Қазақстандық әзірлеме операция бөлмесіне жетті. 3D-баспа технологиясымен жасалған титан имплант омыртқаға жасалған операция кезінде 21 пациентке орнатылып, зерттеушілер оның сүйек тінімен бітісуін бір жыл бойы бақылаған, деп хабарлайды DKNews.kz.
Зерттеу нәтижелері 2026 жылғы 16 қыркүйекте Nature Portfolio құрамына кіретін халықаралық Scientific Reports журналында жарияланды. Жобаға Д. Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан техникалық университеті, Ұлттық ғылыми травматология және ортопедия орталығы және Nazarbayev University мамандары қатысты.
Сүйек тіні алғашқы айлардың өзінде имплант ішіне өсе бастаған
Ғалымдар аддитивті технология арқылы Ti6Al4V титан қорытпасынан жасалған кеуекті имплантты зерттеді. Оның құрылымы операциядан кейін сүйек тінінің имплант қуыстарына біртіндеп енуіне мүмкіндік береді.
21 пациенттің жағдайы бір жыл бойы бақыланды. Сүйектің имплантпен бітісу процесін бағалау үшін компьютерлік томография қолданылып, импланттың ішіндегі сүйек тінінің тығыздығы өлшенді.
Зерттеудегі ең айқын өзгерістердің бірі операциядан кейінгі алғашқы үш-төрт айда байқалған. Осы кезеңде имплант ішіндегі сүйек тінінің тығыздығы едәуір артқан және жоғары көрсеткіш бір жылдан кейін де сақталған.
Зерттеу деректеріне сәйкес, сүйек тығыздығы жоғарылаған пациенттерде клиникалық көрсеткіштер де жақсырақ болған.
Бақылау кезеңінде пациенттердің арқасы мен аяғындағы ауырсыну тұрақты түрде азайып, функционалдық жағдайы жақсарған. Жарияланған зерттеуде импланттың шөгуі немесе орнынан жылжуы тіркелмеген.
Қазақстанда имплантты жасаудан пациентті бақылауға дейінгі толық цикл өтті
3D-баспа арқылы жасалатын титан импланттар әлемдік медицина үшін жаңа технология емес. Қазақстандық зерттеудің ерекшелігі — әзірлеменің ел ішінде жобаланып, өндіріліп, кейін нақты хирургиялық тәжірибеде қолданылуы және пациенттердің нәтижелері бойынша дерек жиналуы.
Зерттеуге Nazarbayev University ғалымдары да қатысты. Авторлар қатарында NU Жаңа материалдар және энергетикалық технологиялар институтының зерттеушісі Аманжол Тұрлыбекұлы және NU Медицина мектебінің өкілі Нұрмахан Жолшыбек бар.
«Біз үшін Қазақстанда әзірленіп, өндірілген технологияның зертханалық зерттеуден клиникалық тәжірибеде қолдануға дейінгі жолдан өткені маңызды. Бұл бізге имплантациядан кейін не болатынын зерттеп, сүйек тінінің уақыт өте имплант ішіне қалай өсетінін өлшеуге мүмкіндік берді. Алынған сандық деректер импланттың сипаттамаларын тереңірек түсінуге көмектеседі және 3D-баспаға негізделген медициналық технологияларды одан әрі дамытуға пайдаланылуы мүмкін», — деді Аманжол Тұрлыбекұлы.
Scientific Reports журналындағы ғылыми мақаланың бірінші авторы ретінде Д. Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан техникалық университетінің зерттеушісі Багдат Азаматов көрсетілген. Зерттеушілердің толық құрамы мен зерттеу нәтижелері Scientific Reports журналындағы ғылыми мақалада жарияланған.
КТ импланттың сүйекпен бітісуін бақылауға көмектесе алады
Зерттеудің тағы бір практикалық бөлігі импланттың өзімен ғана шектелмейді.
Ғалымдар компьютерлік томография арқылы алынған сандық көрсеткіштер кеуекті импланттың ішіне сүйектің ерте өсуін бақылауға мүмкіндік бере ме деген мәселені зерттеген.
Нәтижелер мұндай тәсілді сүйектің бітісуі мен операциядан кейінгі қалпына келуді бағалайтын инвазивті емес көрсеткіш ретінде пайдалануға болатынын көрсетеді.
Имплант ішіндегі сүйек тінінің тығыздығы артқан сайын пациенттердің клиникалық жағдайының жақсаруы да байқалған.
Медициналық құрылғы жасаушылар үшін мұндай деректер әртүрлі имплант конструкцияларын салыстыруға мүмкіндік береді. Кеуектілік, геометрия және материалдың сүйекпен әрекеттесу ерекшеліктерін енді тек жобалау кезінде емес, пациентке орнатылғаннан кейін де бағалауға болады.
21 пациент жақсы нәтиже көрсетті, бірақ зерттеу әлі жалғасуы керек
Авторлар зерттеу нәтижелерін алдын ала деректер ретінде қарастырады. Зерттеуге небәрі 21 пациент қатысқандықтан, оның қорытындыларын омыртқаға операция қажет барлық пациентке бірдей қолдануға болмайды.
Ғылыми мақалада зерттеушілер алынған нәтижелерді растау үшін пациент саны көп, проспективті және рандомизацияланған зерттеулер жүргізу қажеттігін көрсетеді.
Қазіргі нәтиже технологияның клиникалық перспективасын көрсетеді, бірақ оның басқа импланттардан артықшылығын толық дәлелдейтін соңғы қорытынды емес. Әзірге зерттеушілер шағын топтағы пациенттерді бір жыл бақылап, имплант ішіне сүйек тінінің өсуін сандық түрде тіркеді.
Зерттеу Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігінің нысаналы ғылыми бағдарламалары аясында қаржыландырылған. Ғылыми жарияланымда қаржыландырушы тараптың зерттеу дизайнына, деректерді жинау мен түсіндіруге, мақаланы дайындауға және оны жариялау туралы шешімге қатыспағаны көрсетілген.
Қазақстан үшін ең маңызды нәтиже — технологияның клиникалық кезеңге жетуі. Ел ішінде әзірленіп, өндірілген имплант пациенттерге орнатылып, бір жылдық бақылау нәтижелері халықаралық рецензияланатын ғылыми журналда жарияланды.
Бұған дейін біз Қазақстандағы ғылыми инфрақұрылымның дамуы және ҚазҰУ-да он инновациялық зертхананың ашылуы туралы жазған едік.
