінде жасалған меморандумнан бастау алады.
Осылайша, C5+1 аясындағы AI ынтымақтастығының кемінде үш практикалық бағыты қалыптасып үлгерді: есептеу инфрақұрылымы, байланыс және білім беру.
Дата-орталықтар келесі бәсеке алаңына айналады
Астанадағы конференцияда деректерді өңдеу орталықтарының жеке тақырып ретінде көтерілуі кездейсоқ емес.
Жасанды интеллект жүйелерін кең көлемде енгізу есептеу қуатын, серверлік инфрақұрылымды, электр энергиясын, сенімді байланыс арналарын және киберқауіпсіздікті талап етеді.
Сондықтан Қазақстан үшін халықаралық AI-серіктестік дайын бағдарламалық өнім сатып алудан әлдеқайда кең мәселе.
Елге:
- жоғары өнімді есептеу қуаттары;
- заманауи дата-орталықтар;
- бұлттық инфрақұрылым;
- тұрақты энергиямен жабдықтау;
- деректерді қорғау жүйелері;
- AI инженерлері мен киберқауіпсіздік мамандары қажет.
Астанадағы C5+1 конференциясында осы инфрақұрылымды дамыту және америкалық технологиялық компаниялармен ынтымақтастықты кеңейту негізгі тақырыптардың қатарына енгізілген.
Қазақстан үшін мәселе инвестициямен ғана шектелмейді
2025 жылғы Вашингтон келісімдері ірі қаржылық көрсеткіш берді — 29 құжат және шамамен $17 млрд. Бірақ бұл соманың барлығы цифрлық секторға арналмаған: оған өнеркәсіп, энергетика, авиация, тау-кен өндірісі, қаржы, білім және басқа салалардағы жобалар кіреді.
Сондықтан C5+1 SI Conference үшін келесі өлшем маңыздырақ: бұрын қол қойылған технологиялық келісімдердің қаншасы нақты инфрақұрылымға, инвестицияға және жұмыс істейтін өнімге айналады.
Қазақстан үшін мұндай ынтымақтастық үш мүмкіндік береді — халықаралық есептеу технологияларына қолжетімділікті кеңейту, жергілікті компанияларды америкалық серіктестермен байланыстыру және отандық AI-жобалардың халықаралық нарыққа шығуына жағдай жасау.
Вашингтондағы саяси келісімдерден кейін Астанада енді осы міндеттердің технологиялық жағы талқыланып жатыр.
Біз бұған дейін OpenAI әзірлеген ChatGPT Edu-ды Қазақстанның білім беру жүйесіне енгізу туралы келісім жөнінде жазған едік. Ал 29–30 қыркүйектегі C5+1 SI Conference күн тәртібі ынтымақтастықтың келесі ауқымын көрсетеді: ендігі мәселе жеке AI-құралдарымен ғана емес, оларды іске қосатын есептеу инфрақұрылымы, дата-орталықтар, киберқауіпсіздік және инвестициялармен байланысты.
