Қолжазба мұра ғылымға оралуда. Алматыда Құрбанғали Халидұлының бес томдық еңбегінің III–V томдары таныстырылып, ұлттық жазба мұраны зерттеудің алдағы бағыттары талқыланды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Қазақстан қолжазбатанушылар қауымдастығының VIII отырысы ҚР Ұлттық кітапханасында өтті. Мәдениет және ақпарат министрлігінің мәліметінше, жиын Құрбанғали Халидұлының қолжазба мұрасын сақтау, зерттеу және ғылыми айналымға енгізу мәселелеріне арналды.
Бес томдықтың III–V томдары таныстырылды
Отырыстың басты оқиғаларының бірі — «Тауарих-и хамса-и шарқи» еңбегінің жаңа томдарының таныстырылымы.
«Шығыстың бес елінің тарихы» деп аударылатын бес томдықтың III–V томдары ғылыми қауым назарына ұсынылды.
Сонымен бірге жиында:
- «Тауарих-и хамса-и шарқи» еңбегінің III–V томдары;
- «Құрбанғали Халидұлы: дерек, тарих, таным» ғылыми жинағы;
- шығарманың жинақталған нұсқасы таныстырылды.
Бұл жұмыс тарихи қолжазбаларды сақтаумен ғана шектелмейді. Негізгі міндет — жазба деректерді зерттеп, оларды қазіргі ғылыми орта пайдалана алатын материалға айналдыру.
Қолжазбамен жұмыс бірнеше кезеңнен тұрады
VIII отырысқа шығыстанушылар, түркітанушылар, тарихшылар, филологтар, ғылыми орталықтар мен жоғары оқу орындарының мамандары қатысты.
Мұндай кең ғылыми құрам қолжазба мұраны зерттеудің күрделілігін көрсетеді.
Мамандар бірнеше негізгі бағытқа назар аударды:
- қолжазбаларды зерттеу;
- тарихи мәтіндерді транскрипциялау;
- аударма жасау;
- ғылыми өңдеу;
- тарихи еңбектерді ғылыми басылымға дайындау.
Әр кезең жазба деректі кең ғылыми ортаға қолжетімді ету үшін маңызды.
Қолжазбаны сақтау ғана жеткіліксіз
Тарихи құжаттың кітапхана немесе ғылыми қорда сақталуы оның ғылыми айналымға толық енгенін білдірмейді.
Түпнұсқамен тікелей жұмыс істей алатын мамандардың саны шектеулі болуы мүмкін. Ал транскрипция, аударма және ғылыми түсіндірмелер дайындалғаннан кейін тарихи деректі пайдаланатын зерттеушілер қатары кеңейеді.
Тарихшылар ондағы мәліметтерді басқа деректермен салыстыра алады. Филологтар мәтін мен тілдің ерекшеліктерін зерттейді. Шығыстанушылар мен түркітанушылар үшін мұндай еңбектер басқа жазба ескерткіштермен салыстырмалы зерттеу жүргізуге мүмкіндік береді.
Сондықтан отырыста қолжазбаларды физикалық сақтау мәселесімен қатар, тарихи еңбектерді ғылыми басылымға дайындауға да назар аударылды.
Құрбанғали Халидұлының мұрасы кешенді зерттелуде
Ғалымның жазба мұрасымен жұмыс бірнеше ғылыми алаңда жүргізіліп жатыр.
Мұндай академиялық жұмыс зерттеушілерге тарихи еңбектің кейінгі нұсқаларымен ғана емес, ғылыми тұрғыда дайындалған мәтіндермен жұмыс істеуге мүмкіндік береді.
Ал Ұлттық кітапханадағы отырыста таныстырылған III–V томдар, ғылыми жинақ және шығарманың жинақталған нұсқасы зерттеу базасын одан әрі кеңейтеді.
Жаңа томдар ғылымға не береді
«Тауарих-и хамса-и шарқи» бірнеше ғылыми бағыт үшін маңызды жазба мұра саналады.
Еңбектің атауы «Шығыстың бес елінің тарихы» деп аударылады. Сондықтан шығарма тарихшылармен қатар шығыстанушылар, түркітанушылар мен филологтар үшін де зерттеу нысаны болып отыр.
III–V томдардың таныстырылуы ғылыми тұрғыда дайындалған материалдардың көлемін арттырады.
Ал «Құрбанғали Халидұлы: дерек, тарих, таным» ғылыми жинағы автордың мұрасын қазіргі зерттеу әдістері арқылы зерделеуге қосымша мүмкіндік береді.
Ұлттық жазба мұраны зерттеу жалғасады
Қазақстан қолжазбатанушылар қауымдастығының VIII отырысы алдағы жұмыстың бағыттарын талқылаумен аяқталды.
Мамандар алдында түпнұсқа қолжазбаларды сақтау, оларды зерттеу, транскрипция мен аударма дайындау және тарихи еңбектерді ғылыми қауымға қолжетімді ету міндеттері тұр.
Бұл жұмыс бір ғана автордың шығармаларымен шектелмейді. Түпкі мақсат — Қазақстанның ұлттық жазба мұрасын зерттеуге қажетті ғылыми базаны кеңейту.
